1. Hỗ trợ khởi kiện vụ việc hôn nhân và gia đình chấm dứt nuôi con nuôi.
Liên tiếp các vụ bạo hành trẻ em bị phát hiện thời gian gần đây không chỉ gây bức xúc trong dư luận mà còn đặt ra yêu cầu cấp bách về trách nhiệm bảo vệ trẻ em của toàn xã hội. Trong bối cảnh đó, VKSND khu vực 12 - Hà Nội đang chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo vệ nhóm người yếu thế, đặc biệt là trẻ em, ngay từ khi phát hiện các dấu hiệu bị xâm hại quyền lợi hợp pháp.
Từ sự phát hiện của nhà trường đến sự vào cuộc của Viện kiểm sát.
Vụ việc của cháu Bùi Lê Minh Đức (tên thường gọi khác là Lê Tiến Đạt, SN 2015) là một minh chứng điển hình. Cuối năm 2020, cháu Đức được chị Bùi Thị Thanh Huế (SN 1983, trú tại thôn Mỹ Tiên, xã Phúc Sơn, TP. Hà Nội) nhận làm con nuôi. Sau khi hoàn tất các thủ tục, cháu Đạt được đổi tên thành Bùi Lê Minh Đức và về chung sống cùng mẹ nuôi. Tuy nhiên, trong thời gian chung sống, chị Huế đã nhiều lần đánh đập cháu. Sự việc chỉ được phát hiện khi cháu Đức đi học tại trường Tiểu học xã Bột Xuyên (nay là xã Phúc Sơn). Qua nói chuyện, cô giáo phát hiện trên người cháu Đức có nhiều vết thương tích nên đã báo cáo vụ việc với Ban giám hiệu nhà trường. Từ phản ánh của nhà trường, vụ việc nhanh chóng được trình báo đến cơ quan Công an để xác minh, xử lý theo quy định pháp luật. Qua làm việc, cơ quan chức năng đã xử lý hành chính đối với Bùi Thị Thanh Huế về hành vi đánh gây thương tích cho con nuôi. Từ tháng 11/2023 đến nay, cháu Đức được Công an và chính quyền địa phương giao cho bà ngoại là bà Dương Thị Phượng (trú tại tỉnh Thanh Hóa) chăm sóc.
Trong bối cảnh đó, vai trò của VKSND ngày càng được khẳng định không chỉ trong đấu tranh phòng, chống tội phạm mà còn trong việc chủ động bảo vệ quyền con người, quyền công dân, đặc biệt là quyền và lợi ích hợp pháp của nhóm người yếu thế, trong đó có trẻ em. Thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công, VKSND khu vực 12, TP Hà Nội đã xác định công tác bảo vệ trẻ em là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, cấp thiết và mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc.
Viện KSND khu vực 12 – Hà Nội đã tiếp nhận thông tin về hoàn cảnh của cháu Bùi Lê Minh Đức (sinh năm 2015, trú tại thôn Mỹ Tiên, xã Phúc Sơn, thành phố Hà Nội) và người giám hộ của cháu Đức là bà Dương Thị Phượng (sinh năm 1969, trú tại thôn Ngọc Diêm 1 xã Quảng Chính, tỉnh Thanh Hóa) về việc yêu cầu chấm dứt nuôi con nuôi.
Xác định đây là vụ việc có dấu hiệu liên quan đến quyền, lợi ích hợp pháp của trẻ em – thuộc nhóm dễ bị tổn thương cần được bảo vệ theo tinh thần Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự nhằm bảo vệ lợi ích công và quyền của các chủ thể yếu thế, ngay sau khi tiếp nhận thông tin, Lãnh đạo Viện KSND khu vực 12 – Hà Nội đã kịp thời phân công Kiểm sát viên, Chuyên viên, đồng thời ban hành quyết định thành lập Tổ công tác để tiến hành xác minh, thu thập tài liệu, chứng cứ, làm rõ nội dung vụ việc, tạo cơ sở xem xét việc áp dụng các biện pháp bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của trẻ em theo quy định.
