Nghị quyết số 205/2025/QH15 ngày 24/6/2025 của Quốc hội về thí điểm Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự nhằm bảo vệ quyền dân sự của các nhóm dễ bị tổn thương và lợi ích công chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, được triển khai thí điểm tại 06 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, trong đó có thành phố Hà Nội. Việc ban hành Nghị quyết 205 xuất phát từ yêu cầu thực tiễn cấp thiết trong việc hoàn thiện cơ chế pháp lý nhằm bảo vệ hiệu quả quyền, lợi ích hợp pháp của người yếu thế, các nhóm dễ bị tổn thương và lợi ích công cộng. Đây cũng là bước đi quan trọng, khẳng định vai trò rõ nét của Viện kiểm sát nhân dân trong bảo vệ công lý, pháp chế xã hội chủ nghĩa và lợi ích chung của xã hội.
Quán triệt tinh thần Nghị quyết 205, Viện KSND khu vực 9 – Hà Nội không chỉ đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến nội dung Nghị quyết đến đội ngũ cán bộ, công chức trong đơn vị và các cơ quan, tổ chức trên địa bàn, mà còn chủ động bám sát cơ sở, kịp thời tiếp nhận, xử lý thông tin, phản ánh của người dân về các vụ việc có dấu hiệu xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của nhóm yếu thế và lợi ích công, nhất là trong các lĩnh vực nhạy cảm như đất đai, môi trường, an sinh xã hội.
Theo đó, ngày 14/01/2026, Viện KSND khu vực 9 tiếp nhận thông tin phản ánh của ông Nguyễn Gia Ty (sinh năm 1950, trú tại thôn Cung Sơn, xã Tích Giang (nay là xã Phúc Thọ), thành phố Hà Nội). Ông Ty là người đang hưởng chế độ người bị nhiễm chất độc hóa học, có tỷ lệ thương tật 18% do ảnh hưởng bom mìn, phản ánh việc thửa đất của gia đình bị lấn chiếm từ năm 2022 nhưng chưa được các cơ quan chức năng giải quyết dứt điểm, gây ảnh hưởng trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của bản thân và gia đình.
Trên cơ sở nội dung phản ánh, Lãnh đạo Viện KSND khu vực 9 đã kịp thời chỉ đạo, phân công Kiểm sát viên thuộc Tổ giúp việc thực hiện nhiệm vụ thí điểm khởi kiện vụ án dân sự công ích tiến hành xác minh, thu thập thông tin, tài liệu liên quan đến vụ việc. Trong quá trình xác minh, Tổ công tác đã trực tiếp làm việc với Ủy ban nhân dân xã Phúc Thọ và các bộ phận chuyên môn để nắm bắt tình hình thực tế, hồ sơ quản lý đất đai, cũng như quá trình tiếp nhận, giải quyết đơn thư phản ánh của công dân.
Kiểm sát viên Viện KSND khu vực 9 - Hà Nội xác minh thực tế tại chính quyền địa phương
Qua nghiên cứu hồ sơ, tài liệu thu thập được và đối chiếu với các quy định pháp luật hiện hành, Viện KSND khu vực 9 bước đầu nhận định vụ việc có dấu hiệu xâm phạm quyền dân sự của chủ thể thuộc nhóm dễ bị tổn thương, trong đó ông Nguyễn Gia Ty thuộc trường hợp người cao tuổi theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 3 Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội. Để bảo đảm việc đánh giá khách quan, toàn diện, ngày 29/01/2026, Kiểm sát viên tiếp tục làm việc với Phòng Kinh tế và Phòng Văn hóa – Xã hội thuộc UBND xã Phúc Thọ nhằm xác minh cụ thể nội dung phản ánh, tình trạng pháp lý của thửa đất liên quan, cũng như quá trình tiếp nhận, xử lý đơn thư của các cơ quan có thẩm quyền.
Kiểm sát viên Viện KSND khu vực 9 - Hà Nội xác minh thực tế tại chính quyền địa phương
Kết quả xác minh ban đầu cho thấy, Phòng Kinh tế xã Phúc Thọ hiện đang lưu trữ hồ sơ tiếp nhận đơn của ông Nguyễn Gia Ty trong các năm 2024 và 2025. Nội dung đơn thư đã từng được UBND xã Tích Giang (trước khi sáp nhập) trả lời theo trình tự, thủ tục quy định. Sau khi thực hiện việc sáp nhập đơn vị hành chính, ông Ty tiếp tục có đơn với nội dung tương tự gửi đến UBND xã Phúc Thọ; hiện Phòng Kinh tế đang tiến hành rà soát hồ sơ, phối hợp với các bộ phận chuyên môn để tham mưu việc trả lời, giải quyết theo đúng quy định của pháp luật.
Kiểm sát viên Viện KSND khu vực 9 - Hà Nội xác minh nội dung vụ việc tại Phòng Kinh tế xã Phúc Thọ
Thông qua hoạt động xác minh vụ việc cụ thể này, Viện KSND khu vực 9 – Hà Nội đã thể hiện rõ tinh thần chủ động, trách nhiệm trong việc triển khai thí điểm các nhiệm vụ theo Nghị quyết 205 đã từng bước đi vào thực chất, gắn với việc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, đặc biệt là các đối tượng yếu thế trong xã hội. Đồng thời, quá trình phối hợp, làm việc với chính quyền địa phương cũng góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong việc tiếp nhận, xử lý kịp thời kiến nghị, phản ánh của công dân.
Việc Viện KSND khu vực 9 chủ động tiếp nhận thông tin, xác minh vụ việc liên quan đến quyền lợi của người cao tuổi, người có công với cách mạng theo tinh thần Nghị quyết 205 là minh chứng sinh động cho vai trò “bảo vệ công lý từ sớm, từ xa” của ngành Kiểm sát nhân dân trong giai đoạn mới. Qua đó, góp phần củng cố niềm tin của nhân dân đối với các cơ quan bảo vệ pháp luật, đồng thời tạo tiền đề quan trọng để việc thí điểm quyền khởi kiện dân sự vì lợi ích công được triển khai hiệu quả, thực chất, hướng tới mục tiêu bảo vệ tốt hơn quyền con người, quyền công dân và lợi ích chung của xã hội./.
Nguyễn Thành Thái, Nguyễn Thị Huyền Trang – Viện KSND khu vực 9