Thực hiện chức năng, nhiệm vụ của ngành Kiểm sát nhân dân theo quy định của Hiến pháp và Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân; thông qua công tác kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong giải quyết các vụ án hình sự và vi phạm hành chính về trật tự an toàn giao thông trên địa bàn, Viện KSND khu vực 10 - TP. Hà Nội nhận thấy một thực trạng đáng báo động đang hiện hữu tại các khu dân cư và các trục đường giao thông liên xã trên địa bàn: Đó là việc sử dụng xe nâng hàng (vốn là thiết bị chuyên dùng trong kho bãi) để vận chuyển vật liệu xây dựng lưu thông trên đường giao thông công cộng. Đây là nguồn nguy hiểm cao độ, tiềm ẩn nguy cơ xảy ra các vụ tai nạn giao thông đặc biệt nghiêm trọng.
Trong thời gian vừa qua, dưới sự chỉ đạo của các Phòng nghiệp vụ - Công an Thành phố Hà Nội đã phối hợp với Công an các xã trên địa bàn và chính quyền địa phương, các lực lượng chức năng đã tăng cường nhiều biện pháp đấu tranh, xử lý các vi phạm về trật tự an toàn giao thông. Tuy nhiên, qua công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra, Viện KSND khu vực 10 nhận thấy xuất hiện tình trạng nhiều cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp kinh doanh vật liệu xây dựng trên địa bàn vì lợi ích kinh tế, sự tiện lợi nhất thời đã ngang nhiên đưa xe nâng hàng - loại phương tiện không đủ điều kiện tham gia giao thông - ra vận hành trên các tuyến đường đông đúc.
Điển hình là vụ án gây rúng động dư luận xảy ra vào cuối năm 2025 vừa qua. Khoảng 15 giờ 20 phút, tại trục đường quốc lộ chạy qua địa phận xã T – TP. Hà Nội, anh Nguyễn V.H (sinh năm 1988), là nhân viên của một cửa hàng vật liệu xây dựng, điều khiển xe nâng chở theo hai pallet gạch men cao quá đầu người. Do khối lượng hàng hóa che khuất toàn bộ tầm nhìn phía trước, khi đi từ cửa hàng vật liệu xây dựng ra đường giao thông chính, anh H đã không quan sát được bà Lê T.M đang đi bộ ven đường lưu thông cùng chiều. Càng nâng bằng kim loại sắc nhọn phía trước đã va chạm trực tiếp vào người bà M, khiến nạn nhân tử vong tại chỗ.
Hình ảnh xe nâng trong vụ án Nguyễn V.H xảy ra trên địa bàn Viện KSND khu vực 10 – Hà Nội
Sau khi xem xét tính chất, mức độ hành vi, Viện KSND khu vực 10 đã phê chuẩn quyết định khởi tố bị can đối với Nguyễn V.H về tội “Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ” theo quy định tại Điều 260 Bộ luật Hình sự. Điều đáng nói, đây không phải là trường hợp cá biệt. Nhiều vụ va chạm khác liên quan đến xe nâng đã xảy ra, gây thiệt hại lớn về tài sản và sức khỏe, nhưng sự chủ quan của người dân và chủ doanh nghiệp vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại.
Qua công tác đánh giá tổng hợp, Viện KSND khu vực 10 xác định xe nâng hàng khi lưu thông trên đường công cộng là một loại “hung thần” cực kỳ nguy hiểm vì những lý do sau:
Thứ nhất, về mặt kỹ thuật, xe nâng hàng được thiết kế chỉ để hoạt động trên bề mặt phẳng, trong phạm vi hẹp như kho bãi, nhà xưởng. Hệ thống phanh, đèn tín hiệu và gương chiếu hậu của loại xe này không đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn kỹ thuật của phương tiện giao thông đường bộ. Khả năng bám đường khi di chuyển ở tốc độ cao hoặc trên đường trơn trượt là rất kém.
Thứ hai, đặc điểm cấu tạo của xe nâng là có hai càng nâng bằng thép cứng phía trước. Khi xe chở hàng, đặc biệt là vật liệu xây dựng như gạch, đá, xi măng, tầm nhìn của người lái bị che khuất gần như hoàn toàn. Trong trường hợp xảy ra va chạm, hai càng nâng này trở thành vũ khí giết người cực kỳ nguy hiểm, có thể đâm xuyên hoặc gây thương tích nghiêm trọng cho người đi xe máy, xe đạp và người đi bộ.
Thứ ba, người điều khiển xe nâng thường chỉ có chứng chỉ nghề vận hành xe nâng trong kho, không có giấy phép lái xe phù hợp để tham gia giao thông. Họ thiếu kiến thức về luật giao thông đường bộ, kỹ năng xử lý tình huống trên đường thực tế và thường xuyên có tâm lý tiện đâu đi đó, ngang nhiên đi ngược chiều, lấn làn.
Hiện nay, tại các làng nghề, các khu vực đang đô thị hóa nhanh chóng, xe nâng được ưa chuộng vì khả năng bốc xếp hàng hóa nhanh, giá thành đầu tư thấp hơn xe tải có cần cẩu. Tuy nhiên, sự tiện lợi này đang được đánh đổi bằng tính mạng và sự an toàn của cộng đồng.
