Một số khó khăn, vướng mắc trong công tác kiểm sát việc tổ chức thi hành án treo

06/12/2022 15:29 | 258 | 0

        Trong những năm qua, Viện KSND hai cấp thành phố Hà Nội đã có nhiều cố gắng trong công tác chỉ đạo và kiểm sát thi hành án treo, tạo nhiều chuyển biến tích cực trong công tác này, được chính quyền các cấp ghi nhận. Tuy nhiên, so với yêu cầu nhiệm vụ của ngành trong cải cách tư pháp và trước yêu cầu đấu tranh phòng chống tội phạm hiện nay, các hoạt động kiểm sát của Viện KSND hai cấp thành phố Hà Nội cần phải đẩy mạnh hơn nữa, nhất là công tác kiểm sát thi hành án treo.

        Trên cơ sở quy định của pháp luật hiện hành và thực tiễn công tác kiểm sát thi hành án treo, Viện KSND thành phố Hà Nội thấy việc tổ chức thi hành án treo còn một số khó khăn, vướng mắc như sau:

        Thứ nhất, các văn bản pháp luật liên quan đến thi hành án treo quy định về thời điểm tổ chức thực hiện thi hành án treo còn có khoảng trống, pháp luật chưa quy định việc giám sát, giáo dục người được hưởng án treo trong thời điểm từ khi Toà án tuyên án cho đến khi có quyết định phân công người giám sát, giáo dục.

        Theo quy định tại Khoản 1, 2 Điều 65 Bộ luật hình sự (BLHS) quy định: 

        “1. Khi xử phạt tù không quá 03 năm, căn cứ vào nhân thân của người phạm tội và các tình tiết giảm nhẹ, nếu xét thấy không cần phải bắt chấp hành hình phạt tù, thì Tòa án cho hưởng án treo và ấn định thời gian thử thách từ 01 năm đến 05 năm và thực hiện các nghĩa vụ trong thời gian thử thách theo quy định của Luật thi hành án hình sự.

        2. Trong thời gian thử thách, Tòa án giao người được hưởng án treo cho cơ quan, tổ chức nơi người đó làm việc hoặc chính quyền địa phương nơi người đó cư trú để giám sát, giáo dục....”.

        Điều 5 Nghị quyết số 02/2018 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao quy định 8 trường hợp tính thời gian thử thách của án treo, theo đó thời điểm bắt đầu tính thời gian thử thách của án treo được xác định kể từ ngày Tòa án tuyên án và ngay từ khi tuyên bản án treo thì Tòa án đã ấn định thời gian thử thách và đồng thời giao người đó cho tổ chức nơi họ làm việc hoặc chính quyền địa phương nơi cư trú để giám sát, giáo dục. Thời gian thử thách tính từ ngày Tòa án tuyên bản án cho hưởng án treo, đồng thời trong thời gian này người phạm tội phải có trách nhiệm pháp lý quy định tại khoản 5 Điều 65 BLHS: “Trong thời gian thử thách, nếu người được hưởng án treo cố ý vi phạm nghĩa vụ theo quy định của Luật Thi hành án hình sự 02 lần trở lên, thì Tòa án có thể quyết định buộc người đó phải chấp hành hình phạt tù của bản án đã cho hưởng án treo. Trường hợp thực hiện hành vi phạm tội mới thì Tòa án buộc người đó phải chấp hành hình phạt của bản án trước và tổng hợp với hình phạt của bản án mới theo quy định tại Điều 56 của Bộ luật này”.

        Do đó, việc kiểm tra giám sát người được hưởng án treo có tuân theo các quy định của pháp luật trong thời gian thử thách hay không, phải được bắt đầu tính từ thời điểm ngày tuyên bản án cho đến khi người chấp hành án chấp hành xong thời gian thử thách. Nhưng theo quy định của Luật Thi hành án hình sự cho thấy hồ sơ chấp hành án treo chỉ được lập kể từ khi có Quyết định thi hành án và khi hồ sơ được giao cho UBND cấp xã, đơn vị quân đội (ĐVQĐ) được giao giám sát, giáo dục. Vậy trong thời gian từ khi Tòa án tuyên bản án đến khi có Quyết định phân công người trực tiếp giám sát, giáo dục thì UBND cấp xã, ĐVQĐ được giao giám sát, giáo dục sẽ giám sát, giáo dục người được hưởng án treo như thế nào? Việc lao động, học tập của người được hưởng án treo có đúng theo quy định tại Điều 88 Luật thi hành án hình sự không?

