Những hạn chế và giải pháp để nâng cao kỹ năng tranh luận, đối đáp của Kiểm sát viên tại phiên tòa hình sự sơ thẩm.

09/05/2019 14:29 | 95 | 0

       Đối đáp, tranh luận của Kiểm sát viên tại phiên tòa thể hiện tính công khai, dân chủ trong các phiên tòa xét xử hình sự. Việc đối đáp, tranh luận giữa Kiểm sát viên với bị cáo, người bào chữa và những người tham gia tố tụng khác sẽ làm cho phiên tòa trở nên sống động hơn, khách quan hơn, xóa bỏ những suy nghĩ mặc cảm đối với các cơ quan tiến hành tố tụng là xét xử theo kiểu “án bỏ túi”. Bài viết dưới đây đề cập đến những hạn chế và giải pháp để nâng cao kỹ năng tranh luận, đối đáp của Kiểm sát viên tại phiên tòa hình sự sơ thẩm.

          1. Những tồn tại cần khắc phục trong tranh tụng của Kiểm sát viên tại phiên tòa:

          Một là, những thiếu sót trong việc chuẩn bị tham gia xét xử như: nghiên cứu hồ sơ không kỹ, không hệ thống đầy đủ các chứng cứ buộc tội, gỡ tội; không dự đoán được các tình huống có thể xảy ra trong quá trình tranh luận với bị cáo, luật sư và những người tham gia tố tụng khác.

          Hai là, quá trình tham gia phiên toà, còn trường hợp Kiểm sát viên chưa tập trung chú ý theo dõi diễn biến của phiên toà để chủ động tham gia xét hỏi, kiểm tra lại chứng cứ, ghi chép các ý kiến để sửa đổi, bổ sung, điều chỉnh nội dung của dự thảo luận tội và chuẩn bị luận điểm để tranh luận.

          Ba là, một số Kiểm sát viên chưa có sự phản ứng linh hoạt khi tham gia tranh luận, còn hạn chế trong đối đáp, nên có tâm lý ngại tranh luận hoặc tranh luận qua loa, chưa đưa ra đầy đủ những luận điểm có sức thuyết phục; diễn đạt chưa rõ ràng mạch lạc để đối đáp với các ý kiến của người bào chữa và những người tham gia tố tụng khác đã nêu ra, nhất là những ý kiến trái ngược lại với quan điểm của kiểm sát viên đã trình bày trong luận tội.

          Nguyên nhân của những tồn tại nêu trên chủ yếu là:

          Kiểm sát viên chưa nhận thức một cách đầy đủ các quy định của BLTTHS 2015 về nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của Viện kiểm sát nhân dân, của Kiểm sát viên trong công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát xét xử hình sự.

           Còn có biểu hiện chủ quan, chưa chịu khó nghiên cứu, học tập nâng cao về trình độ, năng lực, rèn luyện kỹ năng thực hiện các hoạt động nghiệp vụ công tác kiểm sát nói chung và kỹ năng tranh luận nói riêng.

          -  Lãnh đạo một số đơn vị cũng chưa giành nhiều thời gian để trực tiếp tham gia, theo dõi các phiên toà để có nhận xét, đánh giá, rút kinh nghiệm nghiệp vụ với các Kiểm sát viên.

          2. Giải pháp nâng cao kỹ năng tranh luận của Kiểm sát viên tại phiên tòa hình sự sơ thẩm.

          Thứ nhất, chuẩn bị đề cương xét hỏi, dự kiến những tình huống phát sinh tại phiên tòa. Kiểm sát viên phải nghiên cứu kỹ hồ sơ vụ án, nắm chắc nội dung của vụ án, các chứng cứ buộc tội, gỡ tội. Khi nghiên cứu hồ sơ vụ án, Kiểm sát viên phải nghiên cứu đầy đủ các lời khai, bản cung của bị can, của những người tham gia tố tụng khác, biên bản đối chất, nhận dạng và các tài liệu, chứng cứ có liên quan đến vụ án. Từ đó hệ thống các chứng cứ buộc tội, gồm có lời khai nhận tội của bị can, lời khai người làm chứng về các tình tiết liên quan đến hành vi của bị can, biên bản bắt quả tang, vật chứng, giám định chuyên môn… Đây là các căn cứ để Kiểm sát viên tiến hành tranh luận, đối đáp với bị cáo, người bào chữa và những người tham gia tố tụng khác tại phiên tòa; hệ thống các chứng cứ gỡ tội, gồm lời khai bị can, người làm chứng và các tài liệu khác khẳng định bị can không phạm tội hoặc phạm tội nhẹ hơn. Thực tiễn hiện nay, người bào chữa, Hội đồng xét xử khi đánh giá chứng cứ, tài liệu đã thu thập, kiểm tra tại phiên tòa có mâu thuẫn như: lời khai của bị can không phù hợp với hiện trường, không phù hợp với diễn biến vụ án thì kết luận theo nguyên tắc suy đoán vô tội. Do vậy, Kiểm sát viên cần phân tích, đánh giá tổng hợp chứng cứ, giải quyết các mâu thuẫn một cách khách quan, khoa học để chứng minh sự thật vụ án, tranh luận với người bào chữa, bị cáo và thuyết phục Hội đồng xét xử bảo vệ chân lý.

