Thấm nhuần lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Dân vận khéo thì việc gì cũng thành công”, Chi bộ Phòng kiểm sát án dân sự (Phòng 9), Viện KSND thành phố Hà Nội luôn xác định công tác dân vận là nhiệm vụ quan trọng, gắn liền với việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ chính trị của đơn vị. Là đơn vị tham mưu nòng cốt cho Viện KSND thành phố Hà Nội trong triển khai thực hiện thí điểm Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội về việc Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự công ích, Chi bộ Phòng 9 nhận thức sâu sắc để chủ trương mới của Đảng và Nhà nước thực sự đi vào cuộc sống, bên cạnh việc hoàn thiện cơ chế thực hiện, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến, tạo sự đồng thuận và phát huy vai trò của Nhân dân, cơ quan, tổ chức. Từ nhận thức đó, Chi bộ Phòng 9 đã xây dựng và triển khai mô hình “Dân vận khéo trong tuyên truyền, phổ biến Nghị quyết số 205/2025/QH15 và phát huy vai trò của Nhân dân, cơ quan, tổ chức trong bảo vệ quyền dân sự của chủ thể thuộc nhóm dễ bị tổn thương, bảo vệ lợi ích công”, góp phần lan tỏa chủ trương mới của Đảng, nâng cao nhận thức pháp luật trong xã hội và từng bước hình thành cơ chế phối hợp hiệu quả trong phát hiện, cung cấp thông tin.
Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội đã mở ra cơ chế pháp lý mới, cho phép Viện kiểm sát nhân dân thực hiện thí điểm khởi kiện vụ án dân sự công ích nhằm bảo vệ lợi ích công cộng, lợi ích Nhà nước và quyền dân sự của các nhóm đối tượng dễ bị tổn thương. Với vai trò là đơn vị được giao chủ trì tham mưu triển khai thực hiện Nghị quyết tại Viện KSND thành phố Hà Nội, Chi bộ Phòng 9 đứng trước yêu cầu phải nhanh chóng đưa chủ trương vào thực tiễn. Việc triển khai Nghị quyết số 205/2025/QH15 nhận được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của Quốc hội, Viện KSND tối cao, Thành ủy Hà Nội và Đảng ủy Viện KSND thành phố Hà Nội và sự đồng tình, ủng hộ của xã hội. Tuy nhiên, đây là nhiệm vụ hoàn toàn mới nên nhận thức của một bộ phận cán bộ, người dân, cơ quan, tổ chức còn chưa đầy đủ; cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức trong phát hiện, cung cấp thông tin chưa được thiết lập đồng bộ; nguồn thông tin từ cơ sở còn phân tán, trong khi nhiều hành vi vi phạm liên quan đến môi trường, đất đai, an toàn vệ sinh thực phẩm, trật tự xây dựng,… quyền lợi của người yếu thế chưa được phát hiện, xử lý kịp thời.
Thực tiễn đó đặt ra yêu cầu phải đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến Nghị quyết số 205/2025/QH15 nhằm nâng cao nhận thức, tạo sự đồng thuận trong xã hội; đồng thời xây dựng cơ chế phối hợp hiệu quả để huy động sự tham gia của Nhân dân, cơ quan, tổ chức trong phát hiện, phản ánh và cung cấp thông tin về các vụ việc có dấu hiệu xâm phạm lợi ích công cộng. Đây chính là vấn đề cốt lõi mà Chi bộ Phòng 9 xác định cần tập trung giải quyết thông qua việc xây dựng và triển khai mô hình dân vận khéo gắn với nhiệm vụ chính trị trọng tâm của đơn vị.
Xác định muốn triển khai, thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 205/2025/QH15 thì trước hết phải tạo được sự thống nhất về nhận thức và sự đồng thuận, tham gia của các cơ quan, tổ chức, Nhân dân, Chi bộ Phòng 9 đã phát huy vai trò hạt nhân lãnh đạo, chủ động tham mưu và tổ chức thực hiện mô hình dân vận khéo gắn với nhiệm vụ thí điểm khởi kiện vụ án dân sự công ích. Điểm nổi bật của mô hình là mở rộng công tác dân vận từ phạm vi nội bộ ngành đến các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội và Nhân dân; lấy tuyên truyền, vận động làm nền tảng, lấy phối hợp làm giải pháp trọng tâm và lấy sự tham gia của Nhân dân làm yếu tố quyết định hiệu quả. Thông qua việc chủ động lắng nghe, trao đổi, tạo đồng thuận và tham mưu xây dựng cơ chế phối hợp giữa Viện KSND thành phố Hà Nội với các cơ quan, tổ chức có liên quan, Chi bộ đã từng bước hình thành mạng lưới phát hiện, cung cấp thông tin từ cơ sở, phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị.
