Kỹ năng phát hiện vi phạm và thực hiện quyền kiến nghị, kháng nghị trong công tác kiểm sát thi hành án dân sự

09/08/2022 16:22 | 235 | 0

        Kháng nghị, kiến nghị là một trong những nhiệm vụ, quyền hạn cơ bản, quan trọng của Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) trong công tác kiểm sát hoạt động tư pháp nói chung và công tác kiểm sát thi hành án dân sự (THADS) nói riêng, kháng nghị, kiến nghị được quy định tại Luật Tổ chức VKSND; Luật THADS và được hướng dẫn cụ thể tại Điều 34, 35 và Điều 36 Quy chế 810 về Kiểm sát thi hành án dân sự, thi hành án hành chính.

        Kháng nghị trong công tác kiểm sát THADS được hiểu là một biện pháp để thực hiện quyền của Viện kiểm sát đối với quyết định và hành vi của Thủ trưởng, Chấp hành viên Cơ quan THADS cùng cấp và cấp dưới khi có vi phạm pháp luật nghiêm trọng, ảnh hưởng tới quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong thi hành án dân sự và trong giải quyết khiếu nại, tố cáo về thi hành án dân sự để yêu cầu đình chỉ việc thi hành án, thu hồi, sửa đổi, bổ sung, hủy quyết định có vi phạm pháp luật trong việc thi hành án và trong việc giải quyết khiếu nại, tố cáo về thi hành án; chấm dứt hành vi vi phạm pháp luật theo Điều 28 và Điều 30 Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 2014, Điều 12 và Điều 160 Luật THADS 2014

        Việc kháng nghị đối với quyết định của Tòa án trong việc xét miễn, giảm nghĩa vụ thi hành án thực hiện theo quy định tại Điều 64 Luật THADS 2014, Điều 36 Quy chế 810 về Kiểm sát thi hành án dân sự, thi hành án hành chính.

        Kiến nghị là một biện pháp thực hiện quyền của Viện kiểm sát áp dụng trong trường hợp khi phát hiện vi phạm pháp luật ở mức độ ít nghiêm trọng, tình trạng vi phạm lặp đi lặp lại hoặc có vi phạm pháp luật nghiêm trọng nhưng đã hết thời hạn kháng nghị; có tác dụng trực tiếp ngăn chặn và phòng ngừa vi phạm, tội phạm hiệu quả trong lĩnh vực THADS.

        1. Kỹ năng phát hiện các vi phạm trong công tác kiểm sát thi hành án

        Kiến nghị, kháng nghị trong công tác kiểm sát THADS được thực hiện theo quy trình như sau: Phát hiện vi phạm; xác định căn cứ kiến nghị, kháng nghị; báo cáo đề xuất việc kiến nghị, kháng nghị; dự thảo văn bản và ban hành kiến nghị, kháng nghị. Trong quá trình đó, việc phát hiện vi phạm trong hoạt động THADS là điều kiện tiên quyết để thực hiện quyền kiến nghị, kháng nghị. Kiểm sát viên, Kiểm tra viên phải tập trung phát hiện vi phạm trong các quyết định, hành vi về THADS của cơ quan THADS và các chủ thể khác trong THADS để từ đó đánh giá tính chất mức độ vi phạm, xác định căn cứ kiến nghị, kháng nghị.

        Để phát hiện vi phạm trong quá trình THADS, bên cạnh việc nắm vững quy định của pháp luật THADS và pháp luật có liên quan cũng như quy chế nghiệp vụ của Ngành, Kiểm sát viên, Kiểm tra viên phải có biện pháp nắm bắt thông tin, tình hình vi phạm pháp luật trong hoạt động THADS, đồng thời kiểm sát chặt chẽ hoạt động THADS, đây là nguồn quan trọng để phát hiện vi phạm, thực hiện quyền kiến nghị, kháng nghị trong công tác kiểm sát THADS.

