Nhằm đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho Đoàn viên, thanh niên và học sinh, ngày 23/10/2026, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 10 - thành phố Hà Nội đã chủ trì, phối hợp với Trung tâm Trợ giúp pháp lý số 09, Ủy ban nhân dân xã Hưng Đạo, Công an xã Hưng Đạo và Ban Giám hiệu Trường Phổ thông Nguyễn Trực tổ chức thành công Phiên tòa giả định tuyên truyền phòng, chống tác hại của ma túy tại Trường Phổ thông Nguyễn Trực. Chương trình đã thu hút sự tham gia đông đảo, nhiệt tình của Ban Giám hiệu, thầy cô giáo cùng toàn thể học sinh nhà trường.
Toàn cảnh Phiên tòa giả định tại Trường Phổ thông Nguyễn Trực
Đến dự và tham gia chương trình, về phía đại biểu khách mời có sự tham dự của đại diện Lãnh đạo UBND xã Hưng Đạo, đại diện Ban Chỉ huy Công an xã Hưng Đạo. Về phía Viện KSND khu vực 10 - thành phố Hà Nội có đồng chí Nguyễn Như Nghiêm - Viện trưởng Viện KSND khu vực 10 cùng các đồng chí Lãnh đạo, Kiểm sát viên, Chuyên viên của đơn vị. Về phía nhà trường có Ban Giám hiệu Trường Phổ thông Nguyễn Trực cùng các thầy cô giáo và các học sinh nhà trường.
Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và sự phát triển của thông tin trên không gian mạng xã hội, tình hình tội phạm và tệ nạn ma túy trên địa bàn cả nước nói chung cũng như tại thành phố Hà Nội nói riêng tiếp tục có những diễn biến vô cùng phức tạp, ẩn chứa nhiều nguy cơ khó lường. Đáng lo ngại hơn cả là xu hướng trẻ hóa độ tuổi người tham gia sử dụng, tàng trữ, mua bán trái phép chất ma túy. Các đối tượng phạm tội ma túy với nhiều thủ đoạn tinh vi, biến tướng nguy hiểm đã len lỏi vào cả môi trường học đường - nơi tập trung những học sinh đang ở lứa tuổi thanh thiếu niên, chưa có nhiều kinh nghiệm sống, tâm lý chưa thật sự ổn định và rất dễ bị lôi kéo, kích động.
Các đại biểu đến dự và tham gia Chương trình Phiên tòa giả định tại Trường Phổ thông Nguyễn Trực
Các loại ma túy thế hệ mới, ma túy tổng hợp hiện nay không còn xuất hiện dưới những dạng thức truyền thống như bột trắng hay viên nén đơn thuần mà được ngụy trang, pha trộn, tẩm ướp một cách hết sức tinh vi dưới nhiều hình thức bắt mắt, thu hút giới trẻ. Chúng xuất hiện phổ biến dưới dạng tinh dầu dùng cho thuốc lá điện tử, thường được các đối tượng gọi bằng những tên mỹ miều, mang tính “quảng cáo” kích thích tò mò như “POD Chill”, “Homies High”, hay núp bóng các loại đồ uống, thực phẩm như “nước vui”, “tem giấy”, “bánh cần sa”... Những sản phẩm này thường được mua bán, giao dịch trôi nổi, bí mật trên các hội nhóm kín trên không gian mạng (Zalo, Facebook, Telegram). Với tâm lý tò mò, thích khám phá, muốn khẳng định “cái tôi” hoặc nghe theo những lời rủ rê, “thách đố” của bạn bè rằng đây chỉ là những chất tạo cảm giác hưng phấn nhẹ, không gây nghiện và không bị cấm, nhiều em học sinh đã vô tình sử dụng, rồi từ đó trở thành công cụ tiếp tay cho các đối tượng buôn bán ma túy mà không hề hay biết.
