Trong bối cảnh yêu cầu bảo vệ tài sản công, tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong quản lý nhà nước và thu hồi các khoản nợ thuế ngày càng được đặt ra cấp thiết, cơ chế khởi kiện dân sự công ích đang trở thành một công cụ pháp lý quan trọng nhằm bảo vệ quyền, lợi ích của Nhà nước và cộng đồng. Việc chủ động đưa các tranh chấp, nghĩa vụ tài chính còn tồn đọng ra Tòa án không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý tài sản công mà còn tạo sức răn đe, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của các tổ chức, doanh nghiệp.
Thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội, Viện KSND khu vực 6 – Hà Nội đã tập trung triển khai các nhiệm vụ liên quan đến khởi kiện dân sự công ích, trong đó xác định thu hồi nợ thuế là một trong những nội dung cần được ưu tiên. Đơn vị đã chủ động phối hợp với cơ quan thuế, rà soát các doanh nghiệp còn nghĩa vụ thuế chưa thực hiện, thu thập tài liệu, củng cố hồ sơ và tổ chức họp để xem xét, ban hành quyết định khởi kiện đối với các trường hợp đủ điều kiện.
Cơ chế khởi kiện dân sự công ích giúp bảo vệ hiệu quả lợi ích công
Trong thực tiễn, tình trạng doanh nghiệp chậm nộp, nợ đọng thuế kéo dài có thể gây ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn thu ngân sách. Nếu không được xử lý quyết liệt, các khoản nợ có nguy cơ kéo dài, khó thu hồi, thậm chí phát sinh tình trạng doanh nghiệp thay đổi địa chỉ, ngừng hoạt động hoặc không còn khả năng thực hiện nghĩa vụ. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của Nhà nước mà còn tác động đến sự công bằng trong môi trường kinh doanh, bởi những doanh nghiệp nghiêm túc thực hiện nghĩa vụ thuế phải cạnh tranh với những chủ thể chậm hoặc không thực hiện nghĩa vụ tài chính.
Cơ chế khởi kiện dân sự công ích vì vậy có ý nghĩa đặc biệt. Thông qua việc đưa vụ việc đến cơ quan tư pháp có thẩm quyền, nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân có thể được xem xét, xác định và buộc thực hiện trên cơ sở pháp luật. Đây không đơn thuần là biện pháp thu hồi một khoản tiền cụ thể mà còn là phương thức bảo vệ lợi ích chung, góp phần bảo đảm sự nghiêm minh của pháp luật.
Đối với cơ quan kiểm sát, việc thực hiện quyền, trách nhiệm khởi kiện dân sự công ích còn thể hiện vai trò chủ động trong bảo vệ lợi ích Nhà nước và lợi ích cộng đồng. Từ khâu phát hiện vụ việc, xác minh thông tin, thu thập tài liệu, đánh giá chứng cứ đến quyết định khởi kiện, mỗi bước đều đòi hỏi sự thận trọng, khách quan và chặt chẽ.
Đặc biệt, đối với các khoản nợ thuế, hiệu quả của khởi kiện không chỉ được đánh giá bằng số tiền thu hồi được mà còn ở tác động phòng ngừa. Khi nghĩa vụ tài chính được bảo vệ bằng các biện pháp pháp lý phù hợp, ý thức tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp được nâng lên, góp phần hình thành môi trường kinh doanh bình đẳng, minh bạch và có trách nhiệm.
Viện KSND khu vực 6 họp ban hành Quyết định khởi kiện dân sự công ích.
Viện kiểm sát nhân dân Khu vực 6 – Hà Nội áp dụng triệt để Nghị quyết 205/2025/QH15 để bảo vệ tài sản công, đôn đốc thu hồi nợ thuế
Quán triệt tinh thần Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội, Viện kiểm sát nhân dân Khu vực 6 – Hà Nội xác định việc bảo vệ tài sản công, bảo vệ lợi ích Nhà nước và tăng cường thu hồi các khoản nợ thuế là nhiệm vụ cần được triển khai chủ động, thực chất và có trọng tâm.
Trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ được giao, đơn vị đã tập trung rà soát các trường hợp doanh nghiệp có nghĩa vụ thuế còn tồn đọng, phối hợp với cơ quan thuế để xác định tình trạng pháp lý, thông tin về nghĩa vụ tài chính và khả năng thực hiện nghĩa vụ của từng doanh nghiệp. Đây là bước quan trọng nhằm bảo đảm việc lựa chọn đối tượng khởi kiện có căn cứ, đúng quy định, tránh bỏ sót những trường hợp có khả năng thu hồi nhưng chưa được áp dụng biện pháp phù hợp.
