Thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 ngày 24/6/2025 của Quốc Hội về thực hiện thí điểm Đề án Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công, VKSND khu vực 5, thành phố Hà Nội đã thể hiện vai trò tiên phong, quyết liệt trong việc bảo vệ tài sản Nhà nước thông qua việc ban hành kiến nghị UBND xã Bát Tràng – thành phố Hà Nội xử lý hành vi lấn chiếm đất công và bảo đảm thực hiện chức năng quản lý nhà nước về đất đai. Đây là vụ dân sự công ích được VKSND khu vực 5 phát hiện thông qua công tác kiểm sát việc giải quyết vụ án dân sự do Tòa án nhân dân cùng cấp thụ lý giải quyết.
Đồng chí Hoàng Đình Thủy – Phó Viện trưởng Viện KSND khu vực 5 cùng tổ xác minh
làm việc với đồng chí Đỗ Thành Thuận – Phó Chủ tịch và phòng chuyên môn của UBND xã Bát Tràng
để xác minh làm rõ vụ việc
Theo hồ sơ vụ án và kết quả xác minh, thu thập chứng cứ thể hiện: Thửa đất số 43, tờ bản đồ số 16 tại thôn 2, xã Bát Tràng đã được UBND huyện Gia Lâm cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AO 481959 ngày 08/6/2009 cho hộ gia đình ông Vũ Văn Sức và bà Phạm Thị Yến với diện tích 357m². Hiện trạng sử dụng đất do bà Nguyễn Thị Tú Uyên (con dâu ông Sức, bà Yến) đang quản lý, sử dụng. Tại Công văn số 730/UBND-KT ngày 26/3/2026 của UBND xã Bát Tràng cho thấy: phần diện tích 17m² ngoài phạm vi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất có nguồn gốc là đất giao thông theo bản đồ đo vẽ năm 1993–1994, thuộc quỹ đất công do Nhà nước quản lý, hiện đang được hộ gia đình sử dụng và đã xây dựng công trình trên đất.
Như vậy, có đủ căn cứ xác định phần diện tích nêu trên là đất công do Nhà nước quản lý nhưng đã bị sử dụng vào mục đích riêng, có dấu hiệu bị lấn, chiếm và xây dựng công trình trái phép, vi phạm quy định của pháp luật đất đai, xâm phạm trực tiếp đến trật tự quản lý đất đai và lợi ích công cộng tại địa phương.
Viện KSND khu vực 5 tiến hành xác minh hành vi lấn chiếm đất công tại hiện trường
Theo quy định tại khoản 1 Điều 241 Luật Đất đai năm 2024, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời các hành vi lấn, chiếm đất và sử dụng đất trái pháp luật. Tuy nhiên, vi phạm nêu trên đã tồn tại trong một thời gian dài nhưng chưa được xử lý dứt điểm, cho thấy công tác quản lý nhà nước về đất đai tại địa phương còn chưa kịp thời, chưa đảm bảo yêu cầu quản lý chặt chẽ đối với quỹ đất công.
Từ những căn cứ nêu trên, để bảo đảm pháp chế xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nước và lợi ích công cộng theo tinh thần Nghị quyết số 205/2025 của Quốc Hội. Viện kiểm sát nhân dân khu vực 5 đã ban hành kiến nghị Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Bát Tràng chỉ đạo kiểm tra, lập hồ sơ xử lý vi phạm đối với hành vi lấn, chiếm phần diện tích đất công nêu trên theo đúng quy định của pháp luật về đất đai; áp dụng các biện pháp buộc chấm dứt hành vi vi phạm, khôi phục lại tình trạng ban đầu. Đồng thời, tổ chức rà soát toàn diện hiện trạng sử dụng đất tại khu vực thửa đất số 43, tờ bản đồ số 16; làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan trong việc để xảy ra vi phạm; tăng cường công tác quản lý, kiểm tra, phòng ngừa các hành vi lấn, chiếm đất công trên địa bàn.
Viện KSND khu vực 5 – Hà Nội làm việc với công dân để làm rõ hành vi lấn chiếm đất công
Tiếp nhận kiến nghị nêu trên của Viện KSND khu vực 5 – Hà Nội, UBND xã Bát Tràng đã tiến hành làm việc với công dân đang quản lý, sử dụng thửa đất có hành vi vi phạm. Kết quả: công dân cam kết tự nguyện tháo dỡ công trình vi phạm, trả lại hiện trạng đường giao thông công cộng cho Nhà nước.
Có thể thấy, vụ án dân sự công ích nêu trên là minh chứng rõ nét về hiệu quả của việc thực thi Nghị quyết số 205/2025/QH15; công tác phối hợp giữa Viện KSND khu vực 5 với chính quyền địa phương xã Bát Tràng và đặc biệt là sự tin tưởng tuyệt đối của nhân dân vào các đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước ta. Sự quan tâm, ý thức trách nhiệm và hành động đúng pháp luật của Viện KSND khu vực 5; UBND xã Bát Tràng và ý thức chấp hành pháp luật của công dân không chỉ góp phần bảo vệ lợi ích chung của cộng đồng mà còn thể hiện tinh thần thượng tôn pháp luật, trách nhiệm xã hội trong xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa./.
Ánh Tuyết – Viện KSND khu vực 5