Thực trạng này không chỉ gây ra những hậu quả tổn hại đặc biệt nghiêm trọng đến sức khỏe thể chất, trí tuệ và tâm lý lâu dài của học sinh, mà còn làm suy thoái đạo đức, ảnh hưởng xấu đến môi trường giáo dục lành mạnh của nhà trường, gây ra nỗi đau đớn, hoang mang cho gia đình và tạo nên sự bất ổn cho an ninh địa phương, trật tự xã hội. Đa số các em học sinh vi phạm pháp luật về ma túy đều thiếu kiến thức pháp luật cơ bản, chưa nhận thức được ranh giới giữa một hành vi “dùng thử cho biết” hay “bán hộ kiếm lời vài trăm nghìn” với các tội danh đặc biệt nghiêm trọng được quy định trong Bộ luật Hình sự.
Nhận thức rõ tầm quan trọng của công tác phòng chống tội phạm tại môi trường học đường, đặc biệt là tội phạm ma túy, Lãnh đạo Viện KSND khu vực 10 đã chỉ đạo chủ động phối hợp với các cơ quan hữu quan xây dựng kế hoạch, lựa chọn kịch bản xét xử sát với thực tiễn đời sống học đường để tổ chức Phiên tòa giả định tại Trường Phổ thông Nguyễn Trực. Việc đưa các quy định pháp luật khô khan vào một bối cảnh xét xử thực tế không chỉ giúp các em học sinh có cơ hội tiếp cận pháp luật một cách trực quan, sinh động mà còn giúp nâng cao tinh thần cảnh giác, tự trang bị cho bản thân những kỹ năng phòng tránh, ứng phó hữu hiệu trước các cạm bẫy ma túy xung quanh.
Phiên tòa giả định được xây dựng dựa trên kịch bản vụ án hình sự có thật đã được mã hóa thông tin, xoay quanh các hành vi “Mua bán trái phép chất ma túy” và “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy” diễn ra ngay trong môi trường học đường.
Kiểm sát viên của Viện KSND khu vực 10 - thành phố Hà Nội đọc bản Cáo trạng tại Phiên tòa giả định
Theo nội dung Cáo trạng được công bố tại phiên tòa, Hoàng Đăng H (sinh ngày 03/02/2009, cư trú tại thôn Đ, xã Q, thành phố Hà Nội) đang là học sinh lớp 11 tại Trường THPT P. Do hám lời và muốn có tiền tiêu xài cá nhân, ngày 23/06/2025, H đã chủ động sử dụng tài khoản Zalo cá nhân để nhắn tin cho một tài khoản Zalo có tên “Thuốc lá Chill” đặt mua 05 chiếc POD thuốc lá điện tử nhãn hiệu “Homies High” có chứa chất ma túy với giá 500.000 đồng/POD. Mục đích của H là mang về đăng rao bán lại trên không gian mạng để hưởng tiền chênh lệch. Sau khi nhận được ma túy tại khu vực gần cổng trường, H dùng tài khoản Facebook “Hung Hoang” để đăng bài rao bán lại số POD trên với giá 800.000 đồng/01 POD.
Sáng ngày 25/06/2025, H giấu 01 chiếc POD ma túy vào balo mang đi học. Trong giờ nghỉ giải lao giữa tiết 2 và tiết 3, H cầm chiếc POD này vào nhà vệ sinh nam ở tầng 1 để sử dụng. Tại đây, H gặp bạn cùng lớp là Đào Xuân L (sinh ngày 12/03/2009). Khi L tò mò hỏi “Cái gì thế”, không những không ngăn cản mà còn giải thích đó là thuốc lá điện tử chứa tinh dầu cần sa và chủ động mời L hút thử. L đồng ý, nhận POD từ tay H, hút 03 hơi rồi trả lại cho H. Sau khi L về lớp, H tiếp tục sử dụng thêm 3-4 hơi rồi cất giấu chiếc POD vào túi quần mang về lớp.
Tiếp đó, khoảng 19 giờ 00 phút ngày 01/07/2025, Lê Quang T (sinh ngày 22/06/2009, là học sinh cùng trường) nhắn tin qua Messenger hỏi mua của H 01 chiếc POD ma túy với giá 800.000 đồng. H đồng ý và hẹn gặp T tại khu vực cổng trường THPT P để thực hiện giao dịch. Khoảng 19 giờ 30 phút cùng ngày, khi H vừa nhận số tiền 800.000 đồng từ tay T và chuẩn bị giao chiếc POD ma túy thì bị lực lượng Công an xã tuần tra phát hiện, bắt quả tang tại chỗ, thu giữ toàn bộ tang vật và tiền mặt.
