Việc thực hiện thí điểm Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội là một bước ngoặt quan trọng, trao cho Viện kiểm sát nhân dân trọng trách bảo vệ những giá trị cốt lõi của xã hội. Tại Viện KSND khu vực 12, tinh thần này đã được đồng chí Trần Bá Nam – Viện trưởng, quán triệt, triển khai sâu rộng tới toàn thể cán bộ, Kiểm sát viên, hiện thực hóa qua những hành động quyết liệt, mang lại sự công bằng cho những phận đời yếu thế và trả lại môi trường sống trong lành cho nhân dân. Viện KSND khu vực 12 đã chủ động “nhập cuộc”, kịp thời ban hành 02 kiến nghị quan trọng nhằm bảo vệ quyền lợi của nhóm dễ bị tổn thương trong đó có quyền của trẻ em và bảo vệ lợi ích công. Đây không chỉ là hoạt động nghiệp vụ thuần túy mà còn là lời khẳng định về vai trò, vị thế của Ngành trong việc tháo gỡ những điểm nghẽn an sinh xã hội kéo dài.
Đồng chí Trần Bá Nam – Viện trưởng Viện KSND khu vực 12
quán triệt thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội
Trước khi Viện KSND khu vực 12 thực hiện quyền năng theo Nghị quyết 205/2025/QH15, thực trạng tại một số địa bàn vẫn tồn tại những vấn đề dân sinh bức xúc, nơi người dân rơi vào thế yếu trước các rào cản thủ tục hoặc hành vi xâm hại môi trường kéo dài. Sau khi tiếp nhận thông tin của người dân, Viện KSND khu vực 12 - Hà Nội tiến hành rà soát, xác minh, thu thập tài liệu, chứng cứ, làm rõ thông tin đối với 02 vụ việc, cụ thể:
Một là, sự bế tắc trong quyền nhân thân (trẻ em bị bỏ rơi không khai sinh): Tại xã Ứng Hòa, cháu Lê Nhật Vượng (sinh năm 2021) – bị mẹ bỏ rơi, phải sống 4 năm trong cảnh “vô danh”. Dù gia đình người nhận nuôi đã nỗ lực tìm mọi cách để đăng ký khai sinh, nhưng sự lúng túng của chính quyền cơ sở và những vướng mắc về giấy chứng sinh đã khiến hồ sơ bị đình trệ. Cháu bé không được cấp giấy khai sinh, có nghĩa là không có bảo hiểm y tế, không được đến trường đúng độ tuổi, quyền lợi cơ bản nhất của một con người bị tước bỏ bởi sự im lặng của cơ quan hành chính.
Viện Trưởng Viện KSND khu vực 12, thăm hỏi động viên, tặng quà chúc tết gia đình cháu Lê Nhật Vượng
Hai là, Ô nhiễm môi trường đe dọa cộng đồng: Tại xã Phúc Sơn, cơ sở giết mổ của ông Trần Quốc Huy đã hoạt động không phép từ lâu, trên diện tích khoảng 300m2, hoạt động từ khoảng năm 2018 đến nay nhưng không có giấy phép đăng ký. Thời gian hoạt động hàng ngày từ 3 giờ đến 5 giờ sáng. Cơ sở này đặt tại khu vực đất ven sông Bùi (là một nhánh chảy ra sông Đáy), Mỗi đêm, lượng nước thải chứa máu và dịch thải từ việc giết mổ được xả thẳng trực tiếp xuống sông Bùi mà không qua xử lý, gây mùi hôi thối và tiếng ồn nghiêm trọng, tàn phá hệ sinh thái thủy sinh và đe dọa sức khỏe hàng nghìn hộ dân khu vực sông Đáy, nhất là vào thời điểm nắng nóng, tiềm ẩn nguy cơ bùng phát dịch bệnh như sốt xuất huyết, tiêu chảy…. gây mất mỹ quan và ảnh hưởng trầm trọng môi trường sống.
