Thực hiện chức năng, nhiệm vụ của ngành Kiểm sát nhân dân theo quy định của pháp luật; Thông qua chức năng công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong kiểm sát giải quyết các vụ án hình sự trên địa bàn, Viện KSND khu vực 9 - Hà Nội nhận thấy: Trong thời gian qua, tình hình chế tạo, sản xuất, mua bán, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng pháo nổ trái phép trên địa bàn Thành phố Hà Nội có chiều hướng diễn biến phức tạp, đặc biệt dịp cận tết Nguyên đán Bính Ngọ năm 2026.
Trong đợt cao điểm trấn áp tội phạm từ ngày 15/12/2025 đến nay, Viện KSND khu vực 9 - Hà Nội đã thực hiện kiểm sát điều tra tổng số 05 vụ án/ 06 bị can về các tội danh liên quan đến pháo nổ (các đối tượng mua bán, vận chuyển, tàng trữ khoảng 242 kg pháo nổ các loại). Đặc biệt trong số đó có vụ việc: Khoảng 16 giờ ngày 05/01/2026, xảy ra 01 vụ cháy tại thôn Triệu Xuyên 2, xã Phúc Thọ, Hà Nội, dẫn đến 03 người tử vong. Quá trình chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ phát hiện tại hiện trường rất nhiều xác pháo. Các vụ/việc trên đang được cơ quan chức năng xác minh, khởi tố, điều tra để xử lý theo quy định pháp luật.
Hiện trường vụ việc
Qua đánh giá nhận thấy: Cuộc chiến phòng, chống pháo nổ là việc không mới, đã diễn ra từ nhiều năm nay. Càng gần đến thời điểm trước Tết Nguyên đán, tình trạng buôn bán, vận chuyển, tàng trữ, sản xuất, kinh doanh, sử dụng pháo nổ diễn ra hết sức phức tạp. Sở dĩ còn tình trạng trên là do nhận thức của một bộ phận người dân còn hạn chế, việc chấp hành các quy định về cấm pháo nổ chưa nghiêm, một số người vẫn còn lưu luyến tiếng pháo nổ đêm giao thừa. Điều này là do tục lệ xưa với quan niệm khi Tết đến xuân về, nhà nhà đốt pháo để xua đuổi những điều xui xẻo, mong muốn đón một năm mới may mắn, thịnh vượng. Vậy là, họ bất chấp các quy định của pháp luật để rồi lén lút đốt pháo nổ.
Cách đây hơn 30 năm trước (ngày 8/8/1994), Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 406-TTg về việc cấm sản xuất, buôn bán và đốt pháo (có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/1995). Đây là Chỉ thị mang tính lịch sử bởi thói quen sản xuất, buôn bán và đốt pháo đã tồn tại lâu đời đối với người Việt Nam. Sau đó là nhiều văn bản khác nhau của nhà nước được ban hành quy định về việc quản lý, cấm sản xuất, tàng trữ, buôn bán, đốt pháo nổ… bởi những hệ lụy lớn, khôn lường ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng con người như: tàn phá, gây kích thích đường hô hấp; gây dị ứng, mẩn ngứa da; viêm cuống phổi do hít phải tàn kim loại có trong pháo; tiềm ẩn nguy cơ cháy, bỏng và đặc biệt là có thể gây sát thương, cụt tay, hỏng mắt và chết người.... Ngoài ra khi đốt pháo, tiếng nổ đinh tai cũng gây tiếng ồn lớn, tác động có hại cho trật tự công cộng… Vì vậy nhà nước ta đã có nhiều biện pháp để ngăn chặn, đẩy lùi tiến tới loại bỏ các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến pháo nổ mà một trong các biện pháp đó là đưa ra xử lý buộc người cố tình làm trái, đi ngược lại với chủ trương chung của Đảng, chính sách pháp luật của nhà nước ta phải chịu hậu quả pháp lý thật nghiêm minh.
