Chiều ngày 22/5/2026, Ban Chỉ đạo thực hiện thí điểm Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự công ích của VKSND thành phố Hà Nội đã tổ chức cuộc họp đánh giá tiến độ triển khai thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội và chuẩn bị nội dung phục vụ Đoàn khảo sát của VKSND tối cao theo Kế hoạch số 85/KH-VKSTC ngày 04/5/2026. Cuộc họp do đồng chí Nguyễn Hoài Nam – Viện trưởng VKSND thành phố Hà Nội, Trưởng Ban Chỉ đạo chủ trì, với sự tham dự của các đồng chí thành viên Ban Chỉ đạo và Tổ giúp việc.
Đồng chí Nguyễn Hoài Nam - Viện trưởng Viện KSND thành phố Hà Nội
chủ trì cuộc họp
Thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15, VKSND thành phố Hà Nội xác định đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, mới, khó nhưng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bảo vệ quyền dân sự của nhóm dễ bị tổn thương và bảo vệ lợi ích công. VKSND Thành phố đã chủ động tham mưu Thành ủy Hà Nội ban hành Chỉ thị số 04-CT/TU ngày 30/12/2025; ban hành Kế hoạch số 29/KH-VKS-P9; thành lập Ban Chỉ đạo, Tổ giúp việc; ký kết các quy chế phối hợp liên ngành, đồng thời xác định Phòng 9 là đơn vị đầu mối tham mưu, hướng dẫn, tổng hợp và theo dõi kết quả thực hiện.
Theo báo cáo mới nhất, từ ngày 01/01/2026 đến ngày 20/5/2026, VKSND hai cấp thành phố Hà Nội đã tiếp nhận 127 thông tin vụ việc dân sự công ích, trong đó đã xử lý, phân loại 100 thông tin, còn 27 thông tin đang phân loại. Trước khi thụ lý, đã xử lý 40 thông tin, ban hành 26 kiến nghị trước thụ lý, trong đó 21 kiến nghị đã được chấp nhận, 05 kiến nghị đang chờ phản hồi; đồng thời chấm dứt xác minh 13 thông tin do không có căn cứ thụ lý và có 01 vụ việc chủ thể vi phạm tự nguyện chấm dứt hành vi sau khi được Viện kiểm sát làm việc, giải thích pháp luật.
Đối với các vụ việc đã vào sổ thụ lý, VKSND hai cấp Thành phố đã thụ lý 60 vụ việc dân sự công ích, trong đó đã giải quyết 19 vụ việc, còn 41 vụ việc đang tiếp tục xác minh, xử lý. Kết quả giải quyết gồm: 12 vụ việc được giải quyết dứt điểm thông qua kiến nghị đã được chấp nhận; 02 Quyết định yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm đã được chủ thể vi phạm thực hiện; 05 kiến nghị đang chờ phản hồi từ cơ quan liên quan.
Các vụ việc được triển khai tập trung vào hai nhóm lớn: bảo vệ người dễ bị tổn thương và bảo vệ lợi ích công, tài sản Nhà nước. Trong nhóm bảo vệ người dễ bị tổn thương, VKSND hai cấp đã thụ lý 30 vụ việc, trong đó đã giải quyết xong 13 vụ việc, còn 17 vụ việc đang xác minh. Các lĩnh vực chủ yếu gồm hộ tịch, khai sinh; căn cước công dân, mã định danh; an sinh xã hội, hưu trí; bảo vệ quyền trẻ em. Riêng lĩnh vực hộ tịch, khai sinh đã hỗ trợ giải quyết xong 09 vụ việc, giúp trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt được cấp giấy khai sinh, bảo đảm quyền nhân thân cơ bản.
Trong nhóm bảo vệ lợi ích công và tài sản Nhà nước, VKSND hai cấp đã thụ lý 30 vụ việc, giải quyết xong 06 vụ việc, còn 24 vụ việc đang xác minh. Các lĩnh vực trọng tâm gồm môi trường, hệ sinh thái; đất đai, tài nguyên; nghĩa vụ tài chính, thuế; trật tự đô thị và di sản. Đáng chú ý, trong lĩnh vực đất đai, tài nguyên, đã có các vụ việc chủ thể vi phạm tự nguyện trả lại 9.550m² đất công lấn chiếm; trong lĩnh vực môi trường đã xử lý các vụ việc xả thải, bãi rác tự phát, góp phần bảo vệ môi trường sống của Nhân dân.
