Thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội về việc Viện kiểm sát nhân dân thí điểm thực hiện quyền khởi kiện vụ án dân sự nhằm bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể thuộc nhóm dễ bị tổn thương và bảo vệ lợi ích công khi không có người khởi kiện, việc chủ động phát hiện, phòng ngừa và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội đang trở thành một trong những nhiệm vụ trọng tâm của ngành Kiểm sát. Đây không chỉ là yêu cầu đặt ra từ thực tiễn mà còn thể hiện sự chuyển biến mạnh mẽ trong vai trò của Viện kiểm sát từ kiểm sát hoạt động tư pháp sang chủ động tham gia bảo vệ lợi ích công ngay từ giai đoạn đầu của quá trình phát hiện vi phạm.
Thực hiện chủ trương đó, sáng ngày 10/7/2026, Viện KSND khu vực 1 đã phối hợp với Bảo hiểm xã hội cơ sở Tây Hồ tổ chức buổi làm việc với các doanh nghiệp trên địa bàn còn chậm đóng, nợ tiền bảo hiểm xã hội. Hoạt động được triển khai nhằm kịp thời tuyên truyền, đối thoại, yêu cầu các doanh nghiệp khắc phục vi phạm, đồng thời đánh giá mức độ chấp hành pháp luật để làm cơ sở xem xét áp dụng các biện pháp pháp lý theo quy định đối với những trường hợp cố tình không thực hiện nghĩa vụ.
Toàn cảnh buổi làm việc giữa Viện KSND khu vực 1, Bảo hiểm xã hội cơ sở Tây Hồ
và các doanh nghiệp còn chậm đóng, nợ bảo hiểm xã hội.
Tham dự buổi làm việc có đại diện lãnh đạo, Kiểm sát viên Viện KSND khu vực 1; đại diện Bảo hiểm xã hội cơ sở Tây Hồ cùng đại diện các doanh nghiệp còn nợ bảo hiểm xã hội trên địa bàn.
Phát biểu tại buổi làm việc, đồng chí Phạm Thúy Tình - Phó Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân khu vực 1 nhấn mạnh, bảo hiểm xã hội là chính sách lớn của Đảng và Nhà nước, là trụ cột quan trọng của hệ thống an sinh xã hội, bảo đảm đời sống cho người lao động khi gặp rủi ro, ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, thất nghiệp hoặc hết tuổi lao động. Việc doanh nghiệp chậm đóng hoặc nợ kéo dài tiền bảo hiểm xã hội không chỉ xâm phạm trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động mà còn ảnh hưởng đến sự ổn định của quỹ bảo hiểm xã hội, tác động tiêu cực đến việc thực hiện chính sách an sinh xã hội và lợi ích công.
Đồng chí Phạm Thúy Tình – Phó Viện trưởng VKSND khu vực 1 chủ trì buổi làm việc,
quán triệt các quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội và triển khai những nội dung trọng tâm
của Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội về bảo vệ lợi ích công.
Đồng chí cũng quán triệt các quy định của pháp luật liên quan đến trách nhiệm của người sử dụng lao động trong việc tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc; đồng thời thông tin về những nội dung mới của Nghị quyết số 205/2025/QH15, trong đó Viện kiểm sát nhân dân được giao thí điểm thực hiện quyền khởi kiện vụ án dân sự nhằm bảo vệ lợi ích công trong những trường hợp đủ điều kiện theo quy định của pháp luật. Đây vừa là cơ sở pháp lý mới, vừa là công cụ quan trọng để nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động trong thời gian tới.
Trên tinh thần thẳng thắn, trách nhiệm và xây dựng, buổi làm việc diễn ra trong không khí cởi mở, tạo điều kiện để các doanh nghiệp trao đổi những khó khăn, vướng mắc trong quá trình sản xuất, kinh doanh cũng như việc thực hiện nghĩa vụ đóng bảo hiểm xã hội. Đại diện Viện kiểm sát và cơ quan Bảo hiểm xã hội đã trực tiếp giải đáp các vấn đề doanh nghiệp quan tâm, phân tích những hậu quả pháp lý có thể phát sinh nếu tiếp tục chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội; đồng thời khuyến khích doanh nghiệp chủ động khắc phục vi phạm nhằm hạn chế tối đa các tranh chấp, khiếu kiện có thể phát sinh sau này.
