Thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội về việc thí điểm Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể thuộc nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công, Viện kiểm sát nhân dân Khu vực 10 – Hà Nội đã chủ động phối hợp với Cơ quan Bảo hiểm xã hội, rà soát, xác minh, kiến nghị và khởi kiện đối với các trường hợp doanh nghiệp vi phạm nghĩa vụ đóng bảo hiểm xã hội kéo dài, xâm phạm lợi ích công, quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động.
Pháp luật quy định người sử dụng lao động, người lao động tham gia bảo hiểm xã hội nhằm đảm bảo an sinh xã hội, thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của người lao động khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; hỗ trợ tài chính khi mất việc làm hoặc suy giảm khả năng lao động; đảm bảo nguồn sống ổn định khi về già qua chế độ hưu trí; đồng thời thực hiện nguyên tắc chia sẻ rủi ro giữa người khỏe và người ốm, người có thu nhập và người khó khăn; giảm gánh nặng cho ngân sách nhà nước trong việc cứu trợ xã hội; thúc đẩy công bằng xã hội và sự phát triển kinh tế bền vững; ổn định trật tự trị an và nâng cao chất lượng đời sống nhân dân. Phía sau sự vi phạm của các doanh nghiệp chậm đóng bảo hiểm xã hội là quyền lợi bảo hiểm của người lao động bị đe dọa, việc giải quyết chế độ bảo hiểm đối với người lao động khi phát sinh các sự kiện bảo hiểm bị ảnh hưởng. Việc tham gia và đóng đầy đủ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp có ý nghĩa thiết thực đối với người lao động, góp phần bảo đảm nguồn thu nhập và điều kiện hưởng các chế độ khi phát sinh những sự kiện như ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, thất nghiệp, nghỉ hưu và các trường hợp khác theo quy định của pháp luật.
Viện KSND Khu vực 10 – Hà Nội phối hợp BHXH cơ sở Thạch Thất xử lý doanh nghiệp chậm đóng bảo hiểm
Qua công tác rà soát, xác minh, Viện KSND Khu vực 10 – Hà Nội đã phát hiện nhiều doanh nghiệp trên địa bàn có hành vi chậm đóng bảo hiểm xã hội kéo dài, xâm phạm lợi ích công, quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động, điển hình là vụ việc Công ty cổ phần thương mại xây dựng SN chậm đóng số tiền bảo hiểm 409.545.145 đồng của 05 người lao động, thời gian chậm đóng từ tháng 11/2020; Công ty cổ phần Công nghệ Quốc tế TG, chậm đóng số tiền 254.482.346 đồng của 06 người lao động, thời gian chậm đóng từ tháng 7/2021. Các Công ty này không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ Quyết định yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm, áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả của Viện KSND Khu vực 10 – Hà Nội trong thời hạn luật định.
Ngày 14/08/2026 và ngày 26/8/2026, Viện KSND Khu vực 10 – Hà Nội đã ban hành văn bản kiến nghị Bảo hiểm xã hội cơ sở Thạch Thất, Công đoàn xã Tây Phương, Công đoàn xã Thạch Thất khởi kiện vụ án dân sự ra trước Tòa án để yêu cầu các Công ty trên thực hiện nghĩa vụ đóng số tiền BHXH còn thiếu. Sau khi nhận được văn bản phúc đáp của Cơ quan Bảo hiểm xã hội và các tổ chức Công đoàn xã, xác định không có người khởi kiện, vì vậy, để bảo vệ lợi ích công (sự an toàn của Quỹ Bảo hiểm xã hội), quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động trên địa bàn, ngày 27/8/2026 và 14/9/2026, Viện KSND Khu vực 10 – Hà Nội đã ban hành 02 Quyết định khởi kiện 02 vụ án dân sự công ích đối với Công ty cổ phần thương mại xây dựng SN và Công ty cổ phần Công nghệ Quốc tế TG, đồng thời chuyển toàn bộ hồ sơ, tài liệu đến Tòa án nhân dân Khu vực 10 xem xét, giải quyết, buộc 2 Công ty trên thực hiện nghĩa vụ đóng tiền BHXH, BHYT, BHTN theo quy định.
Kiểm sát viên trao đổi các nội dung liên quan đến 02 vụ án dân sự công ích đã được Viện kiểm sát khởi kiện
Chủ động khởi kiện trong trường hợp không có chủ thể thực hiện quyền khởi kiện cho thấy ý nghĩa thiết thực của cơ chế thí điểm được Quốc hội giao cho ngành Kiểm sát nhân dân. Theo đó, hoạt động của Viện kiểm sát không chỉ dừng ở phát hiện, kiến nghị và yêu cầu khắc phục vi phạm, mà còn có thêm cơ chế pháp lý để đưa vụ việc ra Tòa án khi cần thiết, qua đó bảo vệ lợi ích công và quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể được pháp luật bảo vệ. Đối với người lao động, doanh nghiệp thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đóng bảo hiểm có ý nghĩa trực tiếp và lâu dài, bởi quyền lợi bảo hiểm không chỉ gắn với thời gian làm việc mà còn liên quan đến nhiều chế độ phát sinh khi người lao động ốm đau, thai sản, thất nghiệp, nghỉ hưu hoặc gặp các rủi ro khác theo quy định. Do đó, xử lý tình trạng chậm đóng bảo hiểm không đơn thuần là thu hồi khoản tiền còn thiếu mà còn nhằm bảo đảm trách nhiệm của người sử dụng lao động, hạn chế ảnh hưởng đến quá trình tham gia và thụ hưởng các chế độ bảo hiểm của người lao động. Ở góc độ lợi ích công, thu đúng, thu đủ và kịp thời các khoản bảo hiểm góp phần bảo vệ nguồn lực của Quỹ bảo hiểm xã hội, duy trì tính ổn định, bền vững của hệ thống an sinh xã hội. Đồng thời, đây cũng là cơ sở để bảo đảm các chính sách bảo hiểm được thực hiện đúng đối tượng, đúng quy định, góp phần ổn định quan hệ lao động và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động.
Thời gian tới, Viện KSND Khu vực 10 – Hà Nội tiếp tục tăng cường phối hợp với cơ quan Bảo hiểm xã hội, tổ chức Công đoàn và các cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương, chủ động rà soát, phát hiện những trường hợp có dấu hiệu xâm phạm lợi ích công, quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động trên địa bàn, đưa ra xử lý các vi phạm theo quy định pháp luật, buộc các chủ thể vi phạm phải chấm dứt hành vi vi phạm, áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả, đảm bảo an sinh xã hội, quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động. Qua đó, góp phần đưa cơ chế khởi kiện vụ án dân sự công ích đi vào thực chất, bảo đảm pháp luật được thực hiện nghiêm minh, bảo vệ kịp thời quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động, đồng thời góp phần giữ vững sự an toàn của Quỹ bảo hiểm xã hội – nguồn lực quan trọng bảo đảm an sinh xã hội trên địa bàn../
Lê Hoa - Viện KSND Khu vực 10