Trong đời sống xã hội hiện đại, việc mỗi công dân được cấp số định danh cá nhân và căn cước công dân là điều tưởng chừng hiển nhiên. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn những trường hợp đặc biệt mà hành trình để được công nhận đầy đủ quyền công dân lại kéo dài hàng chục năm, như câu chuyện của bà Trần Thị Kim Phúc (sinh năm 1957).
Tiếp nhận thông tin từ Viện KSND dân khu vực 2 – Hà Nội chuyển đến; Viện KSND khu vực 5 đã khẩn trương vào cuộc, xác minh vụ việc. Qua đó xác định, bà Phúc là nạn nhân bị lừa bán sang Trung Quốc từ khoảng năm 1979 và đến năm 2001 mới trở về Việt Nam qua đường mòn, lối mở. Do trước khi xuất cảnh không đăng ký hộ khẩu thường trú và khi trở về không thực hiện thủ tục nhập cảnh theo quy định, bà không có bất kỳ giấy tờ nào chứng minh nhân thân và nơi cư trú. Trong suốt thời gian dài sinh sống tại khu vực quận Long Biên (cũ), thành phố Hà Nội, bà phải thuê nhà ở nhiều nơi và không thể đăng ký cư trú. Từ năm 2007, bà được một gia đình tại phường Việt Hưng nhận vào làm giúp việc và cho ở ổn định đến nay, nhưng vẫn không thể thực hiện các thủ tục hành chính cơ bản do thiếu giấy tờ tùy thân. Mãi đến năm 2024, bà mới được cấp giấy khai sinh, song vẫn chưa được cấp số định danh cá nhân và căn cước công dân.
Việc không có căn cước công dân đã khiến bà Phúc gặp rất nhiều khó khăn trong cuộc sống, từ việc tiếp cận dịch vụ y tế, thực hiện các giao dịch dân sự cho đến hưởng các chính sách an sinh xã hội. Là người cao tuổi, không biết chữ, thiếu hiểu biết pháp luật, bà gần như không có khả năng tự mình tháo gỡ những vướng mắc pháp lý phức tạp này.
Trước thực trạng đó, Viện KSND khu vực 5 – Hà Nội đã tiếp nhận yêu cầu trợ giúp và tiến hành xem xét vụ việc trên cơ sở các quy định của Hiến pháp năm 2013, Luật Căn cước năm 2023, Luật Cư trú năm 2020 cùng các văn bản hướng dẫn liên quan, đặc biệt là Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm việc Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công. Qua đó, Viện kiểm sát xác định việc một công dân chưa được cấp số định danh cá nhân và căn cước công dân là chưa phù hợp với quy định pháp luật, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền nhân thân và quyền công dân, nhất là trong bối cảnh Nhà nước đang đẩy mạnh quản lý dân cư bằng cơ sở dữ liệu quốc gia và bảo đảm quyền tiếp cận các chính sách an sinh xã hội.
Viện KSND khu vực 5 – Hà Nội làm việc trưc tiếp với bà Trần Thị Kim Phúc
Từ nhận định đó, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 5 – Hà Nội đã ban hành kiến nghị yêu cầu Công an phường Việt Hưng, thành phố Hà Nội khẩn trương kiểm tra, xác minh và giải quyết thủ tục cấp số định danh cá nhân, căn cước công dân cho bà Phúc theo đúng quy định pháp luật, đồng thời yêu cầu phải có văn bản trả lời, hướng dẫn cụ thể trong trường hợp phát sinh vướng mắc nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.
Trên cơ sở kiến nghị của Viện kiểm sát, các cơ quan chức năng đã phối hợp xác minh, hoàn thiện hồ sơ và thực hiện các thủ tục cần thiết. Chiều ngày 06/04/2026, bà Trần Thị Kim Phúc đã trao căn cước công dân tại nhà, chính thức được ghi nhận đầy đủ về mặt pháp lý trong hệ thống quản lý dân cư quốc gia. Việc được cấp căn cước không chỉ giúp bà thuận lợi trong các giao dịch dân sự, tiếp cận dịch vụ y tế, mà còn mở ra cơ hội hưởng đầy đủ các chính sách an sinh xã hội theo quy định của Nhà nước.
Bà Trần Thị Kim Phúc được Công an phường Việt Hưng
trao thẻ Căn cước tại nơi cư trú sau khi có Kiến nghị của Viện KSND khu vực 5
Vụ việc là minh chứng sinh động cho vai trò của Viện kiểm sát nhân dân trong việc bảo vệ quyền con người, quyền công dân, đặc biệt đối với các đối tượng yếu thế trong xã hội. Không chỉ thực hiện chức năng kiểm sát hoạt động tư pháp, Viện kiểm sát còn chủ động phát hiện, tiếp nhận và xử lý các trường hợp có dấu hiệu xâm phạm quyền dân sự, qua đó kiến nghị cơ quan có thẩm quyền khắc phục vi phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh và thống nhất.
Trong bối cảnh triển khai Nghị quyết số 205/2025/QH15, vai trò này càng được thể hiện rõ nét khi Viện kiểm sát trở thành một thiết chế quan trọng, góp phần hỗ trợ người dân, nhất là những người yếu thế, tiếp cận công lý và bảo vệ quyền lợi hợp pháp. Từ câu chuyện của bà Phúc có thể thấy, một tấm căn cước công dân không chỉ là giấy tờ tùy thân, mà còn là “chìa khóa” để mỗi cá nhân được thừa nhận đầy đủ về mặt pháp lý và tham gia trọn vẹn vào đời sống xã hội./.
Nguyễn Hoàng Hằng - Viện KSND khu vực 5