Kỹ năng xử lý của Kiểm sát viên đối với tình huống người tham gia tố tụng cung cấp chứng cứ, tài liệu, đồ vật tại phiên tòa xét xử các vụ án hình sự

25/11/2020 10:54 | 252 | 0

        Cải cách tư pháp là một trong những chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước ta, đã và đang được tiến hành một cách đồng bộ và hiệu quả ở hầu hết các cấp các ngành, góp phần tạo nên những thành tựu quan trọng trong sự nghiệp đổi mới đất nước vì mục tiêu: dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.

        Thực hiện các Nghị quyết của Đảng về cải cách tư pháp và Luật Tổ chức Viện KSND, Ngành KSND đã có nhiều cố gắng trong việc nâng cao chất lượng công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp trong giải quyết các vụ án hình sự và đạt được nhiều kết quả quan trọng. Đặc biệt, công tác xử lý các tình huống, chứng cứ mới phát sinh tại phiên toà xét xử án hình sự luôn được quan tâm chỉ đạo sát sao nhằm tránh oan sai cũng như bỏ lọt tội phạm.

        Trước hết, Kiểm sát viên muốn xử lý được các tình huống người tham tố tụng cung cấp chứng cứ, tài liệu, đồ vật ở giai đoạn trước, trong phiên toà, Kiểm sát viên phải nắm chắc các khái niệm tại chương IV của BLTTHS “Người tham gia tố tụng”. Trên cơ sở đó, ngay từ giai đoạn kiểm sát điều tra, Kiểm sát viên xác định đúng tư cách tham gia tố tụng trong vụ án để đưa họ vào tham gia tố tụng, bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng cho họ, đồng thời giải thích cho họ nghĩa vụ phải thực hiện theo đúng các quy định từ Điều 55 đến Điều 70 BLTTHS xuyên suốt trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử. Kiểm sát chặt chẽ việc thực hiện Điều 71 BLTTHS của người tiến hành tố tụng.

        Thông thường những người tham gia tố tụng ít khi cung cấp tài liệu, chứng cứ cho Viện kiểm sát trước khi xét xử mà chờ đến phiên toà, khi Toà án tiến hành xét xử mới cung cấp chứng cứ, tài liệu, do vậy, công tác chuẩn bị thực hành quyền công tố, kiểm sát xét xử các vụ án hình sự phải được chuẩn bị kỹ. Ngoài việc xây dựng hồ sơ kiểm sát điều tra theo quyết định 15/QĐ-VKSTC ngày 09/01/2018 của Viện KSND tối cao; hồ sơ kiểm sát xét xử theo quyết định 505/QĐ-VKSTC ngày 18/12/2017 của Viện KSND tối cao, Kiểm sát viên phải kiểm tra lại tư cách tham gia tố tụng của những người được Toà án triệu tập đến phiên toà trên cơ sở quyết định đưa vụ án ra xét xử, phải nắm chắc các quy định về thủ tục tố tụng trong giai đoạn xét xử các vụ án hình sự như thủ tục bắt đầu phiên toà, trình tự xét hỏi, tranh tụng tại phiên tòa (từ Điều 300 đến Điều 305 BLTTHS). Điều 305 BLTTHS quy định, chủ toạ phiên toà phải hỏi những người tham gia tố tụng có mặt tại phiên toà xem họ có thêm vật chứng, tài liệu ra xem xét không. Đây chính là nội dung liên quan đến việc cung cấp tình tiết mới phát sinh tại phiên toà (có thể họ cung cấp cả tài liệu CQĐT đã thu thập và tài liệu CQĐT chưa thu thập). Các tài liệu này thường liên quan đến: Chứng cứ thể hiện bị cáo không phạm tội; Chứng cứ có dấu hiệu bỏ lọt tội phạm; Chứng cứ nhận tội do cơ quan điều tra dùng bức cung, nhục hình; Chứng cứ là vật chứng không đúng trong hồ sơ; Chứng cứ là các tình tiết tăng nặng giảm nhẹ TNHS để xem xét về đường lối xét xử; Chứng cứ mà CQĐT chưa điều tra, v.v....

        Khi những người tham gia tố tụng cung cấp tài liệu, đồ vật tại phiên toà, Toà án “tiếp nhận chứng cứ, tài liệu, đồ vật liên quan đến vụ án do cơ quan, tổ chức, cá nhân cung cấp” theo Điều 252 BLTTHS bằng các hoạt động: Yêu cầu họ nộp tại bàn Thư ký để chuyển lên HĐXX, Kiểm sát viên kiểm tra, đánh giá tính xác thực, hợp pháp của chứng cứ (theo Điều 108 BLTTHS), nguồn chứng cứ mà họ có được, làm rõ lý do tại sao tại phiên toà mới cung cấp từ đó có hướng giải quyết phù hợp, đúng pháp luật:

        1. Nếu tài liệu, chứng cứ, đồ vật cung cấp không đảm bảo tính hợp pháp, xác thực và không liên quan đến vụ án thì Kiểm sát viên đề nghị Hội đồng xét xử không coi đó là chứng cứ trong hồ sơ vụ án.