        - Phát hiện vi phạm trong việc chuyển giao bản án, quyết định: Chuyển giao bản án, quyết định để thi hành là trách nhiệm của các cơ quan ra bản án, quyết định. Vi phạm về thời hạn chuyển giao bản án, quyết định là vi phạm phổ biến trong thực tế. Nhiều trường hợp cơ quan ra bản án, quyết định không chuyển giao hoặc chậm chuyển giao bản án, quyết định làm ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của các bên đương sự. Để phát hiện dạng vi phạm này, Kiểm sát viên, kiểm tra viên cần kiểm sát sổ giao nhận bản án, quyết định của Chi cục THADS để xác định ngày giao, nhận bản án, quyết định đối chiếu với thời hạn chuyển giao bản án, quyết định tại Điều 28 Luật THADS để phát hiện vi phạm. Ngoài ra, khi xem xét sổ giao nhận bản án, quyết định cần chú ý về thủ tục giao nhận, xác định thời gian giao nhận bản án, quyết định để xác định vi phạm về thời hạn ra quyết định thi hành án chủ động có đúng quy định tại khoản 1, khoản 2 Điều 36 Luật THADS hay không, có vi phạm về thời hạn ra quyết định THADS không.

        - Phát hiện vi phạm trong việc nhận và từ chối yêu cầu thi hành án: Đơn yêu cầu thi hành án là cơ sở quan trọng để ra quyết định thi hành án (theo đơn yêu cầu). Kiểm sát viên, kiểm tra viên cần nghiên cứu đơn yêu cầu hoặc biên bản ghi nội dung yêu cầu (nếu là yêu cầu trực tiếp) và tài liệu chứng cứ kèm theo, đối chiếu quy định tại khoản 1, 2 Điều 31 Luật THADS để xác định có hay không có vi phạm. Kiểm sát viên, kiểm tra viên phải nghiên cứu văn bản thông báo về việc từ chối yêu cầu thi hành án, đối chiếu quy định tại khoản 5 Điều 31 Luật THADS để xác định có hay không có vi phạm.

        - Phát hiện vi phạm trong việc gửi và thông báo các quyết định về thi hành án: Kiểm sát viên, kiểm tra viên cần nghiên cứu kỹ hồ sơ thi hành án, xem xét các biên bản, tài liệu có liên quan để kiểm sát các đối tượng được gửi, được thông báo; các văn bản về THADS phải gửi, thông báo cũng như thời hạn và thủ tục gửi, thông báo; đối chiếu với quy định tại các Điều 38, 39 Luật THADS, Điều 12 Nghị định 62/2015, Điều 2 TTLT số 11/2016 để xác định có hay không có vi phạm.

        - Phát hiện vi phạm trong việc xác minh điều kiện thi hành án: Kiểm sát viên, kiểm tra viên cần xem xét làm rõ các vấn đề về thời hạn xác minh, đối tượng xác minh, trình tự, thủ tục xác minh và biện pháp xác minh điều kiện thi hành án. Khi kiểm sát việc xác minh đối với các loại tài sản như quyền sử dụng đất, ô tô, tàu thuyền, xe máy... là những loại tài sản phải đăng ký quyền sở hữu, cần xem xét các thông tin để xác định ai là chủ sở hữu tài sản, nguồn gốc tài sản do đâu mà có, làm rõ hiện trạng tài sản cũng như việc quản lý, sử dụng tài sản. Trường hợp tài sản đã bị chuyển nhượng thì xem xét thời gian chuyển nhượng, lý do chưa làm thủ tục sang tên; làm rõ việc mua bán tài sản là ngay tình hay tẩu tán tài sản.

        - Phát hiện vi phạm trong việc phân loại, xác định việc chưa có điều kiện thi hành. Phân loại việc THADS có ý nghĩa quan trọng trong việc hạn chế số vụ việc thi hành án tồn đọng, kéo dài. Phân loại việc thi hành án kịp thời tránh được việc gây trở ngại, chậm trễ trong quá trình tổ chức THADS. Vi phạm trong việc phân loại vụ việc THADS thông thường trong thực tế xảy ra dưới các dạng: Xác định việc có điều kiện hoặc chưa có điều kiện THADS không kịp thời, căn cứ phân loại vụ việc chưa có điều kiện không chính xác... Để phát hiện vi phạm, cần xem xét thời gian Thủ trưởng cơ quan THADS phân công cho Chấp hành viên tổ chức thi hành án, xem xét thời gian và kết quả xác minh điều kiện THADS, qua đó xác định người phải thi hành án có tài sản và có thu nhập không, đồng thời đối chiếu với kết quả phân loại việc THADS để xác định căn cứ phân loại việc THADS.