Đ/c Trần Xuân Huệ - Bí thư Chi bộ, Trưởng Phòng 9
phổ biến nội dung Nghị quyết 205/2025/QH15 tại VKSND Khu vực 2, thành phố Hà Nội
Sau thời gian triển khai, mô hình đã tạo chuyển biến rõ nét về nhận thức, hành động, cũng như hiệu quả thực tiễn. Từ chỗ còn chưa hiểu đầy đủ về vai trò của Viện kiểm sát nhân dân trong khởi kiện vụ án dân sự công ích, nhiều cơ quan, tổ chức và người dân đã chủ động tìm hiểu, phối hợp cung cấp thông tin, tham gia phát hiện các hành vi có dấu hiệu xâm phạm lợi ích công cộng và quyền, lợi ích hợp pháp của các nhóm đối tượng dễ bị tổn thương.
Một trong những kết quả nổi bật là Chi bộ Phòng 9 đã tham mưu triển khai hiệu quả Nghị quyết 205/2025/QH15 trên địa bàn thành phố Hà Nội. Cụ thể, đơn vị đã chủ động nghiên cứu, đề xuất nhiều giải pháp nhằm tranh thủ sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy địa phương đối với việc triển khai Nghị quyết số 205/2025/QH15. Trên cơ sở đánh giá những yêu cầu đặt ra, đơn vị đã tham mưu Đảng ủy VKSND thành phố Hà Nội báo cáo, đề xuất để Thành ủy Hà Nội ban hành Chỉ thị về tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy đảng trong triển khai thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15, tạo cơ sở chính trị quan trọng và thể hiện sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của Thành ủy đối với nhiệm vụ mới của ngành Kiểm sát. Đồng thời nâng cao trách nhiệm của các cấp, các ngành, các cơ quan, tổ chức trong phối hợp thực hiện nhiệm vụ bảo vệ lợi ích công cộng, lợi ích Nhà nước và quyền dân sự của chủ thể thuộc nhóm dễ bị tổn thương góp phần đưa Nghị quyết số 205/2025/QH15 đi vào cuộc sống một cách đồng bộ và hiệu quả.
Chi bộ đã tham mưu với Đảng ủy, lãnh đạo Viện ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, hướng dẫn nghiệp vụ; xây dựng các tài liệu tuyên truyền, phổ biến pháp luật; thiết lập cơ chế phối hợp giữa Viện kiểm sát với các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội trong việc phát hiện, cung cấp thông tin và bảo vệ lợi ích công cộng. Trong đó nổi bật là việc tham mưu xây dựng, ký kết 02 quy chế phối hợp gồm: (1) Quy chế phối hợp giữa Viện KSND thành phố Hà Nội với Hội Người cao tuổi thành phố Hà Nội, Hội Liên hiệp Phụ nữ thành phố Hà Nội, Hội Bảo trợ người khuyết tật và trẻ mồ côi thành phố Hà Nội, Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Thủ đô Hà Nội, Hội Di sản Văn hóa - Thăng Long Hà Nội và (2) Quy chế phối hợp giữa Viện KSND thành phố Hà Nội với Công an thành phố, Tòa án nhân dân, Cơ quan Thi hành án dân sự, Thanh tra thành phố cùng các sở, ngành chuyên môn của thành phố. Trên cơ sở đó, 12 đơn vị Viện KSND Khu vực thành phố Hà Nội đã chủ động ký kết các quy chế phối hợp trong công tác bảo vệ lợi ích công và quyền dân sự của nhóm người dễ bị tổn thương với các cơ quan, tổ chức trên địa bàn, từng bước hình thành mạng lưới phối hợp rộng khắp từ thành phố đến cơ sở, tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiếp nhận thông tin, rà soát, phát hiện, xác minh và xử lý các vụ việc dân sự công ích ngay từ địa bàn dân cư; góp phần đưa chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước đến gần hơn với Nhân dân. Việc tham mưu xây dựng thành công các cơ chế phối hợp từ cấp thành phố đến cơ sở không chỉ thể hiện vai trò chủ động, sáng tạo của Chi bộ Phòng 9 trong thực hiện nhiệm vụ chính trị mới mà còn là minh chứng cho hiệu quả của công tác dân vận khéo, khi huy động được sự tham gia của nhiều cơ quan, tổ chức và Nhân dân cùng chung tay bảo vệ lợi ích công cộng, lợi ích Nhà nước và quyền, lợi ích hợp pháp của các nhóm đối tượng dễ bị tổn thương.