Thông qua việc tuyên truyền, đối thoại và yêu cầu khắc phục ngay tại buổi làm việc, nhiều doanh nghiệp đã nhận thức rõ hơn trách nhiệm pháp lý của mình, chủ động nộp toàn bộ số tiền bảo hiểm xã hội còn nợ ngay sau khi kết thúc buổi làm việc. Đối với một số doanh nghiệp đang gặp khó khăn về tài chính, đại diện doanh nghiệp cũng đã cam kết xây dựng lộ trình cụ thể để thanh toán dứt điểm số tiền còn nợ trong thời gian tới. Kết quả này cho thấy việc ưu tiên áp dụng các biện pháp tuyên truyền, vận động, đối thoại trước khi áp dụng các biện pháp tố tụng đã mang lại hiệu quả tích cực, góp phần nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của người sử dụng lao động.
Kiểm sát viên Viện KSND khu vực 1 trực tiếp trao đổi, đối thoại với đại diện doanh nghiệp
về tình hình chấp hành pháp luật trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội; lắng nghe những khó khăn, vướng mắc
và hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện đầy đủ nghĩa vụ theo quy định của pháp luật.
Từ góc độ thực tiễn, hoạt động phối hợp lần này không chỉ dừng lại ở việc đôn đốc thu hồi các khoản nợ bảo hiểm xã hội mà còn là bước đi cụ thể trong việc triển khai cơ chế bảo vệ lợi ích công theo tinh thần Nghị quyết số 205/2025/QH15. Thông qua việc phối hợp chặt chẽ với cơ quan Bảo hiểm xã hội, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 1 từng bước chủ động rà soát, phát hiện các hành vi vi phạm có nguy cơ xâm phạm quyền lợi của số lượng lớn người lao động; từ đó lựa chọn biện pháp xử lý phù hợp, ưu tiên tuyên truyền, kiến nghị và yêu cầu khắc phục, đồng thời chuẩn bị đầy đủ điều kiện để thực hiện quyền khởi kiện trong những trường hợp cần thiết theo quy định của pháp luật.
Có thể khẳng định, kết quả đạt được từ buổi làm việc đã minh chứng cho hiệu quả của cơ chế phối hợp liên ngành giữa Viện kiểm sát nhân dân và cơ quan Bảo hiểm xã hội trong công tác bảo vệ lợi ích công. Việc nhiều doanh nghiệp tự nguyện khắc phục vi phạm ngay sau buổi làm việc không chỉ giúp bảo đảm quyền lợi chính đáng của người lao động mà còn hạn chế phát sinh các vụ việc tranh chấp, khiếu kiện, góp phần tiết kiệm thời gian, chi phí cho cả cơ quan nhà nước và doanh nghiệp, đồng thời nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội.
Trong thời gian tới, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 1 sẽ tiếp tục tăng cường phối hợp với Bảo hiểm xã hội và các cơ quan chức năng trong việc rà soát tình hình chấp hành pháp luật của các doanh nghiệp; kịp thời phát hiện các trường hợp chậm đóng, trốn đóng hoặc cố tình không thực hiện nghĩa vụ bảo hiểm xã hội. Đối với các trường hợp đã được tuyên truyền, vận động, yêu cầu khắc phục nhưng vẫn không chấp hành, nếu đủ điều kiện theo quy định của Nghị quyết số 205/2025/QH15 và các quy định pháp luật có liên quan, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 1 sẽ nghiên cứu thực hiện quyền khởi kiện vụ án dân sự nhằm bảo vệ lợi ích công. Qua đó tiếp tục khẳng định vai trò của Viện kiểm sát nhân dân trong việc bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động, đồng thời góp phần xây dựng môi trường sản xuất, kinh doanh lành mạnh, bảo đảm an sinh xã hội và sự phát triển bền vững trên địa bàn./.
Trần Duy Anh - Viện KSND khu vực 1