Thời gian qua, cùng với chủ trương kiên quyết đấu tranh với tội phạm ma túy, Nhà nước ta đã liên tục hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan đến các hành vi mua bán, vận chuyển, tàng trữ và sử dụng trái phép chất ma túy. Tuy nhiên, trong thực tiễn xét xử có không ít vụ án phát sinh những tình huống pháp lý phức tạp, có nhiều quan điểm khác nhau như trường hợp người bị bắt giữ là người được thuê đi giao ma túy, không trực tiếp thỏa thuận với người mua và chưa giao hàng thành công. Bởi vậy, việc xác định có áp dụng tình tiết định khung tăng nặng “Phạm tội 02 lần trở lên” hay không trở thành vấn đề có ý nghĩa quyết định đến việc định tội và lượng hình.
Sơ đồ tư duy tóm tắt nội dung vụ án
Nhìn nhận từ một vụ án thực tế:
Nội dung vụ án: Khoảng đầu tháng 6/2025, thông qua mạng xã hội, Nguyễn Đình H quen biết 01 người nam giới và bán cần sa thuê cho người này để hưởng công từ 70.000 đồng đến 100.000 đồng với mỗi đơn hàng giao thành công trực tiếp đến người mua. Khi có khách, người này sẽ đóng gói ma túy cần sa trong các hộp giấy, dán thông tin của người nhận bên ngoài túi nilon rồi hẹn H đến khu vực phường Y, thành phố N nhận ma túy đi giao cho khách.
Khoảng 18 giờ 30 phút ngày 29/7/2025, người này gọi điện thoại cho H bảo H đến lấy ma túy cần sa mang đi bán cho khách. H điều khiển xe mô tô đến điểm hẹn rồi gọi cho người này. Khoảng vài phút sau, người này điều khiển xe mô tô đến đưa cho H 05 túi nilon màu trắng, trên mỗi đơn hàng đều ghi thông tin người gửi là: “Cyber shop, số 8 đường TS15, khu công nghiệp Tiên Sơn, xã Hoàn Sơn, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh”, bên trong mỗi túi có 01 hộp giấy đều chứa ma túy cần sa kèm theo số điện thoại và địa chỉ của người nhận. H nhận hàng nhưng chưa kịp giao ma tuý cho khách thì bị Công an phường B phát hiện, bắt quả tang.
Tại Cơ quan điều tra, H khai nhận đã giao ma túy thuê cho người này nhiều lần trước đó nhưng không lưu giữ thông tin của khách hàng nhận ma tuý, không nhớ đã được hưởng lợi bao nhiêu tiền từ việc bán ma tuý.
Kết luận giám định số 4605/KL-KTHS ngày 08/8/2025 của Phòng Kỹ thuật hình sự Công an thành phố N kết luận: Thảo mộc khô bên trong 05 túi nilon gửi giám định đều là cần sa, tổng khối lượng số cần sa là: 212,707 gam.
Kết quả điều tra đối với 05 đơn hàng ma tuý cần sa thu giữ từ Nguyễn Đình H xác định được 02/05 người mua có lý lịch như sau:
- Đơn hàng có thông tin người nhận là Trịnh Tuấn Cường (Địa chỉ: 53 ngõ 29 Võng Thị, Tây Hồ, Hà Nội, số điện thoại: 0362986360): Quá trình điều tra, xác định Trần Diệu V sử dụng số điện thoại trùng với thông tin ghi trên đơn hàng. V khai nhận đã liên hệ mua ma túy của tài khoản Telegram tên “Chilly P. Nguyễn”.
- Đơn hàng có thông tin người nhận là “Luân Thanh” (Địa chỉ: ngõ 80 Ngõ Chợ Khâm Thiên, Đống Đa, Hà Nội, số điện thoại 0906232005): Quá trình điều tra, xác định Lê Đức M sử dụng số điện thoại trùng với thông tin ghi trên đơn hàng. M khai nhận đã liên hệ mua ma túy của tài khoản Telegram “Chilly P. Nguyễn”.
Hiện tại đang có hai quan điểm khác nhau:
Quan điểm thứ nhất nhận định: H bán thuê ma túy cho người có tài khoản “Chilly P. Nguyễn”, ngày 29/7/2025 H mang 05 gói ma túy đi bán cho 05 người ở 5 địa chỉ khác nhau theo chỉ đạo của “Chilly P. Nguyễn”. Cơ quan điều tra đã xác minh được 02 người xác nhận có mua ma túy của tài khoản “Chilly P. Nguyễn”. Việc H chưa kịp giao ma túy cho người mua mà đã bị bắt là ngoài ý muốn của H, do vậy có đủ căn cứ xác định H phạm tội “Mua bán trái phép chất ma túy” theo điểm b khoản 2 Điều 251 BLHS thuộc trường hợp “Phạm tội 02 lần trở lên”.
Quan điểm thứ hai cho rằng: H chỉ là người giao ma túy thuê cho “Chilly P. Nguyễn”, H không quen biết người này, không có thông tin của khách, không thỏa thuận giá cả, khối lượng, chất lượng, phương thức thanh toán... với khách mua. Ngày 29/7/2025, H nhận 05 đơn ma túy đi giao cho khách nhưng chưa kịp giao cho khách nào đã bị lực lượng chức năng phát hiện, bắt giữ. Do đó, hành vi của H chỉ phạm tội “Mua bán trái phép chất ma túy” 01 lần quy định tại khoản 1 Điều 251 BLHS.
Như vậy, cùng một nội dung vụ án nhưng lại có nhiều quan điểm đánh giá khác nhau, vì vậy cần có hướng dẫn của liên ngành cấp trên và sự thống nhất trong quá trình áp dụng pháp luật của các cơ quan tiến hành tố tụng về những tình huống tương tự.
Rất mong sự quan tâm trao đổi của các đồng nghiệp./.
Bùi Bích Phượng, Phạm Hoàng Lan Phương – Phòng 7