Thuế là nguồn thu chủ yếu của ngân sách nhà nước, giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bảo đảm nguồn lực để phát triển kinh tế - xã hội, duy trì hoạt động của bộ máy nhà nước và thực hiện các chính sách an sinh. Việc chấp hành nghiêm nghĩa vụ thuế không chỉ là trách nhiệm pháp lý của mỗi tổ chức, cá nhân mà còn thể hiện ý thức đóng góp cho sự phát triển chung của đất nước. Trong bối cảnh vẫn còn nhiều doanh nghiệp chậm nộp, nợ thuế kéo dài hoặc cố tình trốn tránh nghĩa vụ tài chính, các cơ quan nhà nước đang tăng cường phối hợp để bảo vệ lợi ích công, bảo vệ nguồn thu ngân sách. Với tinh thần đó, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 6, thành phố Hà Nội đã và đang triển khai nhiều hoạt động tích cực nhằm phối hợp giải quyết các khoản nợ thuế tồn đọng trên địa bàn.
Thuế – nguồn lực quan trọng cho sự phát triển đất nước
Trong bất kỳ quốc gia nào, thuế luôn được xem là nền tảng tài chính của Nhà nước. Thông qua nguồn thu thuế, Nhà nước có điều kiện đầu tư xây dựng hệ thống giao thông, trường học, bệnh viện, các công trình hạ tầng kỹ thuật, đồng thời bảo đảm quốc phòng, an ninh, trật tự xã hội và triển khai các chính sách an sinh dành cho người dân.
Đối với doanh nghiệp, việc thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế không chỉ là yêu cầu bắt buộc theo quy định của pháp luật mà còn là yếu tố góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, cạnh tranh lành mạnh. Những doanh nghiệp tuân thủ tốt nghĩa vụ thuế sẽ tạo dựng được uy tín với đối tác, cơ quan quản lý và cộng đồng xã hội.
Ngược lại, tình trạng doanh nghiệp nợ thuế kéo dài hoặc cố tình trốn thuế gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng. Trước hết, ngân sách nhà nước bị thất thu, làm giảm nguồn lực đầu tư cho các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội. Bên cạnh đó, việc một số doanh nghiệp không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính tạo nên sự bất bình đẳng trong môi trường kinh doanh, ảnh hưởng đến quyền lợi của các doanh nghiệp chấp hành nghiêm pháp luật.
Không chỉ gây thiệt hại về kinh tế, hành vi chây ỳ nộp thuế còn làm giảm hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực tài chính – ngân sách. Những khoản nợ thuế tồn đọng qua nhiều năm nếu không được xử lý kịp thời sẽ ngày càng khó thu hồi do doanh nghiệp ngừng hoạt động, giải thể, thay đổi người đại diện hoặc tẩu tán tài sản. Vì vậy, việc áp dụng đồng bộ các biện pháp quản lý, cưỡng chế và các giải pháp pháp lý nhằm thu hồi nợ thuế là yêu cầu cấp thiết để bảo vệ lợi ích chung của Nhà nước và xã hội.
Nguồn thu ngân sách là đối tượng cần được bảo vệ theo Nghị quyết 205/2025/QH15
Thực tiễn thời gian qua cho thấy, việc bảo vệ lợi ích công không chỉ giới hạn ở việc bảo vệ tài sản công hữu hình mà còn bao gồm việc bảo vệ các nguồn lực tài chính của Nhà nước, trong đó có nguồn thu ngân sách từ thuế.
Theo tinh thần của Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội, việc tăng cường cơ chế bảo vệ lợi ích công thông qua hoạt động tố tụng được xác định là một trong những giải pháp quan trọng nhằm bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, đồng thời nâng cao hiệu quả bảo vệ tài sản, quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước.
Kiểm sát viên Viện KSND Khu vực 6 làm việc với doanh nghiệp nợ thuế
Trong bối cảnh đó, các khoản nợ thuế kéo dài không đơn thuần là quan hệ giữa cơ quan thuế và doanh nghiệp mà còn liên quan trực tiếp đến lợi ích công cộng, bởi đây là nguồn thu thuộc ngân sách nhà nước. Khi nghĩa vụ thuế không được thực hiện đầy đủ, quyền lợi của Nhà nước và toàn xã hội đều bị ảnh hưởng.
Việc nghiên cứu, áp dụng các cơ chế pháp lý, trong đó có khả năng khởi kiện dân sự công ích đối với những trường hợp đủ điều kiện, được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả thu hồi các khoản nợ thuế tồn đọng kéo dài, đồng thời tăng cường tính răn đe đối với các hành vi vi phạm nghĩa vụ tài chính với Nhà nước.
Tinh thần của Nghị quyết cũng đặt ra yêu cầu tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan nhà nước có thẩm quyền, trong đó có cơ quan thuế và Viện kiểm sát nhân dân, nhằm bảo đảm việc bảo vệ lợi ích công được thực hiện đồng bộ, đúng quy định pháp luật và đạt hiệu quả cao nhất.