        - Phát hiện vi phạm trong việc áp dụng biện pháp cưỡng chế thi hành án để thực hiện quyền kiến nghị, kháng nghị. Kiểm sát viên, kiểm tra viên cần nghiên cứu kỹ các quyết định, tài liệu có trong hồ sơ về cưỡng chế THADS, kiểm sát chặt chẽ thủ tục cưỡng chế, xem xét việc thực hiện các quyền của đương sự trong quá trình cưỡng chế, đối chiếu với quy định của pháp luật để xác định vi phạm.

        2. Kỹ năng xây dựng và ban hành kiến nghị, kháng nghị

        Từ các vi phạm đã phát hiện trong quá trình kiểm sát việc chuyển giao bản án, quyết định, kiểm sát các quyết định, hồ sơ, sổ sách về THADS, Viện KSND phải xem xét, phân loại, đánh giá tính chất, mức độ của vi phạm để xác định căn cứ kiến nghị, kháng nghị cho phù hợp.

        Thứ nhất, Phân loại vi phạm, vi phạm có thể được phân loại theo tính chất công việc thực hiện (ví dụ: Vi phạm trong việc chuyển giao bản án, quyết định; vi phạm trong việc xác minh điều kiện THADS, vi phạm trong việc ra các quyết định về THADS, vi phạm trong việc áp dụng biện pháp cưỡng chế THADS...) và phân loại theo trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyết định, hành vi vi phạm hoặc đã để xảy ra vi phạm. Kết quả của việc phân loại vi phạm là xác định rõ những vi phạm đó là vi phạm gì, vi phạm điều khoản nào của văn bản pháp luật nào, cơ quan, tổ chức, cá nhân nào vi phạm hoặc để xảy ra vi phạm. Phân loại vi phạm chính xác giúp cho việc xác định đúng đối tượng, mục đích của kiến nghị hay kháng nghị.

        Thứ hai, Đánh giá tính chất, mức độ, hậu quả của các vi phạm:

        Kiến nghị chỉ thực hiện đối với những vi phạm nhỏ chưa đến mức kháng nghị. Kháng nghị được thực hiện đối với những vi phạm như: Không tiến hành xác minh điều kiện THADS hoặc không xác minh lại trong các trường hợp cần thiết (khi kết quả xác minh của Chấp hành viên và người được thi hành án không thống nhất)... dẫn tới việc đương sự tẩu tán tài sản gây khó khăn cho việc THADS hoặc do không xác minh, xác minh không đầy đủ, cụ thể dẫn đến việc cưỡng chế THADS không đúng, ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của đương sự và uy tín của cơ quan công quyền. Ra quyết định THADS khi đã hết thời hiệu thi hành án; Nội dung quyết định thi hành án không phù hợp nội dung đơn yêu cầu thi hành án và bản án, quyết định được đưa ra thi hành; Căn cứ hoãn, tạm đình chỉ, đình chỉ, ủy thác THADS không đúng quy định của pháp luật; ...

        Có thể nói, việc đánh giá tính chất, mức độ của vi phạm là rất cần thiết trong việc ban hành kiến nghị hay kháng nghị. Đồng thời cần làm rõ ai có lỗi dẫn đến vi phạm, tính chất, mức độ lỗi; hậu quả của vi phạm như thế nào, ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của ai và ảnh hưởng như thế nào đến quá trình thi hành án. Cùng với việc đánh giá tính chất, mức độ vi phạm, Kiểm sát viên cần làm rõ nguyên nhân, điều kiện dẫn đến vi phạm để có quan điểm chính xác trong việc đề nghị xử lý trách nhiệm cá nhân, khắc phục hậu quả vi phạm và phòng ngừa chung.

        Thứ ba, Xây dựng và ban hành kiến nghị, kháng nghị. Sau khi xác định căn cứ và mục đích kiến nghị hay kháng nghị, Kiểm sát viên cần dự thảo văn bản kiến nghị hay kháng nghị trình lãnh đạo Viện xem xét ký ban hành.

