Ngày 12/3/2026, Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) khu vực 12 - Hà Nội đã tổ chức lễ ký kết hai Quy chế phối hợp quan trọng với Ủy ban nhân dân (UBND), Ủy ban Mặt trận tổ quốc (MTTQ ) và Công an 11 xã trên địa bàn. Đây là bước đi chiến lược nhằm thực hiện thí điểm quyền khởi kiện dân sự để bảo vệ nhóm yếu thế và nâng cao hiệu quả giải quyết tội phạm ngay từ cấp cơ sở theo tinh thần cải cách tư pháp mới.
1. Thí điểm Viện kiểm sát khởi kiện dân sự, “Lá chắn” cho nhóm yếu thế
Thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội và Chỉ thị số 04-CT/TU của Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội, VKSND khu vực 12 đã chính thức ký kết Quy chế phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) và UBND 11 xã (gồm: Mỹ Đức, Hương Sơn, Hồng Sơn, Phượng Dực, Đại Xuyên, Chuyên Mỹ, Phúc Sơn, Vân Đình, Hoà Xá, Ứng Thiên, Ứng Hoà) về việc thực hiện thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự.
Quy chế xác định mục đích cốt lõi là bảo đảm VKSND nắm bắt thông tin về các vụ án dân sự công ích một cách kịp thời, đầy đủ và chính xác. Trọng tâm hướng tới là bảo vệ quyền lợi của các nhóm dễ bị tổn thương như: trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật, phụ nữ mang thai hoặc nuôi con nhỏ, người mất năng lực hành vi dân sự. Đồng thời, Viện kiểm sát sẽ đóng vai trò chủ động trong việc bảo vệ lợi ích Nhà nước và công cộng trong các lĩnh vực “nóng” như đất đai, môi trường, di sản văn hóa và an toàn thực phẩm. Quy chế quy định chi tiết 08 phương thức phối hợp, từ trao đổi văn bản trực tiếp đến ứng dụng công nghệ như qua email công vụ, hotline và cả Fanpage Facebook để tiếp nhận phản ánh của nhân dân. Ngoài ra Quy chế còn quy định về thời hạn Ủy ban nhân, MTTQ cung cấp cho Viện kiểm sát các thông tin, tài liệu về tình hình xâm phạm quyền dân sự tại địa phương; đồng thời còn quy định về việc Viện kiểm sát có quyền yêu cầu UBND xã cung cấp tài liệu hoặc trưng cầu ý kiến chuyên môn của cán bộ xã về các vấn đề nghiệp vụ liên quan đến vụ kiện. Việc ký kết quy chế giữa Viện kiểm sát-Ủy ban nhân dân xã-Mặt trận tổ quốc trong khởi kiện các vụ án dân sự, lợi ích công, không chỉ cụ thể hóa quy định pháp luật mà còn thể hiện vai trò chủ động của ngành Kiểm sát trong việc đồng hành cùng chính quyền địa phương giải quyết các vấn đề an sinh xã hội từ gốc.
Đồng Trần Bá Nam - Viện trưởng Viện KSND khu vực 12
cùng đại diện UBND và MTTQ xã với bản quy chế phối hợp liên ngành vừa ký kết
2. Tăng cường sức mạnh đấu tranh phòng chống tội phạm từ cấp xã
Song song với nội dung dân sự, VKSND khu vực 12 cũng đã ký kết Quy chế phối hợp với Công an 11 xã trên địa bàn trong công tác giải quyết nguồn tin về tội phạm, điều tra vụ án hình sự; giải quyết các vụ việc có khó khăn, vướng mắc; quản lý, giải quyết các vụ việc tạm đình chỉ. Trong quá trình thực hiện chính quyền 2 cấp, tổ chức lại mô hình các cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong đó có Viện Kiểm sát và Cơ quan điều tra không tránh khỏi những khó khăn, bất cập nên cần thiết phải ký kết Quy chế phối hợp liên ngành để chuẩn hóa các hoạt động tố tụng tại cơ sở. Phạm vi điều chỉnh bao gồm toàn bộ hoạt động phối hợp giữa Kiểm sát viên và Điều tra viên, Cán bộ điều tra cấp xã nhằm bảo đảm việc xử lý tội phạm đúng người, đúng tội, đúng pháp luật.
Viện KSND Khu vực 12 cùng đại diện Công an cấp xã
ký kết Quy chế phối hợp liên ngành trong lĩnh vực hình sự và tố tụng hình sự
Quy chế gồm 06 chương, 17 điều quy định nghiêm ngặt về thời hạn và trách nhiệm của các bên trong việc tiếp nhận, phân loại nguồn tin; phối hợp tham gia các hoạt động tố tụng bắt buộc phải có kiểm sát viên phải tham gia như khám nghiệm hiện trường, tử thi; đối chất nhận dạng. Quy chế quy định cụ thể về việc hai bên phải trao đổi để cập nhật tiến độ và thống nhất định hướng điều tra; áp dụng hủy bỏ các biện pháp ngăn chặn, biện pháp cưỡng chế; bên cạnh đó đối với các vụ án khó khăn về xác định tội danh hoặc đánh giá chứng cứ, lãnh đạo giữa Viện kiểm sát, Công an xã sẽ chủ trì họp liên ngành, thậm chí mời Tòa án nhân dân khu vực 12 tham gia để thống nhất quan điểm.
Đồng Trần Bá Nam - Viện trưởng Viện KSND KV12 cùng đại diện Công an cấp xã
với Bản quy chế phối hợp liên ngành vừa ký kết
Việc ký kết hai quy chế phối hợp tại VKSND khu vực 12 mang ý nghĩa biểu tượng cho một nền tư pháp hiện đại, phục vụ nhân dân. Đồng thời tăng cường gắn kết giữa Viện kiểm sát với Công an, UBND và Mặt trận Tổ quốc cấp xã tạo nên một hệ thống giám sát và thực thi pháp luật xuyên suốt. Điều này không chỉ giúp giảm tải cho cơ quan tố tụng cấp trên mà còn bảo đảm mọi vi phạm pháp luật dù là nhỏ nhất, hay mọi quyền lợi của người dân dù ở vùng xa, đều được tiếp cận và bảo vệ kịp thời.
Phát biểu tại lễ ký kết, đồng chí Trần Bá Nam – Viện trưởng VKSND khu vực 12 nhấn mạnh: “Việc đưa các quy chế vào thực tiễn là lời cam kết mạnh mẽ của các cơ quan bảo vệ pháp luật trong việc giữ vững an ninh trật tự và bảo vệ công lý ngay tại địa bàn cơ sở”. Các quy chế có hiệu lực ngay từ ngày ký và sẽ được sơ kết định kỳ để kịp thời sửa đổi, bổ sung phù hợp với thực tiễn đấu tranh phòng chống tội phạm và đòi hỏi của công tác cải cách tư pháp trong giai đoạn mới./.
Xuân Nhất - Viện KSND khu vực 12