Thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 ngày 24/6/2025 của Quốc hội về việc thí điểm Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công; Chỉ thị số 04-CT/TU ngày 30/12/2025 của Thành ủy Hà Nội về triển khai thực hiện Nghị quyết số 205 của Quốc hội, Viện kiểm sát nhân dân (KSND) khu vực 12 - Hà Nội đã chủ động triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm thực hiện hiệu quả cơ chế tố tụng công ích, trong đó xác định việc phối hợp với cơ quan Bảo hiểm xã hội (BHXH) xử lý tình trạng chậm đóng, nợ đóng bảo hiểm xã hội là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động.
Theo số liệu do Bảo hiểm xã hội cơ sở Mỹ Đức và Ứng Hòa cung cấp, trên địa bàn còn nhiều doanh nghiệp chậm đóng bảo hiểm xã hội kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền được tham gia, thụ hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp của người lao động. Trên cơ sở thống nhất giữa hai ngành, Bảo hiểm xã hội cơ sở đã rà soát, chuyển danh sách các doanh nghiệp chậm đóng bảo hiểm xã hội từ 03 tháng trở lên để Viện kiểm sát nhân dân khu vực 12 - Hà Nội nghiên cứu, xử lý theo quy định.
Sau khi tiếp nhận thông tin, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 12 - Hà Nội đã ban hành giấy mời, phối hợp với Công an các xã nơi doanh nghiệp đặt trụ sở và cơ quan Bảo hiểm xã hội tổ chức các buổi làm việc trực tiếp với người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp. Tại các buổi làm việc, Kiểm sát viên đã công bố nội dung làm việc, thông báo tình trạng nợ đóng bảo hiểm xã hội, tuyên truyền các quy định của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 và Nghị quyết số 205/2025/QH15; đồng thời phân tích hậu quả pháp lý của việc chậm đóng bảo hiểm xã hội đối với quyền lợi của người lao động cũng như trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc thực hiện chính sách an sinh xã hội của Nhà nước.
Thông qua việc trao đổi, giải thích và vận động trên tinh thần thượng tôn pháp luật, đa số doanh nghiệp đã nhận thức đầy đủ trách nhiệm của mình, cam kết xây dựng lộ trình khắc phục và thực hiện nghĩa vụ đóng bảo hiểm xã hội theo quy định.
Kiểm sát viên Viện KSND khu vực 12 - Hà Nội làm việc với đại diện doanh nghiệp chậm đóng BHXH
Kết quả bước đầu cho thấy công tác phối hợp đã mang lại hiệu quả tích cực. Tính đến thời điểm hiện tại, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 12 - Hà Nội đã thực hiện 44 vụ việc tố tụng công ích trong lĩnh vực chậm đóng bảo hiểm xã hội; qua đó các doanh nghiệp đã tự nguyện khắc phục, nộp số tiền 1.402.463.074 đồng tiền chậm đóng, nợ đóng bảo hiểm xã hội vào quỹ bảo hiểm xã hội theo quy định. Kết quả trên không chỉ góp phần bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động mà còn hạn chế nguy cơ phát sinh tranh chấp, khiếu kiện, góp phần giữ vững an sinh xã hội trên địa bàn.
Đây là kết quả bước đầu thể hiện hiệu quả của cơ chế tố tụng công ích theo Nghị quyết số 205/2025/QH15. Thay vì chỉ xử lý khi tranh chấp đã phát sinh, Viện kiểm sát đã chủ động phối hợp với các cơ quan chức năng tiến hành xác minh, làm việc trực tiếp với doanh nghiệp, yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm, khắc phục hậu quả ngay từ giai đoạn đầu. Cách làm này vừa bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, vừa tạo điều kiện để doanh nghiệp tự giác thực hiện nghĩa vụ, hạn chế việc phải áp dụng các biện pháp tố tụng hoặc khởi kiện vụ án dân sự công ích.
Thời gian tới, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 12 - Hà Nội sẽ tiếp tục tăng cường phối hợp với Bảo hiểm xã hội cơ sở, chính quyền địa phương và các cơ quan có liên quan để rà soát, phát hiện các trường hợp có dấu hiệu xâm phạm lợi ích công, đặc biệt trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội, đất đai, môi trường và các lĩnh vực thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị quyết số 205/2025/QH15. Đồng thời, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật nhằm nâng cao ý thức chấp hành của các doanh nghiệp, góp phần xây dựng môi trường sản xuất, kinh doanh lành mạnh, bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động và lợi ích công, qua đó khẳng định vai trò, trách nhiệm của ngành Kiểm sát nhân dân trong việc bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người và phục vụ sự phát triển bền vững của Thủ đô./.
Mạnh Cường - Viện KSND khu vực 12