Cùng với đó, trong quá trình triển khai mô hình, Chi bộ đã chú trọng đổi mới nội dung, phương thức tuyên truyền theo hướng đa dạng, linh hoạt, kết hợp giữa tuyên truyền trực tiếp với ứng dụng công nghệ số. Trong nội bộ ngành, Nghị quyết số 205/2025/QH15 được quán triệt, phổ biến thông qua các buổi sinh hoạt chuyên đề của Đảng bộ, các hội nghị giao ban hai cấp và các cuộc họp của Ban Chỉ đạo thực hiện thí điểm khởi kiện vụ án dân sự công ích thành phố Hà Nội, góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cán bộ, đảng viên trong thực hiện nhiệm vụ mới. Để đưa Nghị quyết đến gần hơn với Nhân dân và các cơ quan, tổ chức có liên quan, Chi bộ đã tham mưu xây dựng nhiều hình thức tuyên truyền trực quan, hiện đại như thiết kế infographic, tài liệu điện tử tích hợp mã QR, phát triển Fanpage của Viện KSND thành phố Hà Nội, xây dựng “Hòm thư tố tụng công ích” để tiếp nhận thông tin từ cơ sở; đồng thời từng bước ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong thiết kế video tuyên truyền nhằm nâng cao hiệu quả truyền thông. Cùng với việc phối hợp tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng cũng được đặc biệt quan tâm. Chi bộ đã tham mưu phối hợp thực hiện chương trình “Hồ sơ công tố - Kiểm sát” với chuyên đề “Điểm tựa pháp lý cho người yếu thế” phát sóng trên Truyền hình Quốc hội Việt Nam; phối hợp xây dựng phóng sự “Bản lĩnh tiên phong” phát sóng trên kênh VTV1 của Đài Truyền hình Việt Nam. Cùng với đó, nhiều tin, bài tuyên truyền về Nghị quyết số 205/2025/QH15 được đăng tải trên Trang thông tin điện tử của Viện KSND thành phố Hà Nội, Báo Bảo vệ pháp luật và các cơ quan báo chí, truyền thông.
Từ sự định hướng, hướng dẫn và lan tỏa của mô hình, các đơn vị thuộc VKSND thành phố Hà Nội đã chủ động, tích cực triển khai công tác tuyên truyền tại địa phương bằng nhiều hình thức phong phú, phù hợp với từng địa bàn và đối tượng. Góp phần truyền tải nội dung của Nghị quyết số 205/2025/QH15 theo hướng ngắn gọn, trực quan, dễ tiếp cận, giúp người dân và các tổ chức hiểu rõ hơn về quyền, trách nhiệm và cơ chế phối hợp với Viện kiểm sát trong bảo vệ lợi ích công cộng. Thông qua các hoạt động tuyên truyền và vận động, nhận thức của các cơ quan, tổ chức và Nhân dân về vai trò của Viện kiểm sát trong khởi kiện vụ án dân sự công ích từng bước được nâng lên, từng bước được lan tỏa rộng rãi, tạo sự đồng thuận và nhận được sự quan tâm, hưởng ứng tích cực của các cơ quan, tổ chức và Nhân dân trên địa bàn thành phố.
Đ/c Mai Thị Phượng – Kiểm sát viên Sơ cấp Phòng 9 thực hiện tuyên truyền, phổ biến Nghị quyết 205
tại Trường THCS Đỗ Ngọc Du, xã Đại Thanh, Hà Nội
Từ các nguồn tin do Nhân dân, cơ quan, tổ chức cung cấp, đến nay Viện KSND hai cấp thành phố Hà Nội đã tiếp nhận 284 thông tin vụ việc; xử lý 271 thông tin, đạt tỷ lệ trên 95%; thụ lý 252 vụ việc dân sự công ích và hoàn thành việc xác minh, giải quyết 112 vụ việc. Nhiều vụ việc liên quan đến bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nhóm đối tượng dễ bị tổn thương và bảo vệ lợi ích công cộng đã được phát hiện, xử lý kịp thời. Cụ thể:
Đối với nhiệm vụ bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nhóm đối tượng dễ bị tổn thương, VKS hai cấp thành phố Hà Nội đã phối hợp hỗ trợ thực hiện thủ tục đăng ký khai sinh cho 17 trường hợp, đăng ký căn cước công dân cho 03 trường hợp, giải quyết chế độ bảo hiểm hưu trí cho 04 trường hợp, công nhận kết quả học tập cho 01 trường hợp, đăng ký chấm dứt việc nuôi con nuôi cho 01 trường hợp và bảo đảm việc tuân thủ tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia về xây dựng đối với người khuyết tật trong 01 vụ việc. Qua đó, quyền dân sự, quyền nhân thân cơ bản của người dân, nhất là trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật và các đối tượng yếu thế đã được bảo đảm, góp phần giúp họ tiếp cận đầy đủ các chính sách an sinh xã hội và dịch vụ công thiết yếu.
