Chiều ngày 19/8/2026, tại trụ sở Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội, VKSND thành phố Hà Nội và Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội tổ chức Hội nghị đánh giá kết quả phối hợp thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 ngày 24/6/2025 của Quốc hội về việc thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công.
Toàn cảnh Hội nghị
Đồng chí Đỗ Dương Toàn - Phó Viện trưởng Viện KSND thành phố Hà Nội
phát biểu tại Hội nghị
Tham dự buổi làm việc, về phía VKSND thành phố Hà Nội có đồng chí Đỗ Dương Toàn - Phó Viện trưởng VKSND thành phố Hà Nội; đồng chí Trần Xuân Huệ - Trưởng phòng 9; đồng chí Nguyễn Diệp Liên - Phó Trưởng phòng 9 cùng các Kiểm sát viên của Phòng 9. Về phía BHXH thành phố Hà Nội có đồng chí Vũ Đức Thuật - Phó Giám đốc, đồng chí Chu Ngọc Mai – Trưởng phòng kiểm tra; đồng chí Dương Thị Minh Châu – Phòng tuyên truyền và hỗ trợ người tham gia.
Hội nghị được tổ chức nhằm đánh giá những kết quả đã đạt được sau thời gian phối hợp triển khai Nghị quyết 205, đồng thời trao đổi, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn, nhất là các vấn đề liên quan đến chậm đóng BHXH, BHYT, BHTN và việc thu hồi các khoản tiền hưởng chế độ BHXH, trợ cấp thất nghiệp không đúng quy định.
Đại diện Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội
phát biểu ý kiến tại Hội nghị
Theo báo cáo của BHXH thành phố Hà Nội, sau khoảng 03 tháng phối hợp thí điểm, VKSND thành phố và VKSND các khu vực đã tiến hành đôn đốc đối với 1.960 đơn vị, qua đó thu hồi được 111,638 tỷ đồng trên tổng số 219,723 tỷ đồng, đạt tỷ lệ 45,75%, tính đến ngày 13/8/2026. Sau khi có công văn đôn đốc hoặc thông báo làm việc của VKSND, nhiều đơn vị sử dụng lao động đã nâng cao nhận thức về trách nhiệm, chủ động thực hiện nghĩa vụ đóng BHXH, BHYT, BHTN và khắc phục vi phạm ngay từ giai đoạn đầu, qua đó góp phần hạn chế việc phải áp dụng các biện pháp tố tụng hoặc khởi kiện vụ án dân sự công ích.
Kết quả trên cho thấy việc triển khai Nghị quyết 205 không chỉ được thể hiện thông qua số lượng vụ án được khởi kiện mà còn phát huy hiệu quả ở cơ chế phòng ngừa, đôn đốc và yêu cầu chủ thể vi phạm tự nguyện khắc phục hậu quả. Đây là một trong những giá trị thực tiễn quan trọng của cơ chế VKSND tham gia bảo vệ lợi ích công, qua đó vừa bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, vừa hạn chế phát sinh tranh chấp và giảm áp lực tố tụng.
Bên cạnh những kết quả tích cực, Hội nghị cũng tập trung trao đổi về một số vấn đề đang gặp nhiều khó khăn trong thực tiễn.
Đối với việc thu hồi tiền hưởng BHXH một lần không đúng quy định, BHXH thành phố cho biết một số trường hợp tại thời điểm giải quyết chế độ, dữ liệu thể hiện người lao động đủ điều kiện hưởng. Tuy nhiên, sau đó phát sinh việc đơn vị sử dụng lao động báo tăng, truy đóng BHXH hoặc qua thanh tra, kiểm tra bị yêu cầu truy đóng cho khoảng thời gian trước khi người lao động hưởng BHXH một lần, dẫn đến việc người lao động bị xác định không đáp ứng điều kiện hưởng và cơ quan BHXH phải hủy quyết định, thu hồi số tiền đã chi trả.
Thực tế công tác thu hồi gặp nhiều khó khăn do một số người lao động có hoàn cảnh kinh tế khó khăn, không còn khả năng hoàn trả; một số trường hợp không đồng ý với việc xác định đã hưởng sai; nhiều trường hợp thay đổi nơi cư trú, nơi làm việc nên cơ quan BHXH không thể liên hệ. Đến nay, BHXH thành phố đã rà soát 56 trường hợp hưởng BHXH một lần không đúng quy định với số tiền khoảng 2,8 tỷ đồng để chuyển VKSND nghiên cứu, phối hợp xử lý.