Khám xét và thu giữ tang vật, lực lượng Công an thu giữ trên tay H 01 POD thuốc lá điện tử in chữ “HOMIES HIGH” (Mẫu A1), 01 điện thoại Oppo và 800.000 đồng tiền mặt. Quá trình làm việc, H đã tự nguyện giao nộp thêm 03 chiếc POD mới nguyên hộp (Mẫu A2) và 01 chiếc POD đã qua sử dụng (Mẫu A3) đang cất giấu tại nhà riêng. Kết luận giám định số 213/KL-KTHS của Phòng Kỹ thuật hình sự Công an TP. Hà Nội khẳng định: “Tất cả các mẫu POD thu giữ của H đều có chứa chất ma túy loại ADB-Butinaca”.
Dưới sự điều hành khoa học, chuẩn mực của Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa Lương Thị H cùng Hội đồng xét xử, phiên tòa giả định đã tuân thủ các quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, từ phần Thủ tục bắt đầu phiên tòa, phần Xét hỏi, Tranh tụng cho đến phần Nghị án và Tuyên án, tái hiện những hoạt động cơ bản của một phiên tòa hình sự. Các vai diễn Kiểm sát viên, Trợ giúp viên pháp lý, Thư ký phiên tòa, Bị cáo, Người đại diện hợp pháp và Người làm chứng đều do cán bộ, Kiểm sát viên VKSND khu vực 10, Trợ giúp viên pháp lý Trung tâm trợ giúp pháp lý số 9 thể hiện hết sức chân thực, sinh động.
Hình ảnh bị cáo ăn năn, hối hận về hành vi phạm tội của bản thân tại Phiên tòa giả định
Tại phiên tòa, trong phần xét hỏi, hình ảnh bị cáo Hoàng Đăng H đứng trước bục khai báo với gương mặt hối hận, cúi đầu thành thật khai nhận toàn bộ hành vi phạm tội đã để lại nhiều suy ngẫm cho người tham dự. Kiểm sát viên Trần Xuân L - đại diện Viện KSND khu vực 10 giữ quyền công tố tại phiên tòa đã thực hiện phần xét hỏi một cách sắc bén, tập trung làm rõ động cơ phạm tội, nguồn gốc số tiền mua ma túy (tiền do bố mẹ chu cấp cho việc học tập), đối tượng mà bị cáo nhắm tới để rao bán (chính là bạn bè cùng lứa tuổi học sinh) và nhận thức sai lầm của bị cáo về khái niệm “thuốc lá điện tử Chill”.
Không khí hội trường như chùng xuống khi đại diện Viện kiểm sát tiến hành xét hỏi bà Nguyễn Thị A - mẹ đẻ của bị cáo H. Những giọt nước mắt nghẹn ngào của người mẹ khi thừa nhận sự thiếu sót, buông lỏng quản lý, quá tin tưởng vào sự tự giác của con cái mà không kiểm soát việc sử dụng điện thoại, mạng xã hội hay các hoạt động ngoài giờ của con, đã trở thành bài học đắt giá cho tất cả các phụ huynh và thầy cô giáo có mặt tại chương trình.
Qua phần tranh tụng tại phiên tòa, đại diện Viện KSND khu vực 10 đã công bố bản Luận tội, phân tích tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội do hành vi phạm tội của bị cáo gây ra. Bản luận tội chỉ rõ mặc dù tại thời điểm phạm tội bị cáo H là người chưa thành niên (16 tuổi 4 tháng), nhận thức còn bồng bột, nông nổi, nhưng hành vi của bị cáo là rất nguy hiểm, trực tiếp xâm phạm đến chính sách quản lý độc quyền của Nhà nước về chất ma túy. Hành vi này không chỉ đầu độc sức khỏe của chính bản thân bị cáo mà còn rủ rê, lôi kéo, tạo điều kiện cho các học sinh khác tiếp cận chất ma túy, làm gia tăng nguy cơ phát sinh tệ nạn trong môi trường học đường lành mạnh.
