Thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự công ích nhằm bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể thuộc nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công, sau quá trình đồng loạt triển khai rà soát, làm việc với UBND các xã trên địa bàn, Viện KSND khu vực 10 - thành phố Hà Nội đã đạt được những kết quả bước đầu, tạo dấu ấn về vai trò của Viện kiểm sát giải quyết dứt điểm các vi phạm trong quản lý, sử dụng đất công ở địa phương đã diễn ra trong một thời gian dài trước đó.
Trên cơ sở hồ sơ, tài liệu do UBND các xã cung cấp, Viện KSND khu vực 10 đã tiếp nhận, phân loại nhiều vụ việc có dấu hiệu xâm phạm lợi ích công, tập trung vào lĩnh vực quản lý, sử dụng quỹ đất công ích. Qua nghiên cứu, đơn vị đã lựa chọn một số vụ việc điển hình trên địa bàn xã Quốc Oai để tập trung xác minh, làm rõ. Từ ngày 12/5/2026 đến ngày 12/6/2026, đơn vị tiến hành xác minh, phối hợp với UBND xã Quốc Oai và các cơ quan, cá nhân có liên quan thu thập hồ sơ, tài liệu, làm rõ quá trình quản lý, sử dụng diện tích đất công ích, bảo đảm đầy đủ căn cứ để giải quyết vụ việc theo quy định của pháp luật. Viện KSND khu vực 10 đã áp dụng tổng hợp các biện pháp phối hợp với UBND xã Quốc Oai yêu cầu cung cấp thông tin vụ việc, hồ sơ, tài liệu; rà soát, xác minh, lấy lời khai với cá nhân, hộ gia đình vi phạm; lập biên bản làm việc; kiểm tra, đánh giá hiện trạng sử dụng đất; tổ chức xem xét, thẩm định tại chỗ; tuyên truyền vận động; yêu cầu người vi phạm tự nguyện chấm dứt hành vi vi phạm, áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả... Quá trình xác minh được thực hiện chặt chẽ, khách quan, toàn diện, bảo đảm đầy đủ căn cứ pháp lý để đánh giá bản chất từng vụ việc. Các cá nhân, hộ kinh doanh đã nhận thức được vi phạm, tự nguyện chấm dứt hành vi vi phạm, áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả, bàn giao trả đất cho chính quyền địa phương quản lý trước khi phải áp dụng các biện pháp tố tụng theo quy định của pháp luật.
Kiểm sát viên Viện KSND khu vực 10 làm việc với các hộ dân về việc bàn giao đất công ích
Với phương châm ưu tiên bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà nước; khuyến khích các cá nhân, hộ kinh doanh tự nguyện chấp hành pháp luật, thông qua làm việc, hai trường hợp gồm bà Vũ Thị L và Hộ kinh doanh Nấm do ông Bùi Văn D làm đại diện đã nhất trí bàn giao trả lại diện tích đất đang sử dụng nhưng đã hết hợp đồng, chủ động thu dọn tài sản, hoàn trả mặt bằng cho UBND xã Quốc Oai quản lý theo quy định. Ngày 10/7/2026, thực hiện chỉ đạo của lãnh đạo Viện KSND khu vực 10, các Kiểm sát viên được phân công giải quyết vụ việc đã chủ trì tiến hành buổi làm việc, tiếp nhận diện tích đất công ích từ người vi phạm, bàn giao cho UBND xã Quốc Oai, bảo đảm việc bàn giao diễn ra công khai, minh bạch, đúng trình tự, thủ tục theo quy định pháp luật. Theo đó, UBND xã Quốc Oai đã tiếp nhận, quản lý trở lại 21.547 m² đất nông nghiệp do hai hộ dân tự nguyện giao trả. Đây là kết quả có ý nghĩa quan trọng, không chỉ góp phần khôi phục quyền quản lý của Nhà nước đối với diện tích đất công bị sử dụng trái pháp luật sau khi hết thời hạn hợp đồng mà còn khẳng định hiệu quả bước đầu của việc triển khai Nghị quyết số 205/2025/QH15 trên địa bàn Khu vực 10. Việc người dân tự nguyện chấm dứt vi phạm ngay trong quá trình Viện kiểm sát tiến hành xác minh đã góp phần hạn chế phát sinh tranh chấp, tiết kiệm thời gian, chi phí tố tụng, đồng thời nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước về đất đai.
Kết quả trên là tiền đề quan trọng để Viện KSND Khu vực 10 tiếp tục rà soát, xác minh, phân loại, giải quyết các vụ việc sử dụng đất công ích đã hết hạn hợp đồng thuê/thầu trên địa bàn; khắc phục tình trạng buông lỏng trong quản lý đất công; giải quyết triệt để tình trạng sử dụng đất không có căn cứ pháp luật; thu hồi đưa vào khai thác, sử dụng đất hiệu quả, tránh để đất hoang hóa, gây lãng phí tài nguyên của địa phương, gây thất thu ngân sách. Thời gian tới, đơn vị tiếp tục tăng cường phối hợp với chính quyền địa phương và các cơ quan chuyên môn nhằm kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi xâm phạm lợi ích công. Qua đó từng bước hiện thực hóa mục tiêu của Nghị quyết số 205/2025/QH15, góp phần bảo vệ hiệu quả lợi ích công, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và xây dựng ý thức chấp hành pháp luật trong Nhân dân./.
Quang Nghĩa - Viện KSND Khu vực 10