        Thứ hai, chưa có quy định và hướng dẫn cụ thể đối với trường hợp người bị kết án phạt tù nhưng cho hưởng án treo thay đổi nơi cư trú, nơi làm việc tại thời điểm sau khi Toà án tuyên án nhưng bản án chưa có hiệu lực pháp luật.

        Điều 92 Luật thi hành án hình sự năm 2019 quy định trình tự, thủ tục giải quyết trường hợp người bị kết án thay đổi nơi cư trú, nơi làm việc trong quá trình chấp án; còn đối với trường hợp người bị kết án thay đổi nơi cư trú, nơi làm việc tại thời điểm sau khi Tòa án tuyên án nhưng bản án chưa có hiệu lực pháp luật; Tòa án chưa ra quyết định thi hành án treo. Chính vì vậy mà dẫn đến tình trạng Tòa án ra Quyết định thi hành án treo gửi đến Cơ quan thi hành án hình sự có thẩm quyền để thực hiện các thủ tục theo quy định của Luật thi hành án hình sự thì các cơ quan có thẩm quyền lại có văn bản báo cáo người thi hành án treo đã thay đổi nơi cư trú hoặc tự ý bỏ đi khỏi nơi cư trú không báo cáo. Chính vì vậy mà Tòa án không biết giao cho cơ quan, đơn vị nào giám sát, giáo dục người thi hành án treo. Số các quyết định thi hành án treo do thay đổi nơi cư trú trước khi Tòa án xét xử hoặc tự ý bỏ đi khỏi nơi cư trú trước, trong và sau khi Tòa án xét xử nhưng không báo cáo cơ quan có thẩm quyền hiện nay chưa tổ chức thi hành án treo dẫn đến không được cơ quan có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận chấp hành xong hình phạt….

        Thứ ba, pháp luật chưa quy định rõ trách nhiệm của người giám sát, giáo dục người chấp hành án cũng như chế tài xử lý khi để xảy ra vi phạm.

        Điều 86 Luật Thi hành án hình sự năm 2019 quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của Ủy ban nhân dân cấp xã, đơn vị quân đội được giao giám sát, giáo dục người được hưởng án treo trong việc lập hồ sơ, báo cáo cơ quan thi hành án khi người được hưởng án treo bỏ trốn, chế độ báo cáo hằng tháng về quá trình chấp hành án,... theo hướng cụ thể hơn để tăng cường trách nhiệm, chế độ thông tin, báo cáo giữa cơ quan được giao giám sát, giáo dục người được hưởng án treo và cơ quan thi hành án hình sự có thẩm quyền nhằm bảo đảm việc triển khai thi hành được chính xác, hiệu quả.

        Công tác tiếp nhận, quản lý, giám sát người chấp hành hình phạt tù nhưng cho hưởng án treo của UBND cấp xã nơi người chấp hành án về cư trú chưa được UBND cấp xã chú trọng, quan tâm. Việc UBND cấp xã không thực hiện đầy đủ trách nhiệm của mình; việc quản lý người chấp hành án còn thiếu chặt chẽ. Nhiều trường hợp người chấp hành án đi đâu, làm gì, không có mặt tại địa phương nhưng UBND cấp xã không nắm được. Cá biệt có trường hợp UBND cấp xã không thực hiện việc lập hồ sơ, báo cáo lên Cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện làm cho việc kiểm soát người chấp hành án thiếu chặt chẽ, án tồn đọng.

        Hiện nay Luật thi hành án hình sự mới chỉ quy định nghĩa vụ của đơn vị giám sát, giáo dục mà chưa ban hành kèm theo các chế tài xử lý nếu những chủ thể này vi phạm, chưa có cơ sở pháp lý cũng như cơ chế để các chủ thể đảm bảo thực hiện nghĩa vụ trong việc quản lý, giám sát người chấp hành án một cách hiệu quả.

        Thứ tư, Điều 86 Luật thi hành án hình sự không nhắc đến cơ quan, tổ chức nơi người bị kết án đang lao động, học tập đã vô hình chung bỏ qua vai trò xã hội rất quan trọng của cơ quan, tổ chức trong việc giám sát, giáo dục và nhất là tạo điều kiện, giúp đỡ người thi hành án treo được lao động, học tập, cải tạo tốt hơn, đảm bảo các quyền, lợi ích chính đáng, phấn đầu sớm trở thành người lương thiện.