          Thứ hai, Kiểm sát viên phải thường xuyên nghiên cứu, nắm vững các quy định của BLHS, BLTTHS năm 2015, các văn bản pháp luật hướng dẫn thi hành, đặc biệt các yếu tố cấu thành tội phạm, các khái niệm về tình tiết định khung, tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự… Chuẩn bị các văn bản pháp luật có liên quan, nên lưu trữ thành hệ thống trong máy vi tính, để chủ động tranh tụng tại phiên tòa. Qua theo dõi một số phiên tòa, người bào chữa thường cắt xén hoặc thêm bớt nội dung văn bản quy phạm pháp luật theo hướng có lợi cho bài bào chữa, nên Kiểm sát viên phải sử dụng chính xác nội dung, tinh thần của văn bản đó để bác bỏ quan điểm của người bào chữa.

          Thứ ba, tại phiên tòa, Kiểm sát viên phải tập trung chú ý theo dõi, lắng nghe và ghi chép đầy đủ ý kiến cơ bản, ý chính của bị cáo, người bào chữa và những người tham gia tố tụng, hệ thống các nội dung chính cần đối đáp lại; từ đó kịp thời bổ sung những căn cứ pháp lý, những tài liệu, chứng cứ cần phân tích, đánh giá, sử dụng để tranh luận, đối đáp không trùng lắp, đầy đủ, ngắn gọn và chặt chẽ mang tính thuyết phục để bảo vệ quan điểm của Viện kiểm sát.

          Theo quy định tại Điều 322 BLTTHS năm 2015, thì người bào chữa và người tham gia tố tụng có quyền đưa ra chứng cứ, tài liệu của mình để đối đáp với Kiểm sát viên. Trường hợp chứng cứ, tài liệu này người bào chữa đưa ra trong quá trình truy tố, chuẩn bị xét xử, thì Kiểm sát viên phải được nhận, sẽ có thời gian xem xét, đánh giá, nhận định và có quan điểm của mình; nhưng nếu tại phiên tòa người bào chữa và người tham gia tố tụng đưa ra chứng cứ, tài liệu mới phát sinh, thì Kiểm sát viên phải kiểm tra nguồn gốc, tính hợp pháp của tài liệu đó để có lập luận, đối đáp. Kiểm sát viên phải đưa ra chứng cứ, tài liệu và lập luận để đối đáp đến cùng từng ý kiến của bị cáo, người bào chữa, người tham gia tố tụng khác tại phiên tòa. Trường hợp tài liệu, chứng cứ mới phát sinh làm thay đổi sự thật vụ án và không thể kiểm tra để đánh giá về tính khách quan, việc thu thập có tuân thủ đúng trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật, thì Kiểm sát viên đề nghị Hội đồng xét xử tạm ngừng phiên tòa theo quy định tại Điều 251 BLTTHS năm 2015; còn những chứng cứ, tài liệu mới không làm thay đổi sự thật vụ án, việc thu thập trái quy định của pháp luật, thì đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận.

          Thứ tư, Kiểm sát viên phải tự rèn luyện kỹ năng tranh luận, đối đáp thông qua việc tự đào tạo, rèn luyện kỹ năng hùng biện mang tính thuyết phục, rèn luyện tác phong tự tin, trình bày mạch lạc, lưu loát, thái độ bình tĩnh, đúng mực, tôn trọng người đối đáp, tranh luận, ứng xử có văn hóa tại phiên tòa. Thực tiễn, khi nghe kiểm sát viên báo cáo án, Lãnh đạo Viện, Phòng nghiệp vụ nên đặt ra các câu hỏi phản biện, những tình huống có thể phát sinh tại phiên tòa như bị cáo không nhận tội, người làm chứng khai khác với quá trình điều tra, truy tố hoặc các tình tiết làm thay đổi bản chất vụ án để Kiểm sát viên nêu ra ý kiến bảo vệ quan điểm của mình. Đặc biệt, cần rèn luyện khả năng phản ứng linh hoạt trước các tình huống, vấn đề mới phát sinh tại phiên tòa, bằng cách Viện kiểm sát địa phương nên dành một thời gian nhất định để các Kiểm sát viên có trình độ, tham gia xét xử nhiều vụ án hình sự trong đơn vị trao đổi kỹ năng, kinh nghiệm về hoạt động đối đáp tranh luận cho các đồng nghiệp, đồng thời đây cũng là thời gian để hướng dẫn, kèm cho các Kiểm sát viên mới để họ ngày càng vững vàng trong công tác THQCT, KSXX sơ thẩm vụ án hình sự, đặc biệt là trong kỹ năng tranh luận.

          Với những quy định của BLTTHS năm 2015 và yêu cầu cải cách tư pháp, đặc biệt các quy định về nguyên tắc suy đoán vô tội (Điều 13), nguyên tắc tranh tụng trong xét xử được bảo đảm (Điều 26) đòi hỏi Kiểm sát viên phải tự mình rèn luyện, học tập bổ sung kiến thức về khoa học pháp lý, điều tra tội phạm học, tội phạm học, kiến thức xã hội... với tinh thần trách nhiệm cao, trau dồi kỹ năng nghiệp vụ, đổi mới phương pháp làm việc, khắc phục khó khăn để nâng cao hiệu quả trong công tác THQCT, KSXX sơ thẩm án hình sự.

                               Th.s Nguyễn Văn Điền

 Viện KSND thị xã Sơn Tây,Hà Nội

HÌNH ẢNH

ĐĂNG NHẬP

Website liên kết

Thống kê truy cập

Đang truy cập Đang truy cập : 87

Tổng lượt truy cập Tổng lượt truy cập : 723868