Phân tích về các quy định pháp luật, đại diện Viện kiểm sát đã khẳng định việc truy tố bị cáo H về hai tội danh độc lập là hoàn toàn đúng người, đúng tội, đúng pháp luật. Về tội Mua bán trái phép chất ma túy quy định tại khoản 1, Điều 251 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2025 do bị cáo H có hành vi mua 05 chiếc POD chứa ma túy ADB-Butinaca về cất giấu và đăng bài rao bán trên mạng xã hội nhằm mục đích kiếm lời. Còn về tội Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy quy định tại điểm c, khoản 2, Điều 255 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2025 do bị cáo có hành vi tự mình chuẩn bị dụng cụ chứa ma túy (chiếc POD), cung cấp địa điểm (nhà vệ sinh nam của trường học) và trực tiếp mời, đưa ma túy cho Đào Xuân L (người từ đủ 13 tuổi đến dưới 18 tuổi) sử dụng trái phép chất ma túy.
Mặc dù Trợ giúp viên pháp lý bào chữa cho bị cáo đã đưa ra các tình tiết giảm nhẹ như bị cáo lần đầu phạm tội, khai báo thành khẩn, ăn năn hối cải, tự nguyện giao nộp thêm các vật chứng cất giấu tại nhà và là người chưa thành niên có nhận thức hạn chế; đề nghị Tòa án áp dụng các chính sách nhân đạo của Luật Tư pháp người chưa thành niên để cho bị cáo mức án nhẹ nhất. Tuy nhiên, trên cơ sở đánh giá toàn diện hồ sơ vụ án và diễn biến tranh tụng công khai tại phiên tòa, Hội đồng xét xử đã tuyên phạt bị cáo Hoàng Đăng H tổng hợp hình phạt chung cho cả 2 tội danh là 75 tháng tù.
Mức án 75 tháng tù được tuyên đối với bị cáo đang ở độ tuổi vị thành niên không chỉ thể hiện tính nghiêm minh của pháp luật mà còn để lại nhiều suy ngẫm cho các em học sinh tham dự phiên tòa. Qua đó, giúp các em nhận thức sâu sắc hơn về hậu quả pháp lý của hành vi phạm tội, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, cảnh giác trước những cám dỗ và nguy cơ liên quan đến ma túy.
Ngay sau khi phiên tòa kết thúc, Ban Tổ chức đã dành thời lượng cho phần giao lưu, giải đáp thắc mắc giữa đại biểu, chuyên gia tố tụng và các em học sinh Trường Phổ thông Nguyễn Trực. Không khí hội trường trở nên vô cùng sôi nổi với nhiều câu hỏi thực tế được các em đặt ra.
Câu hỏi được các em học sinh đưa ra đó là: “Vì sao bị cáo H mới 16 tuổi mà phải nhận mức án nặng tới 75 tháng tù?”. Đồng chí Trần Xuân L - Kiểm sát viên của Viện KSND khu vực 10 - thành phố Hà Nội đã trả lời và nhấn mạnh: “Pháp luật Việt Nam luôn có chính sách nhân đạo, áp dụng nguyên tắc giáo dục là chính đối với người dưới 18 tuổi. Tuy nhiên, hành vi Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy cho người dưới 18 tuổi là tội phạm rất nghiêm trọng được luật hóa rất nghiêm khắc nhằm bảo vệ cộng đồng, xã hội khỏi tệ nạn ma túy. Mức án 75 tháng tù vừa đảm bảo tính nghiêm minh, răn đe, vừa thể hiện sự cân nhắc toàn diện các quy định của Luật Tư pháp người chưa thành niên.”
Kiểm sát viên của Viện KSND khu vực 10 - thành phố Hà Nội
giao lưu giải đáp các câu hỏi với các em học sinh của Trường Phổ thông Nguyễn Trực
Thông qua phần giao lưu, các nội dung pháp luật hình sự liên quan đến tội phạm ma túy được truyền đạt theo hướng dễ hiểu, gắn với tình huống thực tế, giúp học sinh nhận diện rõ hơn ranh giới giữa hành vi đúng pháp luật và hành vi có thể phải chịu trách nhiệm hình sự. Việc chủ động trao đổi cũng tạo điều kiện để các em học sinh củng cố kiến thức, nâng cao khả năng tự bảo vệ bản thân và biết cách ứng xử phù hợp khi gặp những tình huống có dấu hiệu vi phạm pháp luật.
