Bảo hiểm xã hội là một trong những trụ cột quan trọng của hệ thống an sinh xã hội, góp phần bảo đảm đời sống cho người lao động khi gặp rủi ro, mất việc làm, ốm đau, thai sản, tai nạn lao động hoặc khi hết tuổi lao động. Việc thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đóng bảo hiểm xã hội không chỉ là trách nhiệm pháp lý của người sử dụng lao động mà còn thể hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp đối với người lao động. Trong bối cảnh tình trạng chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội vẫn còn diễn ra ở một số doanh nghiệp, Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng nhằm tăng cường các biện pháp bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động. Thực hiện chủ trương này, Viện KSND khu vực 6 đã chủ động, tích cực phối hợp với cơ quan Bảo hiểm xã hội để triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, góp phần thu hồi nợ đọng bảo hiểm xã hội, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động.
Thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đóng bảo hiểm xã hội – bảo vệ quyền lợi thiết thực của người lao động
Bảo hiểm xã hội là chính sách lớn của Đảng và Nhà nước, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, hướng tới mục tiêu bảo đảm an sinh xã hội, ổn định đời sống nhân dân và phát triển bền vững đất nước. Việc người sử dụng lao động thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động không chỉ là yêu cầu bắt buộc của pháp luật mà còn là yếu tố quan trọng bảo vệ các quyền lợi thiết thân của người lao động trong suốt quá trình làm việc và khi gặp các rủi ro trong cuộc sống.
Khi doanh nghiệp đóng bảo hiểm xã hội đầy đủ, người lao động được bảo đảm quyền hưởng các chế độ ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, thất nghiệp, hưu trí và tử tuất. Đây là những quyền lợi trực tiếp, có ý nghĩa đặc biệt đối với người lao động và gia đình họ, nhất là trong bối cảnh nền kinh tế có nhiều biến động, áp lực việc làm và thu nhập còn nhiều khó khăn.
Ngược lại, khi doanh nghiệp chậm đóng hoặc trốn đóng bảo hiểm xã hội, người lao động là đối tượng chịu ảnh hưởng trực tiếp và nặng nề nhất. Người lao động có thể không được giải quyết chế độ ốm đau, thai sản đúng thời hạn; không được xác nhận quá trình tham gia bảo hiểm để hưởng bảo hiểm thất nghiệp; không được cộng nối thời gian đóng bảo hiểm xã hội để tính hưởng lương hưu; thậm chí mất cơ hội tiếp cận các chính sách an sinh khi gặp rủi ro.
Đối với lao động nữ, việc doanh nghiệp nợ bảo hiểm xã hội có thể khiến chế độ thai sản bị chậm giải quyết hoặc không đủ điều kiện hưởng theo quy định, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của người mẹ và trẻ em. Đối với người lao động lớn tuổi, việc bị gián đoạn thời gian đóng bảo hiểm xã hội có thể làm chậm thời điểm nghỉ hưu, ảnh hưởng đến kế hoạch cuộc sống sau khi kết thúc quá trình lao động. Đối với người lao động bị tai nạn lao động hoặc mắc bệnh nghề nghiệp, việc doanh nghiệp không thực hiện nghĩa vụ đóng bảo hiểm xã hội có thể làm giảm khả năng được hỗ trợ kịp thời, gây thêm khó khăn cho bản thân và gia đình.
Không chỉ tác động đến từng cá nhân, tình trạng nợ đọng bảo hiểm xã hội kéo dài còn ảnh hưởng đến môi trường đầu tư, kinh doanh lành mạnh, tạo ra sự cạnh tranh không bình đẳng giữa các doanh nghiệp. Những doanh nghiệp chấp hành nghiêm túc pháp luật sẽ gặp bất lợi khi phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính, trong khi một số doanh nghiệp cố tình chậm đóng, trốn đóng nhằm giảm chi phí sản xuất, kinh doanh.
Vì vậy, việc tăng cường các biện pháp phòng ngừa, phát hiện và xử lý kịp thời hành vi chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội là yêu cầu cấp thiết, góp phần bảo đảm quyền lợi của người lao động, xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định và tiến bộ.
Bảo đảm quyền lợi bảo hiểm của người lao động – động lực phát triển kinh tế, xã hội bền vững
Người lao động là lực lượng trực tiếp tạo ra của cải vật chất, đóng góp quan trọng vào sự phát triển kinh tế – xã hội của đất nước. Một nền kinh tế phát triển bền vững không chỉ dựa trên tốc độ tăng trưởng mà còn phải được xây dựng trên nền tảng an sinh xã hội vững chắc, trong đó bảo hiểm xã hội giữ vai trò đặc biệt quan trọng.
Tổ công tác Viện KSND Khu vực 6 trao đổi phối hợp với Bảo hiểm xã hội cơ sở Thanh Oai.
Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội đã thể hiện rõ quan điểm nhất quán của Nhà nước trong việc tăng cường bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động, nhất là những nhóm yếu thế. Việc thiết lập các cơ chế pháp lý mạnh mẽ để xử lý tình trạng chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội không chỉ nhằm thu hồi các khoản nợ mà còn hướng tới mục tiêu cao hơn là bảo đảm công bằng xã hội, củng cố niềm tin của người lao động vào chính sách an sinh của Đảng và Nhà nước.