Việc triển khai Nghị quyết 205/2025/QH15 được đặt trong yêu cầu chung là áp dụng các chủ trương về bảo vệ lợi ích công thành những hành động cụ thể. Đối với công tác thu hồi nợ thuế, điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan kiểm sát và cơ quan thuế, từ chia sẻ thông tin, xác minh doanh nghiệp đến hoàn thiện chứng cứ phục vụ việc khởi kiện.
Thay vì chờ đợi đến khi các khoản nợ phát sinh khó khăn trong thu hồi, Viện kiểm sát nhân dân Khu vực 6 chủ động nắm tình hình, đôn đốc và lựa chọn những trường hợp đủ điều kiện để thực hiện các bước tố tụng cần thiết. Cách làm này góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về thuế, đồng thời thể hiện rõ vai trò của cơ quan kiểm sát trong việc bảo vệ lợi ích công bằng các công cụ pháp lý.
Gấp rút chuẩn bị khởi kiện dân sự công ích để thu hồi nợ thuế
Để nhanh chóng đưa chủ trương thành kết quả cụ thể, Viện KSND khu vực 6 – Hà Nội đã triển khai nhiều công việc đồng bộ. Đơn vị làm việc với Thuế cơ sở 15 và Thuế cơ sở 21 – thành phố Hà Nội để rà soát thông tin, thu thập tài liệu liên quan đến các doanh nghiệp còn nợ thuế.
Quá trình phối hợp tập trung vào việc xác định chính xác chủ thể có nghĩa vụ, số tiền còn nợ, quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế, tình trạng hoạt động của doanh nghiệp và những tài liệu cần thiết khác. Việc thu thập đầy đủ hồ sơ ngay từ đầu có ý nghĩa quyết định đối với chất lượng của hoạt động khởi kiện, bởi một vụ án dân sự công ích muốn được giải quyết hiệu quả phải có hệ thống chứng cứ đầy đủ, rõ ràng và có giá trị chứng minh.
Trên cơ sở kết quả rà soát, Viện KSND khu vực 6 đã tổ chức họp, xem xét các điều kiện pháp lý và thống nhất ban hành quyết định khởi kiện đối với 03 công ty nợ thuế. Đây là bước tiến quan trọng, thể hiện sự quyết liệt của đơn vị trong triển khai Nghị quyết 205/2025/QH15, đồng thời cho thấy hoạt động khởi kiện dân sự công ích đã được chuyển từ định hướng chung sang những vụ việc cụ thể.
Viện KSND khu vực 6 báo cáo Phòng 9 về công tác chuẩn bị khởi kiện dân sự công ích
Việc ban hành quyết định khởi kiện đối với 03 doanh nghiệp nợ thuế không chỉ hướng tới mục tiêu thu hồi các khoản tiền thuộc ngân sách nhà nước mà còn góp phần nâng cao tính nghiêm minh của pháp luật về nghĩa vụ thuế. Mỗi vụ việc được đưa ra giải quyết theo trình tự pháp luật là một thông điệp rõ ràng rằng nghĩa vụ đối với Nhà nước phải được thực hiện đầy đủ và không thể bị kéo dài vô thời hạn.
Song song với quá trình hoàn thiện hồ sơ, Viện KSND khu vực 6 cũng thực hiện chế độ báo cáo với Phòng 9 – Viện KSND thành phố Hà Nội về công tác khởi kiện dân sự công ích để thu hồi nợ thuế. Việc báo cáo vừa bảo đảm sự lãnh đạo, chỉ đạo thống nhất, vừa giúp kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng công tác khởi kiện.
Có thể thấy, việc Viện kiểm sát nhân dân Khu vực 6 – Hà Nội khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, ban hành quyết định khởi kiện đối với 03 công ty nợ thuế là bước triển khai cụ thể, thiết thực Nghị quyết 205/2025/QH15. Qua đó, vai trò của cơ chế khởi kiện dân sự công ích trong bảo vệ tài sản công, bảo đảm nguồn thu ngân sách và lợi ích chung của xã hội ngày càng được phát huy.
Lãnh đạo Viện KSND khu vực 6 cho ý kiến chỉ đạo thực hiện khởi kiện dân sự công ích.
Trong thời gian tới, việc tiếp tục rà soát, lựa chọn những vụ việc đủ điều kiện, củng cố hồ sơ, nâng cao chất lượng khởi kiện và tăng cường phối hợp với cơ quan thuế sẽ là những nhiệm vụ quan trọng. Với tinh thần chủ động, quyết liệt và trách nhiệm, Viện KSND khu vực 6 – Hà Nội đang từng bước đưa cơ chế khởi kiện dân sự công ích trở thành một giải pháp hữu hiệu trong bảo vệ lợi ích Nhà nước, góp phần nâng cao hiệu quả thu hồi nợ thuế và tăng cường kỷ cương pháp luật trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Ngọc Ánh - Viện KSND khu vực 6