Kiểm sát viên Viện KSND khu vực 12 – Hà Nội tiến hành làm việc,
xác minh thông tin tại nhà bà ngoại của cháu Đạt.
Viện KSND Khu vực 12 - Hà Nội đã chủ động tiếp cận vụ việc, hướng dẫn và hỗ trợ bà Dương Thị Phượng cùng cháu Đức thực hiện các thủ tục yêu cầu Tòa án chấm dứt việc nuôi con nuôi theo quy định pháp luật nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp cho trẻ em. Với sự hỗ trợ khởi kiện của Viện kiển sát nhân dân khu vực 12 – Hà Nội, cháu Bùi Lê Minh Đức cùng người giám hộ là bà Dương Thị Phượng đã nộp đơn yêu cầu Tòa án chấm dứt việc nuôi con nuôi giữa cháu Bùi Lê Minh Đức và chị Bùi Thị Thanh Huế và các tài liệu, chứng cứ theo quy định. Ngày 16/3/2026, Tổ công tác đã trực tiếp đến làm việc tại nhà của bà ngoại – Dương Thị Phượng để tiến hành xác minh thực tế. Qua xác minh, Tổ công tác nhận định: Mặc dù cháu Đức ở với bà Phượng nhưng không chuyển hộ khẩu về nhà bà Phượng được, cháu Đức rất sợ ở với mẹ nuôi – Huế. Theo bà Phượng, trong suốt thời gian sinh sống cùng bà ngoại, cháu Đức luôn có tâm lý lo sợ, không muốn quay lại sống với mẹ nuôi. Trong khi đó, mẹ đẻ của cháu hiện không có mặt tại địa phương, không rõ nơi cư trú và làm việc. Do quan hệ nuôi con nuôi về mặt pháp lý chưa chấm dứt nên cháu Đức gặp nhiều khó khăn trong việc đăng ký thường trú, ổn định học tập và sinh hoạt tại nơi ở mới. Cháu Đức mong Toà giải quyết chấm dứt việc nuôi con nuôi giữa cháu Đức và mẹ nuôi – Huế. Cháu có mong muốn được chấm dứt việc nuôi con nuôi để chính thức chuyển về sinh sống cùng bà Ngoại – bà Phượng và mong muốn được đổi lại tên thật ban đầu của mình là Lê Tiến Đạt. Đây là vấn đề cần được quan tâm giải quyết kịp thời nhằm bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của trẻ em theo quy định của pháp luật.
Kiểm sát viên tiến hành xác minh thông tin tại thôn Ngọc Diêm 1, xã Quảng Chính, tỉnh Thanh Hoá.
Trên cơ sở kết quả xác minh ban đầu, Viện KSND khu vực 12 – Hà Nội sẽ tiếp tục theo dõi, phối hợp với các cơ quan có liên quan để có biện pháp xử lý phù hợp. Quá trình giải quyết vụ việc, VKSND Khu vực 12 đã tích cực theo dõi, hỗ trợ thu thập tài liệu, xác minh tình trạng sinh sống thực tế của cháu Đức cũng như nguyện vọng của cháu nhằm bảo đảm việc giải quyết vụ việc khách quan, toàn diện, đúng quy định pháp luật và bảo đảm lợi ích tốt nhất cho cháu Đức. Ngày 08/5/2026, Tòa án nhân dân khu vực 12 - Hà Nội đã chấp nhận đơn yêu cầu của cháu Bùi Lê Minh Đức (tên ban đầu là Lê Tiến Đạt), chấm dứt việc nuôi con nuôi giữa cháu Bùi Lê Minh Đức với chị Bùi Thị Thanh Huế. Cháu Bùi Lê Minh Đức cùng bà Dương Thị Phượng có quyền liên hệ với cơ quan hộ tịch có thẩm quyền để làm thủ tục cải chính hộ tịch cho cháu Đức, cụ thể: “Từ: họ, chữ đệm, tên: BÙI LÊ MINH ĐỨC; Họ tên của mẹ: BÙI THỊ THANH HUẾ; thành: họ, chữ đệm, tên: LÊ TIẾN ĐẠT; Họ tên của mẹ: LÊ THỊ XUÂN THUỶ”.