Viện KSND khu vực 6, TP Hà Nội chủ động phối hợp với cơ quan Thuế để giải quyết nợ thuế kéo dài
Thực hiện chủ trương tăng cường bảo vệ lợi ích công và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, thời gian qua Viện kiểm sát nhân dân khu vực 6, thành phố Hà Nội đã chủ động triển khai nhiều hoạt động nhằm nắm bắt tình hình và giải quyết các khoản nợ thuế kéo dài trên địa bàn.
Một trong những nội dung trọng tâm là việc làm việc trực tiếp với Thuế cơ sở 15 và Thuế cơ sở 21, TP Hà Nội (thuộc địa bàn quản lý của Viện kiểm sát nhân dân khu vực 6) để trao đổi thông tin, nắm bắt số lượng doanh nghiệp đang nợ thuế, giá trị các khoản nợ, thời gian phát sinh nợ cũng như những khó khăn, vướng mắc trong quá trình tổ chức thu hồi.
Thông qua các buổi làm việc, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 6 đã thu thập thông tin về tình trạng hoạt động của các doanh nghiệp nợ thuế, phân loại các trường hợp có khả năng thu hồi và những trường hợp phát sinh nhiều vướng mắc cần có sự phối hợp của nhiều cơ quan chức năng. Đây là cơ sở quan trọng để đánh giá toàn diện tình hình, đồng thời nghiên cứu các giải pháp pháp lý phù hợp nhằm bảo vệ hiệu quả nguồn thu ngân sách.
Không dừng lại ở việc phối hợp với cơ quan thuế, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 6 còn chủ động gửi giấy mời đến đại diện các doanh nghiệp đang nợ thuế để làm việc tại trụ sở đơn vị.
Thông qua các buổi làm việc, đại diện doanh nghiệp được thông tin về tình trạng thực hiện nghĩa vụ thuế, được lắng nghe, giải trình những khó khăn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh cũng như nguyên nhân dẫn đến việc chậm nộp hoặc nợ thuế kéo dài. Đồng thời, Viện kiểm sát cũng tuyên truyền, phổ biến các quy định của pháp luật liên quan đến nghĩa vụ thuế, nhấn mạnh trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đối với ngân sách nhà nước.
Việc đối thoại trực tiếp không chỉ góp phần nâng cao nhận thức pháp luật của doanh nghiệp mà còn tạo điều kiện để các bên cùng tìm kiếm phương án tháo gỡ phù hợp trong khuôn khổ pháp luật, khuyến khích doanh nghiệp chủ động thực hiện nghĩa vụ tài chính, hạn chế phát sinh các tranh chấp hoặc biện pháp xử lý nghiêm khắc hơn trong tương lai.
Tại các buổi làm việc, Kiểm sát viên, cán bộ Viện kiểm sát nhân dân khu vực 6 đã trực tiếp giải thích nghĩa vụ đóng thuế và hậu quả nghiêm trọng khi trốn tránh thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ thuế, các doanh nghiệp đã thực hiện đóng hơn 06 tỷ đồng tiền thuế nợ đọng (theo số liệu tháng 7 năm 2026 của đơnm vị).
Qua rà soát, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 6 tiếp tục trao đổi với cơ quan thuế về khả năng áp dụng cơ chế khởi kiện dân sự công ích nhằm thu hồi các khoản nợ thuế đã tồn đọng trong thời gian dài đối với các trường hợp đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định của pháp luật.
Tổ công tác Viện KSND Khu vực 6 làm việc với Thuế cơ sở 15
về việc áp dụng cơ chế khởi kiện dân sự công ích.
Việc nghiên cứu phương án khởi kiện dân sự công ích thể hiện tinh thần chủ động trong việc sử dụng các công cụ pháp lý để bảo vệ lợi ích công, bảo vệ nguồn thu ngân sách nhà nước. Đây không chỉ là giải pháp nhằm xử lý các khoản nợ thuế tồn đọng mà còn góp phần nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của cộng đồng doanh nghiệp, tạo môi trường kinh doanh bình đẳng và minh bạch.
Sự phối hợp giữa Viện kiểm sát nhân dân khu vực 6 với các cơ quan thuế trên địa bàn cũng cho thấy quyết tâm của các cơ quan nhà nước trong việc tăng cường hiệu quả quản lý, xử lý dứt điểm các khoản nợ thuế kéo dài, đồng thời nghiên cứu áp dụng những cơ chế pháp lý mới phù hợp với yêu cầu thực tiễn.
Trong thời gian tới, việc tiếp tục tăng cường trao đổi thông tin giữa các cơ quan chức năng, rà soát từng trường hợp cụ thể và áp dụng đúng các quy định của pháp luật sẽ góp phần nâng cao hiệu quả thu hồi nợ thuế, bảo vệ nguồn thu ngân sách nhà nước và bảo đảm lợi ích công. Với những hoạt động tích cực đã triển khai, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 6, thành phố Hà Nội đang thể hiện vai trò chủ động trong việc phối hợp cùng các cơ quan chức năng thực hiện mục tiêu chung là bảo vệ tài sản công, giữ vững kỷ cương pháp luật và góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng, hướng tới sự phát triển bền vững của nền kinh tế./.
Ngọc Ánh - Viện KSND Khu vực 6