Tính đến thời điểm báo cáo, VKSND hai cấp thành phố Hà Nội đã ban hành tổng số 43 kiến nghị, gồm 26 kiến nghị trước thụ lý và 17 kiến nghị sau thụ lý. Trong đó, 24 kiến nghị/vụ việc thuộc nhóm bảo vệ người dễ bị tổn thương; 19 kiến nghị/vụ việc thuộc nhóm bảo vệ lợi ích công. Đặc biệt, đã có 33 kiến nghị đạt hiệu quả thực tế, gồm 21 kiến nghị trước thụ lý và 12 kiến nghị sau thụ lý được các cơ quan, tổ chức tiếp thu, thực hiện biện pháp khắc phục; không có kiến nghị nào quá hạn mà chưa được trả lời.
Tại cuộc họp, Ban Chỉ đạo đã thẳng thắn đánh giá những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai nhiệm vụ mới, nhất là việc nhận diện vụ việc dân sự công ích, thu thập tài liệu từ các cơ quan quản lý nhà nước, xác định tiêu chí lợi ích công, bảo đảm nhân lực, kinh phí và điều kiện kỹ thuật phục vụ xác minh thực địa. Các ý kiến tại cuộc họp thống nhất cho rằng cần tiếp tục đổi mới phương thức tổ chức thực hiện, chuyển mạnh từ “thí điểm” sang “thực chất”, từ “chờ nguồn tin” sang “chủ động phát hiện”, từ “xử lý đơn lẻ” sang “quản lý tiến độ bằng chỉ tiêu, đầu mối và trách nhiệm cụ thể”.
Phát biểu kết luận cuộc họp, đồng chí Nguyễn Hoài Nam – Viện trưởng VKSND thành phố Hà Nội, Trưởng Ban Chỉ đạo ghi nhận sự cố gắng bước đầu của Phòng 9 và Tổ Kiểm sát viên chuyên trách; đồng thời nhấn mạnh yêu cầu phải bảo đảm đúng tiến độ, chuyên nghiệp hóa lề lối làm việc, bám sát công việc, tham mưu kịp thời, rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm. Đồng chí yêu cầu các VKSND khu vực phải xác định đầu mối phụ trách, phân công bằng văn bản, khuyến khích thành lập bộ phận chuyên trách; các phòng nghiệp vụ phải chủ động phát hiện, cung cấp thông tin, không để nhiệm vụ tố tụng công ích chỉ tập trung ở một đơn vị.
Để đẩy nhanh tiến độ trong thời gian tới, Ban Chỉ đạo định hướng giao chỉ tiêu cụ thể cho Phòng 9, các VKSND khu vực và các phòng nghiệp vụ. Mục tiêu được đặt ra là tiếp nhận, thụ lý khoảng 280–300 thông tin vụ việc, trong đó Phòng 9 khoảng 60 thông tin, mỗi VKSND khu vực hơn 20 thông tin; phấn đấu giải quyết khoảng 80% thông qua các biện pháp kiến nghị, yêu cầu khắc phục vi phạm, hỗ trợ khởi kiện hoặc khởi kiện theo thẩm quyền. Các lĩnh vực cần tập trung gồm BHXH, bảo trì chung cư, an toàn thực phẩm, môi trường, đất công, nghĩa vụ tài chính với Nhà nước.
Cuộc họp chiều ngày 22/5/2026 là bước chuyển quan trọng trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 tại VKSND thành phố Hà Nội. Từ những kết quả bước đầu với 127 thông tin tiếp nhận, 60 vụ việc đã thụ lý, 43 kiến nghị đã ban hành, 33 kiến nghị đạt hiệu quả thực tế, 9.550m² đất công được trả lại, nhiều trẻ em, người cao tuổi, người yếu thế được bảo vệ quyền lợi hợp pháp, có thể khẳng định VKSND thành phố Hà Nội đang triển khai nhiệm vụ thí điểm một cách quyết liệt, thực chất, bám sát đời sống xã hội và yêu cầu bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của Nhân dân.
Thời gian tới, với sự chỉ đạo sát sao của VKSND tối cao, Thành ủy Hà Nội và Ban Chỉ đạo VKSND Thành phố, cùng sự vào cuộc chủ động của VKSND hai cấp, công tác thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự công ích tại Thủ đô sẽ tiếp tục được đẩy nhanh tiến độ, nâng cao chất lượng, tạo thêm những kết quả thực chất, góp phần khẳng định vai trò của Viện kiểm sát nhân dân trong bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ lợi ích công và tài sản Nhà nước.
Trần Xuân Huệ, Lê Thị Hồng Hạnh - Phòng 9