Ảnh chụp lưu niệm của Kiểm sát viên Viện KSND khu vực 12
cùng gia đình cháu Đức tại Tòa án nhân dân khu vực 12 - Hà Nội
Việc chủ động vào cuộc của Viện KSND khu vực 12 - Hà Nội không chỉ nhằm chấm dứt một mối quan hệ nuôi con nuôi không còn phù hợp, mà quan trọng hơn là trả lại cho cháu Lê Tiến Đạt một môi trường sống an toàn, lành mạnh và đúng với nguyện vọng của em. Đây chính là tinh thần thượng tôn pháp luật gắn liền với giá trị nhân văn mà ngành Kiểm sát đang hướng tới.
2. Bảo vệ lợi ích công trên địa bàn xã Phúc Sơn
Song song với việc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của trẻ em – thuộc nhóm dễ bị tổn thương cần được bảo vệ, Viện KSND khu vực 12 tiếp tục phát huy vai trò trong việc bảo vệ lợi ích công. Thông qua công tác tiếp nhận thông tin, đơn vị đã tiến hành rà soát, xác minh, thu thập tài liệu, chứng cứ, làm rõ thông tin đối với vụ việc, cụ thể về việc cơ sở giết mổ của ông Trần Quốc Huy. Viện KSND khu vực 12 ban hành kiến nghị số 02/KN-VKS-KV12 ngày 12/02/2026 đối với Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Phúc Sơn và Trưởng Công an xã Phúc Sơn tiến hành làm việc, yêu cầu chủ cơ sở giết mổ dừng ngay việc giết mổ cho đến khi có đầy đủ hồ sơ theo quy định, đồng thời có biện pháp khắc phục ngay việc xả thải ra môi trường đã bị ô nhiễm.
Sau khi nhận được kiến nghị, đồng chí Chủ tịch UBND xã Phúc Sơn đã tiếp thu thực hiện các biện pháp trong kiến nghị đã nêu. Kết quả hiện nay cho thấy, với sự phối hợp chặt chẽ và tinh thần trách nhiệm cao, UBND xã Phúc Sơn đã khẩn trương rà soát, thiết lập hồ sơ theo đúng quy định pháp luật. Ngày 21/3/2026, UBND xã Phúc Sơn đã ban hành Quyết định xử phạt vi phạm hành chính số 891/QĐ-XPHC đối với anh Trần Quốc Huy - chủ cơ sở giết mổ tại xã Phúc Sơn đối với 5 hành vi vi phạm bao gồm:
- Không đăng ký thành lập hộ kinh doanh trong trường hợp phải đăng ký theo quy định.
- Không lập sổ sách, ghi chép, lưu trữ thông tin để truy xuất nguồn gốc động vật, sản phẩm động vật.
- Không thực hiện đúng quy trình giết mổ, sơ chế, chế biến động vật, sản phẩm động vật.
- Không có giấy chứng nhận vệ sinh thú y.
- Cơ sở không thuộc đối tượng phải lập báo cáo đánh giá tác động môi trường có hành vi không đăng ký môi trường theo quy định.
Đồng thời, Viện kiểm sát khu vực 12 - Hà Nội đề nghị UBND xã Phúc Sơn tiếp tục tăng cường kiểm tra, rà soát và xử lý dứt điểm các lò giết mổ tự phát gây ô nhiễm môi trường trên địa bàn xã. Hiện tại cuộc sống người dân đã dần ổn định, người dân trên địa bàn đã không còn phản ánh việc bị ảnh hưởng của rác thải.
Vụ việc thể hiện vai trò chủ động, trách nhiệm của Viện kiểm sát nhân dân trong việc triển khai thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội, từng bước phát huy chức năng, nhiệm vụ mới trong việc khởi kiện vụ án dân sự nhằm bảo vệ lợi ích công và quyền dân sự của các chủ thể yếu thế, đặc biệt là trẻ em. Qua đó góp phần bảo đảm quyền con người, quyền công dân được thực thi trên thực tế, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và đáp ứng yêu cầu bảo vệ công lý trong tình hình mới./.
Đào Hồng Minh - Viện KSND khu vực 12