Thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 ngày 24/6/2025 của Quốc hội về thí điểm Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công, Viện KSND khu vực 9 - Hà Nội đã chủ động phối hợp với các cơ quan chức năng trên địa bàn rà soát, xác minh các trường hợp công dân chưa được đăng ký khai sinh, qua đó kịp thời bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, nhất là trẻ em và người cao tuổi.
Ngày 30/7/2026, Viện KSND khu vực 9 - Hà Nội tiếp nhận thông tin do Công an xã Ba Vì, thành phố Hà Nội chuyển đến về một số trường hợp chưa được cấp Giấy khai sinh trên địa bàn. Ngay sau khi tiếp nhận thông tin, ngày 31/7/2026, lãnh đạo đơn vị đã phân công Tổ công tác trực tiếp làm việc tại trụ sở Công an xã Ba Vì để xác minh, thu thập tài liệu, làm rõ nguyên nhân và hoàn cảnh của từng trường hợp.
Qua xác minh ban đầu, Tổ công tác ghi nhận nhiều trường hợp có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, việc chưa được đăng ký khai sinh kéo dài nhiều năm đã ảnh hưởng trực tiếp đến việc thực hiện các quyền cơ bản của công dân theo quy định của pháp luật.
Đáng chú ý là trường hợp chị P.H.T (sinh năm 1986, trú tại xã Ba Vì) có 06 người con đẻ, cháu lớn nhất sinh năm 2009, cháu nhỏ nhất sinh năm 2022, đến nay đều chưa được đăng ký khai sinh. Tổ công tác đã làm việc với bà Đ.T.D (sinh năm 1951, trú tại thôn Liên Bu, xã Ba Vì, thành phố Hà Nội) là bà ngoại trực tiếp chăm sóc các cháu. Theo bà D trình bày, mẹ của các cháu là chị T hiện đang chấp hành án phạt tù tại Trại giam Ngọc Lý, tỉnh Bắc Giang. Trước đây, do nhận thức pháp luật còn hạn chế nên khi sinh các con, người mẹ không thực hiện thủ tục đăng ký khai sinh theo quy định.
Việc không có Giấy khai sinh khiến cả 06 cháu đến nay chưa thể đăng ký thường trú, gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận các quyền cơ bản như học tập, khám chữa bệnh, thực hiện các thủ tục hành chính và hưởng các chính sách an sinh xã hội. Trong khi đó, bà ngoại các cháu đã cao tuổi nhưng vẫn là người trực tiếp nuôi dưỡng, chăm sóc cả 06 cháu nhỏ. Đây là trường hợp có hoàn cảnh đặc biệt cần được các cơ quan có thẩm quyền quan tâm, hỗ trợ nhằm bảo đảm quyền trẻ em theo quy định của pháp luật.
Viện KSND khu vực 9 - Hà Nội
làm việc với bà Đ.T.D (sinh năm 1951) bà ngoại của 06 cháu bé chưa có Giấy khai sinh
Bên cạnh đó, Tổ công tác cũng xác minh trường hợp bà V.T.T (sinh năm 1946, trú tại thôn Đồng Tiến, xã Ba Vì, thành phố Hà Nội) đến nay vẫn chưa được cấp Giấy khai sinh. Làm việc với anh T.X.Tr (sinh năm 1975), là con trai ruột của bà T, Tổ công tác được biết trong nhiều năm trước bà T. thường xuyên bỏ nhà đi, không sinh sống ổn định cùng gia đình nên việc đăng ký khai sinh không được thực hiện. Hiện nay, bố mẹ đẻ của bà T. đều đã chết, các giấy tờ liên quan hầu như không còn. Gia đình chỉ còn lưu giữ Giấy khai sinh của các con bà T, trong đó có thông tin thể hiện năm sinh của bà, là căn cứ quan trọng để tiếp tục xác minh theo quy định của pháp luật.
Viện KSND khu vực 9 - Hà Nội
làm việc với anh T.X.Tr (sinh năm 1975) con trai của bà V.T.T (sinh năm 1946) chưa có Giấy khai sinh
Qua quá trình làm việc, Tổ công tác đã tiến hành thu thập các tài liệu, thông tin ban đầu; đồng thời hướng dẫn thân nhân các trường hợp chuẩn bị những giấy tờ hiện có, phối hợp với chính quyền địa phương và các cơ quan liên quan để tiếp tục xác minh, bổ sung chứng cứ, làm rõ các căn cứ phục vụ việc giải quyết theo quy định.
Trên cơ sở kết quả xác minh, Viện KSND khu vực 9 - Hà Nội sẽ tiếp tục phối hợp với Công an xã Ba Vì, UBND xã Ba Vì và các cơ quan, tổ chức có liên quan để thu thập, kiểm tra, đánh giá toàn diện các tài liệu, chứng cứ đối với từng trường hợp. Đối với các trường hợp trẻ em chưa được đăng ký khai sinh do cha, mẹ không có điều kiện thực hiện hoặc người thân gặp khó khăn trong việc hoàn thiện hồ sơ, Viện kiểm sát sẽ phối hợp, hướng dẫn và hỗ trợ tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc nhằm bảo đảm quyền được khai sinh theo quy định của pháp luật.
Đồng thời, đối với những trường hợp có đủ căn cứ xác định quyền, lợi ích hợp pháp của người thuộc nhóm dễ bị tổn thương đang bị ảnh hưởng nhưng không có người bảo vệ hoặc không thể tự mình bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình, Viện KSND khu vực 9 - Hà Nội sẽ nghiên cứu, đánh giá hồ sơ vụ việc để xem xét áp dụng các cơ chế bảo vệ theo Nghị quyết số 205/2025/QH15.
Việc chủ động tiếp nhận thông tin, trực tiếp xác minh và kịp thời triển khai các biện pháp bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân thể hiện tinh thần chủ động, trách nhiệm của Viện KSND khu vực 9 - Hà Nội trong việc triển khai Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội. Qua đó góp phần bảo đảm quyền được khai sinh – một trong những quyền nhân thân cơ bản của công dân, tạo tiền đề để trẻ em và những người thuộc nhóm dễ bị tổn thương được tiếp cận đầy đủ các quyền về cư trú, giáo dục, y tế, an sinh xã hội và các quyền, lợi ích hợp pháp khác theo quy định của pháp luật; đồng thời khẳng định vai trò của Viện kiểm sát trong việc bảo vệ quyền con người, quyền công dân ngay từ cơ sở./.
Nguyễn Thành Thái, Nguyễn Thị Huyền Trang - Viện KSND khu vực 9