Thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 ngày 24/6/2025 của Quốc hội về việc thí điểm Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công; Thông tư liên tịch số 09/2025/TTLT-VKSNDTC-TANDTC-KTNN-TTCP-BCA-BTP-BTC-BCT-BXD-BYT-BNNMT-BVHTTDL-BDTTG ngày 03/11/2025; Chỉ thị số 04-CT/TU ngày 30/12/2025 của Thành ủy Hà Nội, ngày 11/8/2026, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 12 - Hà Nội đã ban hành Quyết định khởi kiện vụ án dân sự công ích số 02/QĐ-VKS đối với bà Chu Thanh N (sinh năm 1983, trú tại thôn Trung Tú, xã Ứng Hòa, thành phố Hà Nội) về hành vi sử dụng trái quy định pháp luật diện tích đất công 1.830m2 tại thửa đất số 87, tờ bản đồ số 15.
Đây là dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, đánh dấu việc VKSND khu vực 12 là đơn vị đầu tiên trong 12 Viện kiểm sát khu vực trực tiếp ban hành Quyết định khởi kiện vụ án dân sự tố tụng công ích trong lĩnh vực đất đai trên địa bàn Thủ đô. Nội dung vụ án xác định diện tích đất công này trước đây được giao cho bà Nhàn thầu để cải tạo cấy lúa, tận thu cá mạt. Tuy nhiên, từ năm 2023, bà Nhàn đã tự ý cải tạo, xây dựng, quây tôn để tập kết nhựa phế liệu, băm xay, đóng gói tiêu thụ, làm thay đổi hiện trạng và sử dụng đất sai mục đích. Mặc dù UBND xã Ứng Hòa đã chấm dứt hợp đồng từ ngày 30/3/2024 và nhiều lần đôn đốc, bà Nhàn vẫn không tự nguyện chấp hành.
Quá trình xác lập hồ sơ khởi kiện, dưới sự quan tâm chỉ đạo sát sao, định hướng nghiệp vụ chuyên sâu của Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội (đặc biệt là Phòng 9), tập thể Lãnh đạo, Kiểm sát viên Viện KSND khu vực 12 đã chủ động, quyết liệt bám sát cơ sở.
Lãnh đạo Viện và Kiểm sát viên Viện KSND Khu vực 12 - Hà Nội
nghiên cứu hồ sơ, họp bàn giải quyết vụ án dân sự tố tụng công ích
Đơn vị đã trực tiếp tiến hành xác minh tại khu đất, đồng thời tổ chức các buổi họp, trao đổi và làm việc chặt chẽ với Phòng Kinh tế UBND xã Ứng Hòa cùng các bên liên quan.
Đại diện Viện KSND Khu vực 12 - Hà Nội làm việc với Phòng kinh tế UBND xã Ứng Hoà
Hồ sơ khởi kiện được xây dựng chặt chẽ trên cơ sở các chứng cứ pháp lý vững chắc như các hợp đồng thầu, biên bản thanh lý hợp đồng ngày 30/3/2024, các biên bản làm việc và Công văn số 2072 ngày 11/8/2026 của UBND xã Ứng Hòa đề nghị Viện kiểm sát khởi kiện.
Toàn cảnh diện tích đất công trước khi người bị kiện tự nguyện khắc phục hậu quả
Mới đây, vụ việc đã đạt được thành công bước ngoặt nhờ sức mạnh tác động trực tiếp từ thiết chế tố tụng công ích và sự kiên trì thuyết phục của các cơ quan chức năng. Sau khi Viện kiểm sát nhân dân khu vực 12 ban hành Quyết định khởi kiện và phối hợp tuyên truyền, giải thích pháp luật, bà Chu Thanh N đã nhận thức rõ hành vi vi phạm, tự nguyện tiến hành dọn dẹp, di dời toàn bộ tài sản, tháo dỡ công trình trên đất, trả lại toàn bộ mặt bằng sạch cho UBND xã Ứng Hòa quản lý.
Tổ công tác Viện KSND Khu vực 12 - Hà Nội trao đổi phối hợp với UBND xã Ứng Hoà
Căn cứ vào việc người bị kiện đã tự nguyện khắc phục triệt để vi phạm, khôi phục lại hiện trạng ban đầu của tài sản công, mục đích bảo vệ lợi ích công của vụ án đã đạt được hoàn toàn. Viện kiểm sát nhân dân khu vực 12 - Hà Nội đã ra quyết định rút toàn bộ yêu cầu khởi kiện.
Hiện trạng khu đất sau khi người bị kiện tự nguyện tháo dỡ công trình, trả lại mặt bằng sạch
Ngày 30 tháng 9 năm 2026, Tòa án nhân dân khu vực 12 - Hà Nội đã ban hành Quyết định Đình chỉ giải quyết vụ án dân sự số 266/2026/QĐST-DS, chính thức đình chỉ giải quyết vụ án sơ thẩm theo quy định tại điểm c khoản 1 Điều 217 của Bộ luật Tố tụng dân sự.
Ý nghĩa và giá trị thực tiễn của vụ việc:
Việc giải quyết thành công vụ án qua hình thức rút yêu cầu khởi kiện do đương sự tự nguyện khắc phục để lại những bài học kinh nghiệm sâu sắc:
-
Khẳng định hiệu quả thực chất của cơ chế tố tụng công ích: Nghị quyết số 205/2025/QH15 không chỉ là công cụ pháp lý sắc bén để Viện kiểm sát bảo vệ tài sản công, mà còn phát huy mạnh mẽ vai trò giáo dục, thuyết phục pháp luật, tạo động lực để chủ thể vi phạm tự giác khắc phục hậu quả mà không cần đưa vụ án qua các cấp xét xử kéo dài.
-
Sự phối hợp đồng bộ, nhịp nhàng: Thành công này có được nhờ sự lãnh đạo sát sao của VKSND thành phố Hà Nội (Phòng 9), tinh thần quyết liệt của tập thể VKSND khu vực 12 cùng sự phối hợp hiệu quả của chính quyền địa phương.
-
Bảo đảm kỷ cương quản lý Nhà nước: Việc thu hồi thành công 1.830m2 đất công lập lại trật tự trong quản lý, sử dụng đất đai tại địa phương, bảo vệ nghiêm ngặt tài sản của Nhà nước, đồng thời góp phần răn đe, phòng ngừa chung các hành vi lấn chiếm, sử dụng đất công sai mục đích trên địa bàn Thủ đô.
Trong thời gian tới, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 12 - Hà Nội sẽ tiếp tục phát huy kết quả đạt được, bám sát chỉ đạo của Ngành và Thành ủy, chủ động rà soát, phát hiện và áp dụng hiệu quả cơ chế khởi kiện vụ án dân sự tố tụng công ích để bảo vệ triệt để lợi ích công cộng, lợi ích của Nhà nước, góp phần giữ vững kỷ cương pháp luật và phục vụ nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội bền vững trên địa bàn./.
Mạnh Cường - Viện KSND khu vực 12