Đối với trợ cấp thất nghiệp, khó khăn chủ yếu phát sinh trong trường hợp người lao động đã có việc làm nhưng không thực hiện nghĩa vụ khai báo, khai báo không trung thực hoặc việc tham gia, đóng BHTN được thực hiện chậm, truy đóng sau đó làm phát sinh trùng thời gian đóng BHTN với thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp. Ngoài ra còn có các trường hợp trùng hưởng với chế độ hưu trí, người lao động chết trong thời gian đang hưởng trợ cấp thất nghiệp.
Công tác thu hồi khoản trợ cấp thất nghiệp đã hưởng sai cũng gặp không ít trở ngại do người lao động chây ì không thực hiện quyết định thu hồi; thay đổi số điện thoại, nơi ở, nơi làm việc; không có khả năng tài chính để hoàn trả; thậm chí có trường hợp đã chết, mất tích hoặc ra nước ngoài định cư. BHXH thành phố đồng thời phản ánh hiện nay chế tài đối với trường hợp không hoàn trả tiền hưởng sai còn chưa đủ mạnh, làm giảm hiệu quả công tác thu hồi.
Đáng chú ý, BHXH thành phố Hà Nội đã tổng hợp 564 trường hợp chưa hoàn trả tiền hưởng trợ cấp thất nghiệp sai quy định với tổng số tiền khoảng 5 tỷ đồng theo kết luận của cơ quan thanh tra, Kiểm toán Nhà nước để đề nghị VKSND thành phố và VKSND các khu vực phối hợp nghiên cứu, xử lý theo quy định.
Phát biểu tại Hội nghị, đồng chí Đỗ Dương Toàn - Phó Viện trưởng VKSND thành phố Hà Nội nhấn mạnh, đối với các vụ việc cụ thể cần xác định rõ hành vi vi phạm, chủ thể vi phạm và địa chỉ của người có nghĩa vụ, trên cơ sở đó mới có thể đánh giá đầy đủ căn cứ, điều kiện và biện pháp xử lý phù hợp. Đối với những trường hợp có đầy đủ thông tin về người lao động và hành vi vi phạm, cần nghiên cứu việc thụ lý, áp dụng các biện pháp yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm, khắc phục hậu quả theo đúng phạm vi, trình tự của Nghị quyết 205 và các văn bản hướng dẫn thi hành.
Hội nghị thống nhất, trong thời gian tới hai ngành tiếp tục tăng cường trao đổi thông tin, phối hợp rà soát và phân loại từng nhóm vụ việc, tránh áp dụng cơ chế khởi kiện một cách hình thức hoặc dàn trải. Đối với các vụ việc có đầy đủ tài liệu, xác định được rõ chủ thể vi phạm nhưng không tự nguyện khắc phục, cần tập trung nghiên cứu để có biện pháp xử lý phù hợp; đối với các trường hợp chưa xác định được địa chỉ hoặc khả năng thực hiện nghĩa vụ, cần tiếp tục xác minh, hoàn thiện hồ sơ trước khi xem xét áp dụng các biện pháp pháp lý tiếp theo.
Hội nghị là dịp để VKSND thành phố Hà Nội và BHXH thành phố Hà Nội tiếp tục thống nhất nhận thức và phương pháp phối hợp, đồng thời kịp thời nhận diện những khó khăn mới phát sinh trong quá trình triển khai Nghị quyết 205. Những kết quả bước đầu, đặc biệt là số tiền chậm đóng BHXH, BHYT, BHTN được các đơn vị tự nguyện khắc phục sau khi có sự tham gia của VKSND, tiếp tục khẳng định vai trò chủ động, trách nhiệm của ngành Kiểm sát Thủ đô trong việc bảo vệ lợi ích công và quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động.
Trong thời gian tới, VKSND thành phố Hà Nội tiếp tục phối hợp chặt chẽ với BHXH thành phố, lựa chọn những vụ việc có tính chất điển hình, có căn cứ pháp lý rõ ràng để tập trung xử lý; đồng thời thông qua thực tiễn phối hợp để tổng hợp những khó khăn, bất cập, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền hướng dẫn, hoàn thiện cơ chế pháp lý, góp phần đưa Nghị quyết số 205/2025/QH15 thực sự đi vào cuộc sống, phát huy hiệu quả thiết thực trong công tác bảo vệ lợi ích công trên địa bàn Thủ đô./.
Lê Thị Hồng Hạnh - Phòng 9