Luận tội sắc bén, đối đáp thuyết phục trong “đại án” hối lộ tại Cục An toàn thực phẩm

Nguyễn Quang Huy / 04 Tháng Ba 2026

Tại phiên tòa xét xử 2 cựu Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm cùng 53 bị cáo trong “đại án” đưa, nhận hối lộ, phần luận tội và đối đáp của đại diện Viện kiểm sát đã thể hiện rõ bản lĩnh, sự công minh, chính trực và khách quan khi làm rõ bản chất chuỗi sai phạm có hệ thống, đồng thời tranh luận thuyết phục trước các quan điểm bào chữa.

Các Kiểm sát viên đại diện VKSND thành phố Hà Nội thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử tại phiên tòa.

Trong những ngày đầu năm 2026, TAND TP Hà Nội đã đưa nhiều vụ án thuộc diện Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực ra xét xử, trong đó có vụ án đưa, nhận hối lộ xảy ra tại Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế và các doanh nghiệp liên quan.

Trong số 55 bị cáo có 34 bị cáo nguyên là lãnh đạo, cán bộ Cục An toàn thực phẩm bị truy tố về tội “Nhận hối lộ”, trong đó, hai cựu Cục trưởng là Nguyễn Thanh Phong và Trần Việt Nga bị xác định giữ vai trò chủ mưu, cầm đầu trong việc hình thành, duy trì cơ chế nhận tiền “cảm ơn” từ doanh nghiệp khi giải quyết thủ tục hành chính; 21 bị cáo là các cá nhân, doanh nghiệp bị truy tố về tội “Đưa hối lộ”.

Quang cảnh phiên tòa.

Diễn biến tại phiên tòa cho thấy, sau khi Nghị định 15/2018/NĐ-CP được ban hành với nhiều nội dung mới, một số chuyên viên, lãnh đạo phòng, trung tâm thuộc Cục An toàn thực phẩm đã lợi dụng những khó khăn của doanh nghiệp khi hoàn thiện hồ sơ để yêu cầu sửa đổi, bổ sung nhiều lần, kéo dài thời gian xử lý. Từ đó, hình thành cơ chế “xin - cho”, buộc doanh nghiệp muốn hồ sơ được thẩm định nhanh, không bị gây khó dễ thì phải chi tiền ngoài lệ phí quy định.

Kiểm sát viên Đặng Thị Hồng Thủy đối đáp lại quan điểm bào chữa của các luật sư tại phiên tòa.

Trình bày bản luận tội tại phiên tòa, đại diện Viện kiểm sát đã đặt vụ án trong tổng thể công cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng với tinh thần “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”. Kiểm sát viên nhấn mạnh, các bị cáo đều là những người có chức vụ, quyền hạn, được giao nhiệm vụ tham mưu, quản lý lĩnh vực có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe nhân dân. Tuy nhiên, chỉ vì động cơ vụ lợi, các bị cáo đã lợi dụng chính những quy định còn bất cập trong cơ chế cấp phép để trục lợi trong thời gian dài.

Kiểm sát viên Nguyễn Văn Trọng công bố bản cáo trạng của VKSND tối cao truy tố 55 bị cáo.

Theo Viện kiểm sát, trong giai đoạn từ năm 2018 đến 2024, tổng số tiền nhận hối lộ trong hoạt động cấp Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm lên tới hơn 93,7 tỉ đồng; cấp Giấy xác nhận nội dung quảng cáo hơn 12,6 tỉ đồng; cấp Giấy chứng nhận GMP hơn 1 tỉ đồng. Ở chiều ngược lại, các cá nhân, doanh nghiệp đã đưa hối lộ với tổng số tiền hơn 77,4 tỉ đồng để được “tạo điều kiện”.

Trong bản luận tội, Kiểm sát viên đã hệ thống hóa toàn bộ chứng cứ, lời khai, tài liệu thu thập được, đối chiếu với kết quả thẩm tra công khai tại phiên tòa để làm rõ vai trò của từng nhóm bị cáo. Đối với Nguyễn Thanh Phong và Trần Việt Nga, Viện kiểm sát xác định hai bị cáo này là người giữ cương vị cao nhất tại Cục An toàn thực phẩm nhưng không thực hiện đúng chức trách, nhiệm vụ; đã đưa ra chủ trương, thống nhất cho cấp dưới nhận tiền ngoài quy định, từ đó tạo thành cơ chế vận hành xuyên suốt trong nhiều năm.

Kiểm sát viên Nguyễn Thị Lan tiếp tục công bố bản cáo trạng của VKSND tối cao truy tố các bị cáo.

