Ngày 24/6/2025, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết số 205/2025/QH15 về việc thí điểm Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công. Đây là dấu mốc quan trọng, thể hiện bước phát triển mới trong tư duy lập pháp cũng như trong thực tiễn bảo vệ lợi ích công cộng ở Việt Nam.
Nghị quyết số 205 đã xác lập rõ vai trò trung tâm, chủ động của Viện kiểm sát nhân dân trong việc phát hiện, kiến nghị, khởi kiện và tham gia tố tụng đối với các vụ việc xâm phạm lợi ích công, quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, cộng đồng xã hội và các nhóm yếu thế. Qua đó, Nghị quyết không chỉ tạo lập hành lang pháp lý đầy đủ cho hoạt động tố tụng lợi ích công, mà còn đặt ra yêu cầu cao về trách nhiệm, tính kịp thời và tính chủ động của Viện kiểm sát trong việc bảo vệ trật tự pháp luật, góp phần xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Pano tuyên truyền Nghị quyết số 205/2025/QH15 được đặt tại trụ sở Viện KSND khu vực 1 – Hà Nội,
góp phần công khai, minh bạch quy trình tố tụng lợi ích công.
Hoạt động tuyên truyền Nghị quyết số 205/2025/QH15 được triển khai
tại trụ sở số 37 Lý Thường Kiệt, phường Cửa Nam, thành phố Hà Nội.
Bám sát tinh thần chỉ đạo của Quốc hội, ngay sau khi Nghị quyết được ban hành, Viện KSND khu vực 1 – thành phố Hà Nội đã nhanh chóng tổ chức nghiên cứu, quán triệt và triển khai thực hiện các quy định của Nghị quyết trong toàn đơn vị. Việc triển khai được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, có ý nghĩa lâu dài trong giai đoạn hiện nay, gắn trực tiếp với chức năng, nhiệm vụ của ngành Kiểm sát trong bảo vệ lợi ích công và quyền, lợi ích hợp pháp của Nhân dân.
Để Nghị quyết số 205 thực sự đi vào đời sống, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 1 đã triển khai đồng bộ nhiều hoạt động tuyên truyền, phổ biến với hình thức cụ thể, thiết thực, phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa bàn. Đơn vị đã tổ chức in ấn và niêm yết quy trình tố tụng lợi ích công dưới dạng pano, áp phích tại cả hai cơ sở làm việc của Viện, gồm trụ sở tại số 37 Lý Thường Kiệt, phường Cửa Nam và số 01 Phan Kế Bính, phường Giảng Võ, thành phố Hà Nội. Việc công khai quy trình không chỉ tạo thuận lợi cho cán bộ, công chức trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, mà còn góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch, giúp người dân dễ dàng tiếp cận, nhận thức rõ hơn về vai trò của Viện kiểm sát nhân dân trong việc bảo vệ lợi ích công và các nhóm dễ bị tổn thương.
Cán bộ Viện KSND khu vực 1 – Hà Nội hướng dẫn, giải đáp cho người dân
về quyền phản ánh, kiến nghị khi phát hiện hành vi xâm phạm lợi ích công cộng.
Tuyên truyền trực quan về tố tụng lợi ích công tại không gian công cộng,
giúp người dân dễ dàng tiếp cận và nắm bắt các quy định mới của pháp luật.
Bên cạnh đó, phát huy lợi thế về vị trí địa lý và điều kiện tiếp cận người dân, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 1 – Hà Nội đã tổ chức đặt pano tuyên truyền tại khu vực Phố đi bộ Bờ Hồ vào các ngày cuối tuần; đồng thời in và phát tờ rơi tuyên truyền về tố tụng lợi ích công nhằm giúp người dân hiểu rõ hơn về cơ chế bảo vệ lợi ích công cộng, cũng như quyền phản ánh, kiến nghị khi phát hiện các hành vi xâm phạm lợi ích chung của xã hội.
Song song với công tác tuyên truyền, đơn vị đã chủ động xây dựng và gửi dự thảo Quy chế phối hợp về tố tụng lợi ích công tới các phường trên địa bàn, làm cơ sở tiến tới ký kết Quy chế phối hợp trong thời gian tới (dự kiến vào cuối tháng 01/2026). Đây là bước đi quan trọng nhằm tăng cường mối quan hệ phối hợp giữa Viện kiểm sát nhân dân với chính quyền cơ sở trong việc tiếp nhận thông tin, phát hiện sớm và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm liên quan đến lợi ích công cộng.
Viện KSND khu vực 1 – Hà Nội đặt pano tuyên truyền về tố tụng lợi ích công
tại khu vực Phố đi bộ Hồ Hoàn Kiếm vào dịp cuối tuần.
Đặc biệt, thông qua công tác tiếp nhận thông tin, phản ánh của người dân, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 1 – Hà Nội đã kịp thời kiến nghị Ủy ban nhân dân phường Tây Hồ đối với tình trạng tổ chức hội chợ tại khu vực quảng trường phía trước khu vực “hai con rồng Hồ Tây”, ven đường ven hồ. Đây là khu vực có hai mặt giáp các trục đường giao thông lớn, gồm đường ven hồ và đường Lạc Long Quân, nơi có mật độ người và phương tiện tham gia giao thông cao. Việc tổ chức hội chợ tràn lan, không đúng quy định tại khu vực này đã gây cản trở giao thông, ảnh hưởng đến mỹ quan đô thị và tác động trực tiếp đến lợi ích công cộng cũng như sinh hoạt của người dân. Sau khi tiếp nhận phản ánh, Viện kiểm sát đã ban hành kiến nghị kịp thời; đến nay, tình trạng vi phạm tại khu vực nêu trên đã được chấn chỉnh, khắc phục, góp phần bảo đảm trật tự, an toàn giao thông và giữ gìn không gian công cộng.
Việc chủ động, sáng tạo trong triển khai thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 về tố tụng lợi ích công cho thấy Viện kiểm sát nhân dân khu vực 1 – thành phố Hà Nội đã và đang từng bước khẳng định vai trò tiên phong trong bảo vệ lợi ích của Nhà nước, lợi ích công cộng và quyền, lợi ích hợp pháp của Nhân dân. Những kết quả bước đầu đạt được không chỉ có ý nghĩa trước mắt, mà còn tạo nền tảng quan trọng để tố tụng lợi ích công thực sự trở thành một công cụ pháp lý hiệu quả, gần dân, vì dân trong thời gian tới./.
Trần Duy Anh - Viện KSND khu vực 1