Sáng ngày 25/08/2026, Tòa án nhân dân Khu vực 3, thành phố Hà Nội mở phiên tòa xét xử vụ án dân sự công ích do Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện để bảo vệ lợi ích công theo Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội. Phiên tòa đánh dấu bước triển khai quan trọng cơ chế mới, khẳng định vai trò của Viện kiểm sát trong bảo vệ lợi ích công thông qua con đường tố tụng dân sự.
Đây là vụ án dân sự công ích về việc “Yêu cầu thực hiện nghĩa vụ nộp thuế” do Viện kiểm sát nhân dân Khu vực 3, thành phố Hà Nội tham gia tố tụng với tư cách đại diện người khởi kiện yêu cầu bị đơn là Công ty công trình giao thông 1 – Hà Nội thực hiện nghĩa vụ nộp thuế theo yêu cầu của Thuế cơ sở 3 – thành phố Hà Nội là người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan trong vụ án. Kiểm sát viên Lê Thị Huyền được phân công tham gia phiên tòa.
Toàn cảnh phiên tòa
Theo nội dung vụ án, Viện kiểm sát nhân dân Khu vực 3 tiếp nhận thông tin từ Thuế cơ sở 3 – thành phố Hà Nội cung cấp, đã xác định Công ty công trình giao thông 1 – Hà Nội phát sinh nghĩa vụ nộp tiền thuế nhưng chậm thực hiện kéo dài, với tổng số tiền đang nợ tính đến ngày 30/6/2026 là 15.246.415.312 đồng, bao gồm tiền thuế giá trị gia tăng và tiền chậm nộp thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp. Việc chậm thực hiện nghĩa vụ thuế không chỉ ảnh hưởng đến quyền thu ngân sách mà còn đặt ra yêu cầu bảo đảm kỷ cương trong việc chấp hành pháp luật về thuế, bảo vệ nguồn lực để Nhà nước thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm lợi ích chung của cộng đồng.
Ngay sau khi tiếp nhận thông tin, Kiểm sát viên được phân công đã trực tiếp nghiên cứu hồ sơ, xác minh vụ việc, làm việc với doanh nghiệp, phân tích nguyên nhân vi phạm và yêu cầu thực hiện đầy đủ nghĩa vụ theo quy định. Trong buổi làm việc với đại diện Thuế cơ sở 3 – thành phố Hà Nội và Viện kiểm sát nhân dân Khu vực 3 - thành phố Hà Nội, đại diện doanh nghiệp cho biết nguyên nhân chậm thực hiện nghĩa vụ tài chính là do sự quản lý yếu kém của những người đại diện từ thời gian trước nên dẫn đến việc để nợ đọng thuế nhiều. Hiện công ty không có khả năng nộp các khoản tiền nợ thuế trên.
Để thu hồi khoản nợ thuế, Viện kiểm sát nhân dân Khu vực 3 cùng phối hợp với Thuế Cơ sở 3 Thành phố Hà Nội áp dụng nhiều biện pháp theo quy định của pháp luật như thông báo đôn đốc nợ thuế, áp dụng các biện pháp cưỡng chế theo quy định nhưng doanh nghiệp vẫn không thực hiện việc nộp những khoản nợ thuế trên. Trên cơ sở đó, ngày 28/7/2026, Viện kiểm sát nhân dân Khu vực 3 - thành phố Hà Nội ban hành Quyết định khởi kiện, yêu cầu Tòa án nhân dân Khu vực 3, thành phố Hà Nội buộc Công ty công trình giao thông 1 – Hà Nội thực hiện nghĩa vụ đóng số tiền thuế còn nợ theo quy định pháp luật.
Đại diện Công ty công trình giao thông 1 – Hà Nội phát biểu tại phiên tòa
Tại phiên tòa, đại diện Công ty công trình giao thông 1 – Hà Nội thừa nhận doanh nghiệp còn chậm thực hiện nghĩa vụ nộp thuế như nội dung khởi kiện của Viện kiểm sát nhân dân Khu vực 3. Bị đơn trình bày việc chậm nộp xuất phát từ khó khăn tài chính do sự quản lý yếu kém, đồng thời cho biết đã nộp thêm 142.208.817 đồng tiền thuế và đề nghị xem xét điều chỉnh số tiền còn phải nộp, tạo điều kiện cho doanh nghiệp được trả dần số tiền còn nợ theo lộ trình. Đại diện Thuế Cơ sở 3 – thành phố Hà Nội xác nhận doanh nghiệp đã nộp bổ sung số tiền trên sau thời điểm khởi kiện.