Viện KSND khu vực 12 xác minh tại cơ sở giết mổ của ông Trần Quốc Huy
Với chức năng, nhiệm vụ được giao, Viện KSND Khu vực 12 đã chủ động, khẩn trương vào cuộc, từ đó tạo ra bước ngoặt căn bản, thay đổi vị thế của người dân từ “tự thân vận động” sang được cơ quan bảo vệ pháp luật đứng ra bảo vệ. Thông qua hoạt động xác minh, thu thập tài liệu, chứng cứ, Viện KSND khu vực 12 ban hành 02 kiến nghị với các chủ thể có liên quan
1. Kiến nghị số 01/KN-VKS-KV12 ngày 11/02/2026 đối với Chủ tịch UBND xã Ứng Hòa.
Thông qua nắm tình hình, Viện kiểm sát khẳng định việc UBND xã chưa thực hiện đăng ký khai sinh là vi phạm pháp luật, xâm phạm trực tiếp đến quyền dân sự của trẻ em. Với vai trò là người bảo vệ nhóm dễ bị tổn thương, VKSND đã kiến nghị Chủ tịch UBND xã Ứng Hòa thực hiện ngay việc đăng ký khai sinh cho cháu Vượng theo diện trẻ bị bỏ rơi và hướng dẫn thủ tục nhận con nuôi đúng quy định. Sau kiến nghị, quyền lợi của cháu bé đã được khôi phục, phá vỡ sự đình trệ kéo dài suốt 4 năm qua.
2. Kiến nghị số 02/KN-VKS-KV12 ngày 12/02/2026 đối với Chủ tịch Uỷ ban nhân dân xã Phúc Sơn và Trưởng Công an xã Phúc Sơn
Đối với vụ việc lò mổ, Viện kiểm sát không chỉ đứng ngoài quan sát mà trực tiếp kiểm tra thực tế, vạch rõ các vi phạm nghiêm trọng Luật Bảo vệ môi trường. Vai trò của Viện kiểm sát tại đây mang tính chấn chỉnh, yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm. Viện KSND khu vực 12 kiến nghị đồng chí Chủ tịch UBND xã Phúc Sơn tiến hành làm việc, yêu cầu chủ cơ sở giết mổ dừng ngay việc giết mổ cho đến khi có đầy đủ hồ sơ theo quy định, đồng thời có biện pháp khắc phục ngay việc xả thải ra môi trường đã bị ô nhiễm. Đề nghị Uỷ ban nhân dân xã Phúc Sơn và Công an xã Phúc Sơn tăng cường kiểm tra, rà soát và xử lý dứt điểm các lò giết mổ tự phát gây ô nhiễm môi trường trên địa bàn xã.
Việc ban hành 02 kiến nghị trên trong thời gian ngắn (tháng 02/2026) thể hiện trách nhiệm của Viện KSND Khu vực 12 “không đứng ngoài cuộc, không thờ ơ” trước những quyền lợi của nhóm dễ bị tổn thương, trước những lợi ích công bị xâm hại. Qua đó, đã mang lại những thay đổi diện mạo sâu sắc, cụ thể:
Một là, về hiệu quả thi hành: Sự đình trệ trong quản lý hành chính đã bị xóa bỏ; các cơ quan chức năng địa phương buộc phải vào cuộc quyết liệt để khắc phục hậu quả dưới sự giám sát của Viện kiểm sát.
Hai là, về ý nghĩa xã hội: Niềm tin của nhân dân vào pháp luật được củng cố khi thấy rõ Viện kiểm sát chính là "điểm tựa" vững chắc, sẵn sàng can thiệp để bảo vệ quyền lợi sát sườn của người dân và lợi ích chung của xã hội.
Ba là, vị thế của Viện kiểm sát: Qua thực tiễn thí điểm Nghị quyết 205/2025/QH15, Viện KSND khu vực 12 đã khẳng định vị thế là cơ quan nòng cốt trong việc lấp đầy những khoảng trống pháp lý, không chỉ giám sát mà còn chủ động kiến tạo công bằng xã hội.
Những kết quả đạt được là minh chứng sống động cho tính đúng đắn của Quốc hội khi giao quyền thí điểm khởi kiện, kiến nghị dân sự cho ngành Kiểm sát. Đây chính là động lực để Viện KSND tiếp tục sứ mệnh bảo vệ quyền con người và lợi ích quốc gia trong kỷ nguyên mới./.
Xuân Nhất - Viện KSND khu vực 12