Ngày 10/3/2026, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Chánh án Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành Thông tư liên tịch số 07/2026/TTLT-VKSNDTC-TANDTC quy định việc phối hợp giữa Viện kiểm sát nhân dân và Tòa án nhân dân trong thi hành một số quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự. Thông tư có hiệu lực thi hành từ ngày 01/5/2026 và thay thế Thông tư liên tịch số 02/2016/TTLT-VKSNDTC-TANDTC ngày 31/8/2016.
Việc ban hành Thông tư liên tịch số 07/2026/TTLT-VKSNDTC-TANDTC có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh yêu cầu cải cách tư pháp, chuyển đổi số và nâng cao chất lượng kiểm sát hoạt động tư pháp ngày càng được đặt ra cấp thiết. So với Thông tư liên tịch số 02/2016, văn bản mới có nhiều nội dung sửa đổi, bổ sung theo hướng cụ thể hơn, thực chất hơn, đồng thời tăng cường trách nhiệm phối hợp giữa Tòa án và Viện kiểm sát trong quá trình giải quyết các vụ việc dân sự.
Một trong những điểm mới nổi bật của Thông tư là việc cập nhật đầy đủ các quy định mới của pháp luật tố tụng dân sự và các luật tổ chức bộ máy tư pháp đã được sửa đổi, bổ sung trong thời gian qua. Thông tư đã mở rộng và hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa hai ngành trong các hoạt động: tham gia phiên tòa, phiên họp; chuyển hồ sơ, tài liệu, chứng cứ; gửi văn bản tố tụng; kiểm sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo; thực hiện quyền yêu cầu, kiến nghị, kháng nghị của Viện kiểm sát.
Đáng chú ý, Thông tư mới đã quy định chặt chẽ hơn về việc chuyển hồ sơ vụ việc dân sự giữa Tòa án và Viện kiểm sát. Theo đó, thời hạn chuyển hồ sơ, tài liệu được quy định rõ ràng; đồng thời xác định cụ thể thời gian để Viện kiểm sát nghiên cứu hồ sơ trước khi tham gia phiên tòa, phiên họp. Thông tư cũng bổ sung trường hợp “Tòa án không phải chuyển lại hồ sơ” nếu Viện kiểm sát đã nhận hồ sơ để xem xét kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm hoặc xem xét theo thủ tục đặc biệt. Quy định này góp phần giảm thủ tục hành chính, tránh việc luân chuyển hồ sơ nhiều lần, nâng cao hiệu quả phối hợp giữa hai ngành
Một điểm mới quan trọng khác là Thông tư đã bổ sung cơ chế phối hợp trong thủ tục xem xét lại quyết định của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao theo thủ tục đặc biệt. Đây là nội dung mới phát sinh từ yêu cầu hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền tư pháp và tăng cường trách nhiệm kiểm sát hoạt động xét xử ở cấp cao nhất. Theo đó, Tòa án nhân dân tối cao có trách nhiệm gửi cho Viện kiểm sát nhân dân tối cao các văn bản yêu cầu, kiến nghị hoặc đề nghị xem xét lại quyết định của Hội đồng Thẩm phán cùng hồ sơ vụ án trong thời hạn luật định để phục vụ công tác nghiên cứu, kiểm sát.
Thông tư liên tịch số 07/2026 cũng thể hiện rõ xu hướng đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động tố tụng dân sự. Các quy định liên quan đến việc gửi, nhận văn bản tố tụng, tài liệu điện tử và phối hợp trên môi trường số được bổ sung theo hướng tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động của cả Tòa án và Viện kiểm sát. Điều này phù hợp với chủ trương xây dựng nền tư pháp điện tử, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động nghiệp vụ của ngành Kiểm sát nhân dân hiện nay
Bên cạnh đó, Thông tư đã làm rõ hơn trách nhiệm của Tòa án trong việc gửi thông báo thụ lý, quyết định tố tụng, tài liệu, chứng cứ và trách nhiệm phản hồi đối với các yêu cầu, kiến nghị của Viện kiểm sát. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng giúp Kiểm sát viên chủ động hơn trong công tác kiểm sát, kịp thời phát hiện vi phạm tố tụng, nâng cao chất lượng phát biểu tại phiên tòa cũng như chất lượng kháng nghị phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm.
Có thể thấy, nếu như Thông tư liên tịch số 02/2016 chủ yếu tập trung thiết lập cơ chế phối hợp ban đầu giữa hai ngành trong giai đoạn triển khai Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, thì Thông tư liên tịch số 07/2026 đã chuyển mạnh sang mô hình phối hợp theo hướng “thực chất, trách nhiệm, hiệu quả và có kiểm soát”. Thông tư không chỉ tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho hoạt động kiểm sát giải quyết các vụ việc dân sự mà còn góp phần nâng cao chất lượng thực hành quyền kiểm sát hoạt động tư pháp của Viện kiểm sát nhân dân trong giai đoạn mới.
Đối với ngành Kiểm sát Thủ đô, việc nghiên cứu, quán triệt và triển khai thực hiện hiệu quả Thông tư liên tịch số 07/2026 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh số lượng, tính chất các vụ việc dân sự ngày càng phức tạp; yêu cầu kiểm sát ngày càng cao; đồng thời đặt ra yêu cầu mỗi Kiểm sát viên phải tiếp tục đổi mới tư duy nghiệp vụ, nâng cao kỹ năng nghiên cứu hồ sơ, đánh giá chứng cứ và kiểm sát hoạt động tố tụng theo hướng thực chất, chuyên sâu, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp hiện nay./.
Lê Thị Hồng Hạnh - Phòng 9