Thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 ngày 24/6/2025 của Quốc hội về việc thí điểm Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công, Viện KSND khu vực 9 - Hà Nội đã chủ động kiểm tra, xác minh và thực hiện quyền khởi kiện vụ án dân sự công ích nhằm bảo vệ lợi ích của Nhà nước.
Ngày 21/9/2026, Tòa án nhân dân khu vực 9 - Hà Nội mở phiên tòa xét xử sơ thẩm vụ án dân sự công ích về “Yêu cầu thực hiện nghĩa vụ nộp thuế”, giữa người khởi kiện là Viện KSND khu vực 9 - Hà Nội và bị đơn là một cá nhân cư trú tại phường Sơn Tây, thành phố Hà Nội. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan gồm Thuế cơ sở 16 - Thành phố Hà Nội và Phòng Kinh tế, Hạ tầng, Đô thị - UBND phường Tùng Thiện.
Toàn cảnh phiên toà xét xử vụ án dân sự công ích về "Yêu cầu thực hiện nghĩa vụ nộp thuế"
Vụ án được Viện KSND khu vực 9 - Hà Nội tiếp nhận, xác minh sau khi nhận được thông tin từ cơ quan Thuế về việc bị đơn còn nghĩa vụ tài chính liên quan đến đất chưa được thực hiện đầy đủ. Qua kiểm tra, xác minh và làm việc với cơ quan Thuế, bị đơn cùng các cơ quan, tổ chức có liên quan, Viện kiểm sát xác định mặc dù cơ quan Thuế đã nhiều lần đôn đốc, thông báo và áp dụng các biện pháp theo quy định nhưng nghĩa vụ tài chính vẫn chưa được thực hiện đầy đủ.
Tại phiên tòa, đại diện Thuế cơ sở 16 - Hà Nội cung cấp thông tin về số tiền nghĩa vụ tài chính mà bị đơn còn phải thực hiện. Theo số liệu mới nhất, tính đến ngày 21/9/2026, tổng số tiền còn phải thực hiện là 8.344.193.404 đồng, trong đó tiền thuê đất là 4.112.754.595 đồng, tiền chậm nộp là 4.231.438.809 đồng. Trước đó, số tiền được xác định tính đến ngày 31/7/2026 là 8.073.863.268 đồng. Số tiền tiếp tục tăng do phát sinh tiền chậm nộp trong thời gian nghĩa vụ chưa được thực hiện.
Trước Hội đồng xét xử, bị đơn công nhận số tiền nghĩa vụ tài chính còn phải thực hiện theo thông tin do cơ quan Thuế cung cấp. Đồng thời, bị đơn trình bày về những khó khăn trong quá trình thực hiện nghĩa vụ, dẫn đến chưa có khả năng thanh toán đầy đủ số tiền còn nợ và tiền chậm nộp tiếp tục phát sinh.
Tại phiên tòa, Kiểm sát viên Viện KSND khu vực 9 - Hà Nội đã phân tích, đánh giá các tài liệu, chứng cứ trong hồ sơ và ý kiến của những người tham gia tố tụng, đồng thời làm rõ nghĩa vụ tài chính của bị đơn đối với Nhà nước. Việc chậm thực hiện nghĩa vụ trong thời gian dài mặc dù đã được cơ quan Thuế đôn đốc, thông báo và áp dụng các biện pháp theo quy định làm phát sinh thêm tiền chậm nộp, ảnh hưởng đến việc bảo đảm nguồn thu ngân sách Nhà nước.
Kiểm sát viên trình bày nội dung đơn khởi kiện tại phiên toà
Trước đó, để thực hiện quyền khởi kiện, Viện KSND khu vực 9 - Hà Nội đã tiến hành các bước theo trình tự quy định tại Nghị quyết số 205/2025/QH15. Ngày 10/8/2026, Viện kiểm sát ban hành Quyết định yêu cầu chấm dứt hành vi; ngày 12/8/2026 ban hành Kiến nghị đề nghị Thuế cơ sở 16 thực hiện quyền khởi kiện. Sau khi Thuế cơ sở 16 có Công văn xác định không có điều kiện khởi kiện và đề nghị Viện kiểm sát thực hiện quyền khởi kiện, Viện KSND khu vực 9 - Hà Nội đã ban hành Quyết định khởi kiện vụ án dân sự công ích.
Kiểm sát viên phát biểu tại phiên toà
Trên cơ sở xem xét toàn diện các tài liệu, chứng cứ trong hồ sơ, kết quả tranh tụng công khai tại phiên tòa và việc bị đơn công nhận số tiền nghĩa vụ tài chính theo thông tin của cơ quan Thuế, Hội đồng xét xử đã , buộc bị đơn phải thực hiện nghĩa vụ tài chính còn thiếu đối với Nhà nước theo quy định của pháp luật.
Hội đồng xét xử tuyên án vụ án dân sự công ích
Việc Tòa án nhân dân khu vực 9 - Hà Nội chấp nhận yêu cầu khởi kiện của Viện KSND khu vực 9 - Hà Nội, buộc bị đơn thực hiện nghĩa vụ tài chính còn thiếu đối với Nhà nước là kết quả của quá trình chủ động phát hiện, xác minh, áp dụng các biện pháp theo quy định và trực tiếp thực hiện quyền khởi kiện, tham gia tố tụng để bảo vệ lợi ích công.
Vụ án là một trong những trường hợp cụ thể Viện KSND khu vực 9 - Hà Nội triển khai Nghị quyết số 205/2025/QH15 vào thực tiễn. Qua vụ án, vai trò của Viện kiểm sát trong việc chủ động bảo vệ lợi ích công được thể hiện từ khâu tiếp nhận thông tin, xác minh, yêu cầu chấm dứt hành vi, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền thực hiện quyền khởi kiện đến trực tiếp khởi kiện và tham gia phiên tòa, góp phần bảo đảm nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước được thực hiện theo quy định pháp luật./.
Nguyễn Thành Thái, Nguyễn Thị Huyền Trang - Viện KSND khu vực 9