Đ/c Lê Thị Hồng Hạnh – Kiểm sát viên trung cấp Phòng 9
làm việc, hướng dẫn công dân thực hiện thủ tục cấp căn cước công dân
Đối với nhiệm vụ bảo vệ lợi ích công cộng, Viện KSND thành phố Hà Nội đã tham gia xử lý 06 vụ việc trốn nộp, chậm nộp thuế; 83 vụ việc chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội; 09 vụ việc lấn chiếm đất công, vỉa hè, lòng đường; 13 vụ việc về ô nhiễm môi trường và 05 vụ việc sử dụng đất nông nghiệp sai mục đích. Thông qua hoạt động hỗ trợ khởi kiện, kiến nghị và phối hợp với các cơ quan có thẩm quyền xử lý vi phạm, đã góp phần bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động, cộng đồng dân cư và lợi ích của Nhà nước. Và góp phần hoàn trả 10.122m² đất công bị chiếm dụng hoặc sử dụng trái quy định, đồng thời thu hồi cho ngân sách nhà nước gần 15 tỷ đồng.
Kết quả này không chỉ phản ánh hiệu quả triển khai Nghị quyết số 205/2025/QH15 mà còn cho thấy sự chuyển biến tích cực trong nhận thức, trách nhiệm của cộng đồng đối với việc bảo vệ quyền dân sự của chủ thể thuộc nhóm dễ bị tổn thương, bảo vệ lợi ích công. Quan trọng hơn, mô hình đã góp phần xây dựng hình ảnh người cán bộ Kiểm sát “gần dân, trọng dân, hiểu dân, trách nhiệm với dân”; từng bước khẳng định vai trò của Viện kiểm sát nhân dân trong bảo vệ lợi ích công cộng, lợi ích Nhà nước và quyền, lợi ích hợp pháp của những người yếu thế.
Với thành tích xuất sắc trong việc tham mưu, triển khai thực hiện thí điểm khởi kiện vụ án dân sự công ích theo Nghị quyết số 205/2025/QH15, Phòng 9 đã được Viện trưởng Viện KSND tối cao tặng Bằng khen. Đây là sự ghi nhận đối với những nỗ lực của tập thể Chi bộ và đơn vị, đồng thời khẳng định hiệu quả, sức lan tỏa của mô hình dân vận khéo gắn với thực hiện nhiệm vụ chính trị trong giai đoạn mới. Tập thể Chi bộ Phòng 9 đã thể hiện rõ tinh thần trách nhiệm, sự đoàn kết, chủ động, sáng tạo và bản lĩnh dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm; tập trung trí tuệ tập thể, chủ động tham mưu nhiều giải pháp phù hợp trong quá trình thực hiện nhiệm vụ mới. Phát huy vai trò của mỗi cán bộ, đảng viên không chỉ thực hiện nhiệm vụ chuyên môn mà còn tích cực tham gia tuyên truyền, vận động, lắng nghe ý kiến từ cơ sở, chủ động nghiên cứu, đề xuất những giải pháp phù hợp nhằm đưa chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước đến với Nhân dân một cách thiết thực và hiệu quả.
Qua thực tiễn triển khai mô hình cho thấy, công tác dân vận chỉ thực sự hiệu quả khi gắn với nhiệm vụ chính trị và yêu cầu thực tiễn của đơn vị. Việc lựa chọn đúng nội dung, đúng đối tượng, đúng phương thức tuyên truyền; phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị; xây dựng cơ chế phối hợp và đề cao vai trò của Nhân dân là những yếu tố quyết định đến hiệu quả của mô hình. Đồng thời, việc chủ động ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác dân vận là yêu cầu tất yếu trong giai đoạn mới, để nâng cao hiệu quả tuyên truyền, tạo điều kiện để người dân dễ dàng tiếp cận thông tin và chủ động tham gia vào quá trình bảo vệ lợi ích công cộng.
Từ những kết quả đạt được có thể khẳng định, mô hình có tính thực tiễn cao, phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới và có khả năng tiếp tục duy trì, phát triển, nhân rộng. Để nhân rộng mô hình cần có sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy đảng; sự chủ động, trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên; sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, tổ chức và đặc biệt là sự đồng thuận, hưởng ứng của Nhân dân. Đây cũng là những yếu tố nền tảng để tiếp tục phát huy hiệu quả phong trào thi đua “Dân vận khéo”, góp phần xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, xây dựng nền tư pháp vì Nhân dân phục vụ và bảo vệ ngày càng tốt hơn lợi ích công cộng, lợi ích Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của Nhân dân./.
Nguyễn Hồng Hạnh – Chi bộ Phòng 9