Tích cực triển khai thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 ngày 24/6/2025 của Quốc hội về thí điểm Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự nhằm bảo vệ quyền dân sự của nhóm dễ bị tổn thương và bảo vệ lợi ích công, Chỉ thị số 04-CT/TU ngày 30/12/2025 của Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 11 - Hà Nội đã chủ động phát hiện, xác minh, kiến nghị và phối hợp với chính quyền địa phương bảo vệ quyền được khai sinh cho nhiều trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt.
Viện kiểm sát nhân dân khu vực 11 đã tiếp nhận thông tin từ nhiều nguồn khác nhau về các trường hợp trẻ em chưa được đăng ký khai sinh, trong đó có đơn trình bày của anh P.V.D (Sinh năm: 1989, trú tại: Thôn Văn Trung, xã Thường Tín, thành phố Hà Nội) được gửi trực tiếp đến trụ sở. Nội dung nguồn tin thể hiện: Cháu P.T.N, sinh ngày 08/5/2023 - là con đẻ của anh P.V.D và chị C.P – Quốc tịch: Lào, sinh ngày: 05/3/1997. Sau khi sinh cháu được 17 ngày, chị C.P đã bỏ đi không rõ lí do, ở đâu, làm gì không ai biết và liên lạc được. Anh D chăm con một mình vừa lao động, vừa nuôi con và tìm kiếm thông tin của vợ nên không nắm được các quy định pháp luật, dẫn đến chậm trễ việc khai sinh cho cháu. Trong thời gian nuôi con, anh D vẫn tiếp tục tìm gặp các cơ quan chức năng, ban ngành để làm khai sinh cho con và nhờ giúp đỡ từ bạn bè quen biết tìm kiếm tung tích của mẹ cháu để làm khai sinh cho con nhưng không được. Quá trình đăng ký khai sinh, gia đình và cơ quan chuyên môn gặp nhiều khó khăn do không có văn bản thỏa thuận về các nội dung quan đến trẻ như quốc tịch của trẻ, thông tin về người mẹ còn thiếu, chưa đầy đủ hoặc chưa chính xác. Đến nay, cháu đã đến tuổi đi học mầm non, anh D có nguyện vọng xin cho con đi học mầm non nhưng gặp vướng mắc vì con không có giấy khai sinh. Đồng thời, cháu cũng chịu nhiều thiệt thòi chưa đăng ký khai sinh nên không được hưởng các chế độ phúc lợi xã hội.
Qua xác minh tại bộ phận Tư pháp - Hộ tịch thuộc Ủy ban nhân dân xã Thường Tín, thành phố Hà Nội, hiện không có thông tin đăng ký khai sinh đối với cháu P.T.N; cơ quan hộ tịch không lưu giữ tài liệu, hồ sơ thể hiện công dân đã thực hiện thủ tục đăng ký khai sinh cho cháu tại cơ quan có thẩm quyền. Việc chậm đăng ký khai sinh ảnh hưởng trực tiếp đến các quyền nhân thân cơ bản của trẻ em, bao gồm quyền được khai sinh, được có họ, tên, quốc tịch, được xác định cha, mẹ; đồng thời ảnh hưởng đến việc tiếp cận các quyền về chăm sóc y tế, bảo đảm an sinh, giáo dục và các quyền dân sự khác theo quy định của pháp luật.
Viện KSND khu vực 11 phối hợp với UBND xã Thường Tín xác minh thông tin
Xác định đây là trường hợp trẻ em thuộc nhóm dễ bị tổn thương cần được bảo vệ theo tinh thần Nghị quyết số 205/2025/QH15, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 11 đã khẩn trương thành lập tổ xác minh, thu thập tài liệu, làm việc với các cơ quan hữu quan để làm rõ nguyên nhân. Viện kiểm sát nhân dân khu vực 11 đã ban hành văn bản kiến nghị, đồng thời trực tiếp phối hợp với UBND xã Thường Tín giải quyết vụ việc.
Công chức Phòng Tư pháp – UBND xã Thường Tín hướng dẫn công dân hoàn thiện hồ sơ
Trên cơ sở đó, UBND xã Thường Tín đã chỉ đạo cán bộ chuyên môn chủ động rà soát, nghiên cứu các quy định pháp luật, phối hợp với các cơ quan liên quan xác minh, đối chiếu thông tin, từng bước tháo gỡ vướng mắc, hoàn thiện hồ sơ theo đúng quy định, nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của cháu. Ngày 22/10/2026, Ủy ban nhân dân xã Thường Tín đã hoàn tất thủ tục đăng ký khai sinh cho cháu P.T.N. Sau khi hoàn thành các thủ tục theo quy định, chính quyền địa phương đã phối hợp với Viện kiểm sát tổ chức trao Giấy khai sinh cho cháu và đại diện gia đình.
Viện KSND khu vực 11 phối hợp với UBND xã Thường Tín tổ chức trao giấy khai sinh
Qua đó cho thấy, công tác hộ tịch không chỉ là việc thực hiện thủ tục hành chính mà còn là trách nhiệm bảo vệ quyền con người, đặc biệt là quyền của trẻ em. Giấy khai sinh là sự ghi nhận đầu tiên của Nhà nước đối với sự tồn tại hợp pháp của mỗi cá nhân. Từ thời điểm đăng ký khai sinh, trẻ em chính thức được xác lập nhân thân với họ tên, quốc tịch, số định danh cá nhân - tạo cơ sở pháp lý vững chắc để thực hiện đầy đủ các quyền cơ bản về học tập, chăm sóc sức khỏe, an sinh xã hội cũng như các quyền dân sự khác theo quy định của pháp luật.
Đồng chí Nguyễn Văn Lợi – Phó Viện trưởng Viện KSND khu vực 11 phát biểu tại hội nghị
Đồng chỉ Nguyễn Văn Tản – Phó Chủ tịch UBND xã Thường Tín phát biểu tại hội nghị
Việc kịp thời bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho trẻ em trong vụ việc trên là minh chứng vững chắc thể hiện hiệu quả thiết thực của Nghị quyết 205 đối với xã hội. Không chỉ tháo gỡ trực tiếp các vướng mắc tại địa phương và nâng cao nhận thức của chính quyền cơ sở, người dân về đăng ký hộ tịch, quá trình giải quyết vụ việc còn khẳng định rõ vai trò chủ động, bản lĩnh của người cán bộ kiểm sát. Qua đó, thể hiện tinh thần trách nhiệm cao trong việc phát hiện, xác minh, kiến nghị bảo vệ quyền dân sự của nhóm người yếu thế, bảo đảm lợi ích công, thực thi hiệu quả Nghị quyết 205 của Quốc hội./.
Hải Ánh - Viện KSND khu vực 11