Chương trình Phiên tòa giả định do Viện KSND khu vực 10 phối hợp tổ chức tại Trường Phổ thông Nguyễn Trực đã thành công rực rỡ, vượt xa kỳ vọng của một buổi tuyên truyền pháp luật thông thường. Bằng việc chuyển hóa các điều luật khô khan thành một buổi học pháp luật ngoại khóa thực tế sinh động, chương trình đã để lại những ấn tượng sâu sắc, những cảm xúc chân thật và các bài học pháp lý vô cùng đắt giá cho hàng trăm học sinh, giáo viên và phụ huynh tham dự.
“Thông qua phiên tòa hôm nay, em đã hiểu rõ rằng chỉ vì một phút tò mò hay muốn kiếm vài trăm nghìn đồng tiền lời mà phải trả giá bằng cả tuổi trẻ và tương lai trong tù. Em sẽ chủ động nói 'Không' với ma túy và tuyên truyền cho các bạn xung quanh cùng tránh xa” - Một học sinh Trường Phổ thông Nguyễn Trực chia sẻ sau chương trình.
Đồng chí Cù Quốc Chuyên - Phó Viện trưởng Viện KSND khu vực 10 phát biểu tổng kết chương trình
Đại diện Ban Giám hiệu Trường Phổ thông Nguyễn Trực cũng bày tỏ sự cảm ơn sâu sắc đến Lãnh đạo VKSND khu vực 10, Chi nhánh Trợ giúp pháp lý số 9 và Ủy ban nhân dân xã Hưng Đạo, Công an xã Hưng Đạo đã mang đến cho nhà trường một “tiết học pháp luật ngoại khóa” vô cùng ý nghĩa và cần thiết. Nhà trường cam kết sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng, tăng cường công tác quản lý học sinh, đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền để giữ vững môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, không có ma túy.
Chương trình phối hợp giữa Viện KSND khu vực 10 - TP. Hà Nội, Ủy ban nhân dân xã Hưng Đạo, Công an xã Hưng Đạo và Trường Phổ thông Nguyễn Trực đã khẳng định sự chủ động, sáng tạo và trách nhiệm xã hội cao của ngành Kiểm sát nhân dân nói chung và Viện kiểm sát khu vực 10 - thành phố Hà Nội nói riêng trong công tác phòng, chống tội phạm ma túy học đường. Sự thành công của chương trình là minh chứng rõ nét cho thấy hiệu quả vượt trội của việc đổi mới hình thức tuyên truyền, đưa pháp luật đến gần hơn với nhân dân và giới trẻ.
Phát biểu tổng kết chương trình, đồng chí Cù Quốc Chuyên - Phó Viện trưởng Viện KSND khu vực 10 nhấn mạnh: “Công tác đấu tranh phòng, chống tệ nạn ma túy trong học đường là một công cuộc lâu dài, phức tạp, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt của toàn xã hội, trong đó sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà trường, gia đình và các cơ quan tư pháp đóng vai trò quyết định."
Thành viên Phiên tòa giả định chụp ảnh lưu niệm cùng đại biểu, giáo viên và các em học sinh
Trong thời gian tới, Viện KSND khu vực 10 sẽ tiếp tục phát huy những kết quả đã đạt được, tăng cường phối hợp với các cơ quan, ban, ngành, đoàn thể địa phương để nhân rộng mô hình “Phiên tòa giả định” đến nhiều trường Trung học Cơ sở, Trung học Phổ thông trên địa bàn. Đồng thời, đơn vị sẽ tích cực đa dạng hóa thêm các hình thức tuyên truyền mới như cuộc thi tìm hiểu pháp luật trực tuyến, góp phần xây dựng thế hệ trẻ thành phố Hà Nội hiểu biết pháp luật, sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật, chung tay đẩy lùi tệ nạn ma túy ra khỏi môi trường học đường.
Xuân Luận, Quang Nghĩa - Viện KSND khu vực 10