        Thứ năm, tại khoản 2 Điều 65 Bộ luật hình sự quy định: Trong thời gian thử thách, tòa án giao người được hưởng án treo cho cơ quan, tổ chức nơi người đó làm việc hoặc chính quyền địa phương nơi người đó cư trú để giám sát, giáo dục”.

        Thực tiễn hiện nay Tòa án khi xét xử vẫn giao người được hưởng án treo cho cơ quan, tổ chức nơi người đó làm việc hoặc chính quyền địa phương nơi người đó cư trú để giám sát, giáo dục. Gây khó khăn cho công tác tổ chức thi hành án treo và kiểm sát thi hành án treo.

        Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác kiểm sát thi hành án treo:

        Một là, cần nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung Luật thi hành án hình sự và xây dựng, hoàn thiện các văn bản hướng dẫn thi hành chi tiết, cụ thể theo hướng tăng cường vai trò, trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức xã hội trong công tác giám sát, giáo dục giúp đỡ người bị kết án lao động, học tập, cải tạo và hoà nhập cộng đồng đáp ứng yêu cầu xu thế chung là bảo vệ quyền con người. Góp phần đưa công tác kiểm sát thi hành án treo nói riêng và công tác thi hành án hình sự nói chung trên địa bàn Hà Nội đạt hiệu quả, chất lượng.

        Hai là, Những quy định về trình tự, thủ tục, nội dung... thi hành án treo trong Luật thi hành án hình sự, Bộ luật hình sự và các văn bản có liên quan cần được quy định cụ thể, rõ ràng, có sự thống nhất để làm cơ sở pháp lý, tạo điều kiện thuận lợi để các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan thực hiện công tác thi hành án treo.

        Ba là, Nâng cao trách nhiệm của Viện KSND trong tăng cường bồi dưỡng cán bộ; công tác lãnh đạo hoạt động kiểm sát việc thi hành án treo. Viện KSND là cơ quan duy nhất trong bộ máy nhà nước có trách nhiệm kiểm sát các hoạt động tư pháp. Cần đề cao trách nhiệm của Lãnh đạo đơn vị trước nhiệm vụ trọng tâm của ngành để xây dựng chương trình công tác kiểm sát với nội dung, yêu cầu chung.

        Tăng cường công tác đào tạo, sắp xếp cán bộ, Kiểm sát viên mang tính ổn định để có đủ trình độ, năng lực thực hiện nhiệm vụ trong giai đoạn hiện nay. Xây dựng đội ngũ cán bộ, Kiểm sát viên vững về chính trị, giỏi về nghiệp vụ, có năng lực và trình độ tổ chức hoạt động thực tiễn giỏi để đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp.

        Bốn là, Tăng cường mối quan hệ phối hợp với các cơ quan trong hệ thống tổ chức thi hành án hình sự và các đơn vị, bộ phận trong ngành kiểm sát.

        Viện kiểm sát các cấp cần tăng cường mối quan hệ phối hợp với các Cơ quan thi hành án hình sự Công an và Tòa án nhân dân hai cấp. Mối quan hệ phối hợp phải trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ của mỗi ngành sao cho hoạt động thi hành án hình sự đi vào nề nếp. Chỉ đạo thực hiện nghiêm túc quy định của pháp luật và các quy chế phối hợp liên ngành đã ký kết. Kịp thời giải quyết những khó khăn, vướng mắc trong công tác thi hành án hình sự xảy ra trên địa bàn Thành Phố Hà Nội và những vướng mắc trong mối quan hệ giữa Viện KSND với các ngành, các đơn vị để đạt kết quả công tác thi hành án hình sự ở mức cao nhất.

        Năm là, Sử dụng đồng bộ có hiệu quả các quyền của Viện KSND. Kiểm sát việc cơ quan và các tổ chức có liên quan ở cấp Quận, huyện trong việc tổ chức thi hành án treo.

Phòng 8 - Viện KSND thành phố Hà Nội

HÌNH ẢNH

ĐĂNG NHẬP

Website liên kết

Thống kê truy cập

Đang truy cập Đang truy cập : 181

Tổng lượt truy cập Tổng lượt truy cập : 1081081