Đại diện Viện kiểm sát nhấn mạnh, việc “đưa ra chủ trương” ở đây không phải là chủ trương cấp giấy trái quy định chuyên môn, mà là chủ trương làm trái pháp luật trong việc nhận tiền, vi phạm các quy định về phòng, chống tham nhũng, vi phạm quy tắc công vụ và những điều đảng viên không được làm. Sự phân định rạch ròi này thể hiện tính chuẩn mực, khách quan trong đánh giá hành vi phạm tội, tránh suy diễn, quy kết không có căn cứ.

Đối với các bị cáo là lãnh đạo phòng, giám đốc trung tâm, phó trưởng phòng, chuyên viên, Viện kiểm sát xác định đây là những người trực tiếp nhận tiền từ doanh nghiệp theo chỉ đạo, sau đó báo cáo, phân chia theo tỷ lệ đã thống nhất. Mỗi bị cáo được đánh giá cụ thể về mức độ tham gia, số tiền hưởng lợi, tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ, để từ đó Viện kiểm sát đề nghị mức hình phạt tương xứng.

Đáng chú ý, trong phần tranh luận, nhiều luật sư cho rằng hành vi nhận hối lộ chỉ xảy ra ở một số hồ sơ riêng lẻ, không phải toàn bộ quy trình cấp phép; hoặc cho rằng các bị cáo chỉ “nhận tiền thụ động”, doanh nghiệp tự nguyện “cảm ơn” khi hồ sơ đã được giải quyết đúng quy định.

Đối đáp lại, đại diện Viện kiểm sát lập luận chặt chẽ: đây không phải hành vi đơn lẻ mà là chuỗi sai phạm liên tiếp, có hệ thống, diễn ra xuyên suốt các khâu từ tiếp nhận hồ sơ, thẩm định, thẩm định lại, hậu kiểm đến cấp giấy chứng nhận. Trong quy trình khép kín đó, ở từng mắt xích đều tồn tại hành vi nhận tiền ngoài quy định. Việc nhiều doanh nghiệp khai phải “chầu chực”, phải thông qua trung gian để tiếp cận cán bộ, cho thấy yếu tố gợi ý, dung túng chứ không thể coi là hoàn toàn thụ động.

Kiểm sát viên Đào Hoàng Vân đối đáp lại quan điểm bào chữa của các luật sư.

Trước quan điểm tự bào chữa của bị cáo Nguyễn Thanh Phong cho rằng, bản luận tội nhận định bị cáo “đưa ra chủ trương cấp giấy trái quy định”. Kiểm sát viên đã trích dẫn nguyên văn nội dung luận tội để làm rõ không có nhận định nào như vậy. Viện kiểm sát chỉ xác định bị cáo đưa ra chủ trương cho phép nhận tiền ngoài lệ phí, đây là hành vi trái pháp luật. Sự đối đáp thẳng thắn, dựa trên chứng cứ và văn bản cụ thể đã làm sáng tỏ bản chất vấn đề, thể hiện sự chuẩn xác trong từng câu chữ buộc tội.

Với các bị cáo phạm tội “Đưa hối lộ”, Viện kiểm sát cũng phân tích rõ bối cảnh, động cơ. Dù có những doanh nghiệp khai gặp khó khăn, bị gây phiền hà, song việc đưa tiền để được giải quyết nhanh, hợp thức hóa hồ sơ không đủ điều kiện vẫn là hành vi vi phạm pháp luật. Tuy nhiên, trên cơ sở xem xét vai trò, mức độ, thái độ khai báo, Viện kiểm sát đề nghị phân hóa trách nhiệm, thể hiện chính sách nhân đạo, khoan hồng đối với những người thành khẩn, tích cực hợp tác.

Nội dung luận tội và đối đáp của Viện kiểm sát là sự kết hợp hài hòa giữa tính nghiêm minh và tính nhân văn. Đối với những bị cáo giữ vai trò chủ mưu, cầm đầu, Viện kiểm sát đề nghị mức án nghiêm khắc nhằm răn đe, phòng ngừa chung. Đối với những người giữ vai trò giúp sức, hưởng lợi hạn chế, có nhiều tình tiết giảm nhẹ, Viện kiểm sát đề nghị xem xét giảm nhẹ hình phạt phù hợp.

Các luật sư tham gia bào chữa tại phiên tòa.

Giữa phiên tòa có số lượng bị cáo đông, nhiều luật sư tham gia bào chữa, thời gian tranh luận kéo dài, các Kiểm sát viên luôn giữ thái độ điềm tĩnh, lập luận mạch lạc, không né tránh vấn đề, không tranh cãi cảm tính. Mọi quan điểm phản biện đều được trả lời trên cơ sở chứng cứ đã được thẩm tra công khai và quy định của Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự.

Khép lại phần tranh luận với những lập luận chặt chẽ, đối đáp thuyết phục của đại diện Viện kiểm sát, tạo cơ sở để HĐXX xem xét, quyết định bản án đúng người, đúng tội, đúng pháp luật.