        Đối với việc xây dựng và ban hành kiến nghị: Dự thảo kiến nghị phải tuân thủ quy định của pháp luật và hướng dẫn của Ngành tại khoản 2 Điều 35 Quy chế 810. Kiến nghị phải nêu rõ tên cơ quan, chức danh, chức vụ của cá nhân bị kiến nghị; những vi phạm hoặc tỉnh trạng vi phạm pháp luật bị kiến nghị. Sau khi nêu rõ tên vi phạm pháp luật bị kiến nghị (ví dụ: Vi phạm trong việc xác minh điều kiện THADS, vi phạm trong việc gửi và thông báo các quyết định về THADS, vi phạm trong việc chuyển giao bản án, quyết định để thi hành...), cần phân tích, viện dẫn chứng cứ cụ thể để làm rõ vi phạm, trích dẫn điều luật làm căn cứ kết luận vi phạm. Kiến nghị cần làm rõ nguyên nhân và điều kiện làm phát sinh vi phạm pháp luật đồng thời yêu cầu khắc phục và phòng ngừa vi phạm đó.

        Ngoài việc sử dụng văn phong pháp lý, các vấn đề, sự việc phải được trình bày ngắn gọn, rõ ràng, mạch lạc và đảm bảo tính khách quan; các quy định pháp luật được viện dẫn phải ghi đúng tên loại, trích yếu nội dung đầy đủ, chính xác.

        Cần phân biệt: Kiến nghị đối với quyết định, hành vi về THADS của Tòa án, cơ quan THADS có thể kiến nghị đối với từng vụ việc thi hành án hoặc tập hợp để kiến nghị chung nhằm yêu cầu khắc phục vi phạm, xử lý trách nhiệm cá nhân.

        Trước khi ban hành kiến nghị, Viện KSND nên trao đổi về những vi phạm pháp luật bị kiến nghị với đơn vị bị kiến nghị (Tòa án, cơ quan THADS ...). Việc trao đổi này sẽ giúp Viện KSND xác định chính xác vi phạm để kiến nghị và làm rõ trách nhiệm cá nhân cũng như nguyên nhân, điều kiện dẫn đến vi phạm, đồng thời giúp cho đơn vị bị kiến nghị nhận thức sâu sắc vi phạm trong hoạt động THADS để khắc phục, sửa chữa.

        Kiến nghị được gửi cho đối tượng bị kiến nghị, cơ quan chủ quản của họ và cho Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp để báo cáo. Viện kiểm sát đã ban hành kiến nghị có trách nhiệm theo dõi việc thực hiện, trả lời kiến nghị.

        Việc xây dựng và ban hành kháng nghị cần đảm bảo các yêu cầu sau:

        - Yêu cầu về thời hạn kháng nghị: Kháng nghị phải bảo đảm đúng thời hạn theo quy định tại Điều 160 Luật THADS. Thời hạn kháng nghị bắt đầu từ khi nhận được quyết định hoặc phát hiện được hành vi về THADS có vi phạm.

        - Yêu cầu về hình thức kháng nghị: Kháng nghị phải được thực hiện theo mẫu thống nhất do Viện KSND tói cao ban hành theo quyết định 204 và do lãnh đạo Viện KSND ký.

        - Yêu cầu về nội dung kháng nghị: Căn cứ theo khoản 2 Điều 12, Điều 160 Luật THADS, khoản 1 Điều 5, khoản 8 Điều 28 Luật Tổ chức Viện KSND năm 2014, Điều 34 Quy chế 810, kháng nghị phải có các nội dung sau đây:

        + Tên cơ quan bị kháng nghị (có thể là Tòa án, cơ quan THADS); chức vụ, chức danh của cá nhân bị kháng nghị.

        + Nêu rõ quyết định hoặc hành vi vi phạm pháp luật bị kháng nghị: Cần phân tích làm rõ, viện dẫn chứng cứ, trích dẫn quy định của pháp luật làm cơ sở xác định vi phạm. Phần này phải được trình bày rõ ràng, mạch lạc, lập luận vững chắc, có căn cứ để có sức thuyết phục cao.

        + Các yêu cầu cần thực hiện, thời hạn trả lời kháng nghị: Cần nêu cụ thể yêu cầu của Viện KSND đối với đơn vị bị kháng nghị nhằm khắc phục, sữa chữa, phòng nhừa vi phạm. Ví dụ: Yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm, yêu cầu thu hồi, hủy bỏ quyết định.....

        Kháng nghị được gửi cho đối tượng bị kháng nghị, cơ quan chủ quản của họ và cho Viện KSND cấp trên để báo cáo. Viện KSND đã ban hành kháng nghị có trách nhiệm theo dõi việc thực hiện, trả lời kháng nghị. Hết thời hạn trả lời kháng nghị mà chưa nhận được văn bản trả lời thì Viện KSND cần xem xét để có văn bản đôn đốc thực hiện.