Do đó để tăng cường công tác phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm vi phạm pháp luật về vật liệu nổ, pháo nổ,… Viện KSND khu vực 9 – Hà Nội đã ban hành kiến nghị số 03/KN-VKSKV9 ngày 06/01/2026, kiến nghị phòng ngừa Ủy ban nhân dân và Công an 14 xã/phường: Ba Vì, Bất Bạt, Cổ Đô, Đoài Phương, Hát Môn, Minh Châu, Phúc Lộc, Phúc Thọ, Quảng Oai, Sơn Tây, Suối Hai, Tùng Thiện, Vật Lại, Yên Bài các nội dung gồm:
Tăng cường, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về quản lý và sử dụng pháo, làm rõ sự khác biệt giữa pháo hoa được phép sử dụng và pháo nổ bị nghiêm cấm. Đồng thời, tuyên truyền cụ thể các chế tài xử phạt vi phạm hành chính, trách nhiệm hình sự đối với hành vi sản xuất, mua bán, vận chuyển, tàng trữ và sử dụng pháo nổ trái phép nhằm nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của người dân. Đa dạng hóa hình thức và phương thức tuyên truyền phù hợp với từng nhóm đối tượng, từng địa bàn, như: Tuyên truyền trên hệ thống loa truyền thanh cơ sở, cổng thông tin điện tử, mạng xã hội, băng rôn, khẩu hiệu, các buổi họp tổ dân phố, sinh hoạt chi bộ, sinh hoạt đoàn thể; Đối với nhà trường, cần lồng ghép nội dung giáo dục pháp luật về pháo nổ vào các buổi sinh hoạt dưới cờ, hoạt động ngoại khóa, nhằm nâng cao nhận thức cho học sinh, thanh thiếu niên – nhóm đối tượng có nguy cơ vi phạm cao, phòng ngừa vi phạm ngay từ sớm.
Phối hợp chặt chẽ với gia đình, nhà trường và các tổ chức đoàn thể trong công tác quản lý, giáo dục thanh thiếu niên, học sinh, đặc biệt là các trường hợp cá biệt, từng có biểu hiện vi phạm hoặc ham thích tìm hiểu, chế tạo pháo. Tăng cường vận động phụ huynh nâng cao trách nhiệm trong việc quản lý con em mình; tổ chức cho phụ huynh, học sinh ký cam kết không tham gia sản xuất, mua bán, tàng trữ, sử dụng pháo nổ trái phép, góp phần xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh trong dịp Tết.
Tăng cường công tác quản lý nhà nước, kiểm tra, kiểm soát và xử lý vi phạm theo đó: Tổ chức các đợt cao điểm kiểm tra, kiểm soát trước, trong và sau Tết Nguyên đán tại các tuyến giao thông trọng điểm, khu vực giáp ranh, chợ, bến xe, điểm trung chuyển hàng hóa, cơ sở kinh doanh dịch vụ chuyển phát nhanh... kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi mua bán, vận chuyển, tàng trữ pháo nổ trái phép. Thực hiện xử lý nghiêm, đúng pháp luật các trường hợp vi phạm, bảo đảm tính răn đe và phòng ngừa chung; tránh tình trạng nể nang, bỏ lọt hành vi vi phạm. Song song với đó, cần tăng cường quản lý chặt chẽ các loại vật liệu nổ, hóa chất, tiền chất, công cụ có khả năng bị lợi dụng để chế tạo pháo nổ; kiểm tra các cơ sở kinh doanh, cá nhân có liên quan nhằm hạn chế nguồn cung từ gốc.
Phát huy vai trò nòng cốt trong công tác phòng ngừa pháo nổ, phân công rõ trách nhiệm cho từng cán bộ, tổ chức, đoàn thể, tổ dân phố, thôn xóm trong việc nắm tình hình địa bàn, kịp thời phát hiện các dấu hiệu vi phạm từ sớm, từ xa. Khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi để người dân chủ động tham gia tố giác tội phạm, phản ánh các hành vi vi phạm liên quan đến pháo nổ; đồng thời bảo đảm giữ bí mật thông tin người tố giác theo quy định pháp luật. Nhân rộng các mô hình tự quản, mô hình “khu dân cư không pháo nổ”, gắn trách nhiệm phòng ngừa pháo nổ với phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc.
Thiết lập, công khai rộng rãi đường dây nóng, kênh tiếp nhận thông tin phản ánh, tố giác vi phạm liên quan đến pháo nổ để người dân dễ dàng tiếp cận. Chỉ đạo các đơn vị chức năng tiếp nhận, xác minh, xử lý nhanh chóng, kịp thời, đúng pháp luật các tin báo, tố giác của quần chúng nhân dân; không để kéo dài gây bức xúc, mất niềm tin trong nhân dân.
Các UBND và Công an 14 xã/phường đã trả lời bằng văn bản cho Viện kiểm sát về kết quả triển khai, thực hiện kiến nghị này và được thể hiện bằng hoạt động cụ thể của các đơn vị trong việc đấu tranh, xử lý, phòng ngừa vi phạm và tội phạm về pháo nổ./.
Nguyễn Nguyên Ngọc, Khuất Thu Hương