Bảo vệ quyền lợi bảo hiểm xã hội chính là bảo vệ nguồn nhân lực, bảo vệ sự ổn định của thị trường lao động và tạo nền tảng cho sự phát triển kinh tế – xã hội bền vững. Đây không chỉ là trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước mà cần có sự vào cuộc đồng bộ của các cơ quan tư pháp, tổ chức công đoàn, doanh nghiệp và toàn xã hội.
Viện KSND khu vực 6 tích cực triển khai Nghị quyết 205/2025/QH15, góp phần thu hồi nợ đọng bảo hiểm xã hội
Quán triệt tinh thần Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 6 đã chủ động triển khai nhiều giải pháp thiết thực nhằm tăng cường hiệu quả công tác bảo vệ quyền lợi của người lao động thông qua việc phối hợp thu hồi nợ đọng bảo hiểm xã hội.
Để tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động phối hợp, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 6 đã ký kết Quy chế phối hợp với Bảo hiểm xã hội cơ sở Thanh Oai, Bảo hiểm xã hội cơ sở Chương Mỹ và Bảo hiểm xã hội cơ sở Hà Đông. Quy chế phối hợp đã tạo hành lang pháp lý quan trọng, bảo đảm sự phối hợp chặt chẽ, thường xuyên, hiệu quả giữa các cơ quan trong việc trao đổi thông tin, xác minh tình trạng nợ đọng, đôn đốc doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ đóng bảo hiểm xã hội và nghiên cứu áp dụng các biện pháp pháp lý cần thiết.
Kiểm sát viên Viện KSND Khu vực 6 làm việc với doanh nghiệp nợ bảo hiểm xã hội.
Thứ nhất, trên cơ sở danh sách các doanh nghiệp nợ bảo hiểm xã hội do Bảo hiểm xã hội cơ sở Thanh Oai và Bảo hiểm xã hội cơ sở Chương Mỹ cung cấp, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 6 đã khẩn trương rà soát, gửi giấy mời đại diện doanh nghiệp đến làm việc. Thông qua các buổi làm việc, Viện kiểm sát đã tuyên truyền, phổ biến quy định của pháp luật, phân tích trách nhiệm pháp lý của doanh nghiệp, đồng thời yêu cầu xây dựng lộ trình khắc phục nợ đọng, bảo đảm quyền lợi cho người lao động.
Thứ hai, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 6 tích cực làm việc với các doanh nghiệp, thường xuyên đôn đốc, theo dõi sát sao quá trình thực hiện nghĩa vụ đóng bảo hiểm xã hội. Công tác này được thực hiện với tinh thần kiên quyết nhưng linh hoạt, vừa bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, vừa tạo điều kiện để doanh nghiệp khắc phục khó khăn, từng bước hoàn thành nghĩa vụ đối với người lao động và Nhà nước. Đối với những trường hợp doanh nghiệp trốn tránh không đến làm việc, Viện KSND Khu vực 6 đã thành lập các tổ công tác xác minh tại địa chỉ doanh nghiệp đăng kí hoạt động để thu thập các thông tin liên quan và đôn đốc doanh nghiệp sớm hoàn thành nghĩa vụ bảo hiểm với nhà nước và người lao động.
Thứ ba, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 6 đã phối hợp làm việc với Bảo hiểm xã hội cơ sở Thanh Oai để nghiên cứu, trao đổi về việc áp dụng cơ chế khởi kiện dân sự công ích nhằm thu hồi nợ bảo hiểm xã hội đối với các doanh nghiệp có số lượng người lao động lớn, thời gian nợ kéo dài và số tiền nợ cao. Đây là giải pháp có ý nghĩa quan trọng, góp phần nâng cao hiệu quả bảo vệ lợi ích công cộng, bảo vệ quyền lợi chính đáng của đông đảo người lao động và tăng cường hiệu lực thực thi pháp luật.
Lãnh đạo Viện KSND Khu vực 6 trao đổi với Lãnh đạo Bảo hiểm xã hội cơ sở Thanh Oai
về cơ chế khởi kiện dân sự công ích để thu hồi nợ BHXH.
Bằng tinh thần làm việc trách nhiệm và quyết tâm cao, tính đến hết tháng 7 năm 2026, Viện KSND khu vực 6 đã đôn đốc các doanh nghiệp đóng hơn 3.200.000.000 đồng (Ba tỷ hai trăm triệu đồng) nợ đọng bảo hiểm xã hội.
Với sự chủ động, trách nhiệm và quyết tâm cao, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 6 đang từng bước đưa Nghị quyết số 205/2025/QH15 đi vào cuộc sống, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội, đồng thời đóng góp tích cực vào mục tiêu bảo đảm an sinh xã hội, xây dựng thị trường lao động ổn định và phát triển kinh tế – xã hội bền vững.
Ngọc Ánh - Viện KSND khu vực 6