Chính vì vậy, để chủ động phòng ngừa, ngăn chặn và hạn chế đến mức thấp nhất các vụ tai nạn giao thông do xe nâng gây ra, Viện KSND khu vực 10 - TP. Hà Nội đã ban hành kiến nghị gửi Ủy ban nhân dân và Công an các xã trên địa bàn, yêu cầu triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp sau:
Thứ nhất, rà soát tổng thể và lập hồ sơ quản lý chặt chẽ: Chính quyền cơ sở cần chỉ đạo lực lượng Công an các xã chủ trì phối hợp với tổ dân phố tiến hành rà soát, lập danh sách tất cả các cơ sở kinh doanh vật liệu xây dựng, kho bãi, xưởng sản xuất có sở hữu xe nâng hàng. Phải xác định rõ số lượng, chủng loại, tình trạng kỹ thuật và người trực tiếp vận hành. Yêu cầu 100% chủ cơ sở ký cam kết tuyệt đối không đưa xe nâng ra lưu thông trên đường giao thông công cộng; chỉ được hoạt động trong khuôn viên nội bộ của đơn vị.
Thứ hai, tăng cường công tác tuần tra, kiểm soát và xử lý không có “vùng cấm”: Thiết lập các kế hoạch tuần tra định kỳ và đột xuất tại các điểm nóng, các tuyến đường thường xuyên có hoạt động vận chuyển vật liệu xây dựng. Lực lượng Cảnh sát giao thông và Trật tự cần kiên quyết xử lý nghiêm các trường hợp xe nâng lưu thông trên đường. Đối với các trường hợp vi phạm, phải lập biên bản tạm giữ phương tiện, xử phạt kịch khung theo quy định tại Nghị định 100/2019/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Nghị định 123/2021/NĐ-CP). Nếu phát hiện phương tiện không có hóa đơn chứng từ, nguồn gốc không rõ ràng, cần thực hiện tịch thu theo quy định.
Thứ ba, xử lý trách nhiệm liên đới của chủ phương tiện: Trong quá trình xử lý vi phạm, không chỉ dừng lại ở việc xử phạt người điều khiển. Cơ quan chức năng cần làm rõ vai trò, trách nhiệm của chủ cơ sở, chủ doanh nghiệp khi giao phương tiện không đảm bảo an toàn cho nhân viên điều khiển trên đường công cộng. Nếu để xảy ra tai nạn nghiêm trọng, cần xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự về tội “Điều động người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ” hoặc “Giao cho người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ” theo Bộ luật Hình sự.
Thứ tư, đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục và cảnh báo: Sử dụng đa dạng các hình thức truyền thông như hệ thống loa phát thanh phường xã, các hội nghị tổ dân phố, nhóm mạng xã hội (Zalo, Facebook) của cộng đồng để phổ biến quy định pháp luật. Cần xây dựng các nội dung tuyên truyền trực quan, lấy các vụ tai nạn thực tế làm bài học cảnh báo. Vận động nhân dân tích cực giám sát, cung cấp hình ảnh, video phản ánh tình trạng xe nâng vi phạm qua các “đường dây nóng” để cơ quan chức năng có cơ sở xử lý nguội.
Thứ năm, hỗ trợ và định hướng chuyển đổi phương tiện: Đối với các doanh nghiệp, hộ kinh doanh có nhu cầu vận chuyển hàng hóa từ kho ra bến bãi hoặc giao hàng cho khách, cần vận động họ đầu tư các loại xe tải nhỏ, xe bán tải hoặc xe có gắn cẩu tự hành đã được đăng kiểm đầy đủ. Chính quyền địa phương có thể nghiên cứu các cơ chế hỗ trợ vay vốn hoặc kết nối với các hợp tác xã vận tải chuyên nghiệp để giải quyết bài toán vận chuyển an toàn, thay thế dần việc sử dụng xe nâng trái phép.
Thứ sáu, xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành bền vững: Thành lập tổ công tác liên ngành bao gồm Công an, Thanh tra giao thông và đại diện UBND cấp xã để thường xuyên trao đổi thông tin, đánh giá hiệu quả công tác phòng ngừa. Định kỳ 6 tháng một lần, tổ công tác phải báo cáo kết quả rà soát, số lượng phương tiện đã xử lý và tình hình tai nạn liên quan đến xe nâng trên địa bàn để kịp thời điều chỉnh các biện pháp quản lý.
Kiến nghị của Viện KSND khu vực 10 – TP. Hà Nội không chỉ dừng lại ở một văn bản hành chính mà là một hồi chuông cảnh tỉnh đối với cộng đồng và các cấp quản lý. Sự bình yên trên mỗi tuyến đường không thể được thiết lập nếu chúng ta còn dung túng cho những hành vi vi phạm an toàn kỹ thuật phương tiện. Việc xử lý dứt điểm tình trạng xe nâng chở hàng trên đường giao thông công cộng không chỉ là bảo vệ thượng tôn pháp luật mà chính là bảo vệ tính mạng, sức khỏe của mỗi người dân khi tham gia giao thông.
Hiện nay, kiến nghị đã được gửi đi và nhận được sự phản hồi tích cực từ phía chính quyền địa phương và công an các xã trên địa bàn. Viện KSND khu vực 10 cam kết sẽ bám sát, đôn đốc và phối hợp chặt chẽ để những giải pháp này thực sự đi vào đời sống, mang lại hiệu quả thực chất, góp phần xây dựng văn hóa giao thông an toàn và văn minh trên địa bàn Thủ đô./.
Xuân Luận - Viện KSND khu vực 10