Đại diện Thuế cơ sở 3 – Thành phố Hà Nội phát biểu tại phiên tòa
Theo số liệu cập nhật đến ngày xét xử sơ thẩm, tổng số tiền doanh nghiệp phải nộp là 15.246.415.312 đồng (trong đó, tiền thuế giá trị gia tăng là 5.788.220.718 đồng; tiền chậm nộp thuế thu nhập doanh nghiệp là 672.150.327 đồng; tiền chậm nộp thuế giá trị gia tăng là 8.786.044.267 đồng). Đại diện cơ quan thuế nhất trí với yêu cầu khởi kiện của Viện kiểm sát nhân dân Khu vực 3 - thành phố Hà Nội và đề nghị Hội đồng xét xử buộc doanh nghiệp thực hiện ngay nghĩa vụ nộp thuế.
Kiểm sát viên Viện KSND khu vực 3 phát biểu tại phiên tòa
Phát biểu tại phiên tòa, đại diện Viện kiểm sát nhân dân Khu vực 3- thành phố Hà Nội nhận định quá trình giải quyết vụ án đã thực hiện đúng thẩm quyền, đúng trình tự, thủ tục theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự và qui định của Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội; các đương sự thực hiện đầy đủ quyền, nghĩa vụ tố tụng theo qui định. Kiểm sát viên cho rằng căn cứ Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội, Bộ luật Tố tụng dân sự, Luật Quản lý thuế và các quy định pháp luật có liên quan, yêu cầu khởi kiện của Viện kiểm sát nhân dân Khu vực 3 là có căn cứ, đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận yêu cầu khởi kiện, buộc Công ty công trình giao thông 1 – Hà Nội thực hiện ngay nghĩa vụ nộp thuế theo quy định và chịu án phí dân sự sơ thẩm theo qui định.
Sau khi xem xét toàn bộ chứng cứ, lời trình bày của các bên và kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử xác định đây là vụ án dân sự công ích về yêu cầu thực hiện nghĩa vụ nộp thuế thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân Khu vực 3, thành phố Hà Nội theo Bộ luật Tố tụng dân sự và Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội.
Hội đồng xét xử tuyên án
Hội đồng xét xử nhận định, doanh nghiệp đã nhiều lần được cơ quan thuế đôn đốc, áp dụng các biện pháp cưỡng chế nhưng vẫn không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế, làm ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn thu ngân sách Nhà nước - lợi ích công cần được pháp luật bảo vệ. Trên cơ sở tranh luận tại phiên tòa, Hội đồng xét xử quyết định chấp nhận yêu cầu khởi kiện của Viện kiểm sát nhân dân Khu vực 3- thành phố Hà Nội; buộc Công ty công trình giao thông 1 – Hà Nội phải thực hiện ngay nghĩa vụ nộp thuế và các khoản thu khác với tổng số tiền tính đến ngày 31.7.2026 là 15.246.415.312đ (trong đó, tiền thuế giá trị gia tăng là 5.788.220.718 đồng; tiền chậm nộp thuế thu nhập doanh nghiệp là 672.150.327 đồng; tiền chậm nộp thuế giá trị gia tăng là 8.786.044.267 đồng). Bên cạnh đó, kể từ sau ngày xét xử, doanh nghiệp tiếp tục phải nộp tiền chậm nộp cho đến khi hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ với ngân sách Nhà nước; đồng thời phải chịu án phí dân sự sơ thẩm theo quy định của pháp luật.
Việc Hội đồng xét xử chấp nhận yêu cầu khởi kiện của Viện kiểm sát nhân dân Khu vực 3- thành phố Hà Nội không chỉ góp phần bảo đảm thu đúng, thu đủ ngân sách nhà nước mà còn tạo tiền đề quan trọng cho việc vận hành hiệu quả cơ chế Viện kiểm sát khởi kiện vụ án dân sự nhằm bảo vệ lợi ích công trong thời gian tới. Qua đó, tiếp tục khẳng định vai trò chủ động của ngành Kiểm sát trong việc thực hiện quyền khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cộng đồng theo tinh thần cải cách tư pháp.
Phạm Khánh Linh – Viện KSND Khu vực 3