        Trường hợp đối tượng bị kháng nghị không đồng ý với kháng thì thực hiện theo quy định tại Điều 161 Luật THADS. Cơ quan THADS bị kháng nghị có trách nhiệm báo cáo lên cơ quan THADS và Viện KSND cấp trên trực tiếp; Viện KSND ban hành kháng nghị phải báo cáo Viện KSND cấp trên trực tiếp kèm theo tài liệu cần thiết liên quan đến kháng nghị. Báo cáo phải nêu rõ quan điểm của minh về kháng nghị và quan điểm của đối tượng bị kháng nghị. Viện KSND cấp trên trực tiếp có trách nhiệm xem xét, nếu đồng ý với kháng nghị của Viện KSND cấp dưới thì ban hành văn bản nêu rõ quan điểm của mình. Trường hợp không đồng ý với một phần hoặc toàn bộ kháng nghị của Viện KSND cấp dưới thì Viện KSND cấp trên có văn bản yêu cầu Viện KSND đã kháng nghị rút, sửa đổi, bổ sung kháng nghị hoặc trực tiếp ra quyết định rút một phần hoặc toàn bộ kháng nghị (Điều 34 Quy chế 810).

        Có thể nói, để phát hiện các vi phạm nhằm thực hiện các quyền kiến nghị, kháng nghị của Viện KSND trong lĩnh vực THADS rất cần sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của lãnh đạo Viện về công tác kiểm sát THADS; đội ngũ cán bộ, Kiểm sát viên phải luôn tự nâng cao tinh thần trách nhiệm trong quá trình thực hiện nhiệm vụ; đồng thời phải nâng cao bản lĩnh, vững vàng về nghiệp vụ, tinh thông pháp luật về THADS, từ đó có nhận thức đầy đủ, sâu hơn về kiểm sát THADS đảm bảo đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong thời gian tới về thực hiện quyền kiến nghị, kháng nghị trong công tác kiểm sát THADS./.

Nhóm tác giả: Cù Quốc Chuyên, Nguyễn Văn Điền, Đào Duy Tùng

Viện KSND thị xã Sơn Tây

Công văn 2461 ngày 09/9/2022 về việc triển khai tham gia bình chọn video clip cuộc thi “Tìm hiểu pháp luật về ứng xử trên môi trường mạng” trên địa bàn Thành phố
CV số 2389 ngày 25/8/2022 của Viện KSND TP Hà Nội v/v phát động phong trào học tập gương dũng cảm của 03 Liệt sỹ hy sinh trong vụ cháy tại quận Cầu Giấy
Lịch tiếp công dân của Lãnh đạo Viện KSND thành phố Hà Nội từ ngày 01/6/2022 đến ngày 31/12/2022
Viện KSND thành phố Hà Nội thông báo về việc chuyển trụ sở làm việc
Thông báo số 102/TB-VKSTC của Viện KSND tối cao về việc tuyển dụng công chức ngành KSND năm 2021
Kế hoạch tổ chức thực hiện phong trào thi đua đặc biệt "Toàn dân đoàn kết, chung sức thi đua phòng, chống và chiến thắng đại dịch Covid-19" trên địa bàn thành phố Hà Nội
Công văn số 2159/VKS-VP của Viện KSND TP Hà Nội về việc triển khai đợt cao điểm (từ ngày 21/9 đến ngày 15/11/2021) tham gia Cuộc thi ảnh “Nét đẹp cán bộ, công chức ngành Kiểm sát”
Công văn số 1216/VKS-VP ngày 06.9.2021 v/v tiếp tục triển khai các biện pháp phòng, chống dịch bệnh Covid-19
Công văn v/v triển khai, hưởng ứng tham gia cuộc thi trực tuyến “Tìm hiểu pháp luật trong phòng, chống dịch Covid-19”
Thông báo của Ban sơ tuyển thí sinh đăng ký xét tuyển vào trường Đại học Kiểm sát Hà Nội năm 2021

HÌNH ẢNH

ĐĂNG NHẬP

Website liên kết

Thống kê truy cập

Đang truy cập Đang truy cập : 96

Tổng lượt truy cập Tổng lượt truy cập : 1040096