        2. Nếu các tài liệu, chứng cứ, đồ vật cung cấp đã đảm bảo tính hợp pháp, xác thực và liên quan đến vụ án nhưng không thay đổi bản chất vụ án, không ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của bị cáo, bị hại, Kiểm sát viên bổ sung trong luận tội để đề nghị Hội đồng xét xử xem xét khi lượng hình cho phù hợp với tính chất, hành vi phạm tội (các tình tiết giảm nhẹ như: bồi thường thiệt hại, bị hại có đơn xin giảm nhẹ cho bị cáo, gia đình có công cách mạng, có thành tích giúp cơ quan công an phá án...quy định tại khoản 1, khoản 2 Điều 51 BLHS; các tình tiết tăng nặng như: bị cáo tiếp tục phạm tội, có hành vi trả thù...).

        3. Nếu tài liệu, chứng cứ, đồ vật cung cấp làm thay đổi bản chất vụ án, ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của người tham gia tố tụng thì Kiểm sát viên căn cứ Điều 251, Điều 253 BLTTHS có ý kiến phát biểu khi HĐXX yêu cầu. Cụ thể:

        3.1. Với các chứng cứ, đồ vật có thể được xác minh, xem xét thực hiện ngay trong 05 ngày thì Kiểm sát viên đề nghị Hội đồng xét xử tạm ngừng phiên toà để Toà án đi xác minh hoặc phối hợp cùng VKS đi xác minh, ví dụ như:

        Xác minh bổ sung giấy khai sinh để đối chiếu với sổ hộ khẩu xem bị cáo có phạm tội khi chưa đủ 18 tuổi hay không vì có mâu thuẫn về ngày tháng năm sinh; Xác minh bị cáo có phải người dân tộc thiểu số hay không do lý lịch của địa phương cung cấp khác với lời khai của bị cáo tại phiên toà; Xác minh bổ sung Quyết định đình chỉ sinh hoạt Đảng nếu bị cáo là Đảng viên do cấp sơ thẩm chưa làm; Tiến hành xem xét trực tiếp vật chứng khi có mâu thuẫn giữa biên bản thu giữ vật chứng và bản ảnh chụp vật chứng; Xác minh tư cách của người tham gia tố tụng là bị hại hay nguyên đơn dân sự vì cấp sơ thẩm chưa điều tra làm rõ chủ sở hữu tài sản…

        3.2. Với các chứng cứ, đồ vật cần có thời gian để xem xét, xác minh bổ sung thì Kiểm sát viên đề nghị tạm hoãn phiên toà, ví dụ như: 

        Yêu cầu giám định tâm thần đối với bị cáo khi bị cáo xuất trình bệnh án tại phiên toà hoặc qua diễn biến phiên toà bị cáo có biểu hiện không bình thường, mặc dù trong hồ sơ thể hiện ở giai đoạn điều tra bị cáo hoàn toàn bình thường.

        3.3. Trường hợp không thể bổ sung tài liệu và xác minh tại giai đoạn xét xử, Kiểm sát viên đề nghị trả hồ sơ để điều tra bổ sung (ở cấp sơ thẩm) hoặc huỷ Bản án sơ thẩm để điều tra lại (ở cấp phúc thẩm) như trong các trường hợp:

        + Người tham gia tố tụng cung cấp hình ảnh, ghi âm, ghi hình mới, chưa nộp trong quá trình điều tra.

        + Có dấu hiệu bỏ lọt đồng phạm.

        + Có dấu hiệu cơ quan điều tra làm sai lệch vụ án do đưa vào tố tụng nhân chứng giả.

        + Định giá lại tài sản không đúng quy định tại Nghị định số 26/2005/NĐ-CP ngày 02/03/2005 của Chính phủ (nay là Nghị định số 30/2018/NĐ-CP ngày 07/3/2018 của Chính phủ).

        + Chưa điều tra đầy đủ khi vụ án còn nhiều mâu thuẫn, vật chứng mô tả chưa kỹ, chưa thực nghiệm điều tra.

        + Cấp sơ thẩm truy tố xét xử sai khung hình phạt do nhầm lẫn trong việc xác định xoá án tích theo Điều 70, 107 BLHS.

        Tóm lại, các đơn vị cần bám sát Chỉ thị của Viện KSND tối cao, Kế hoạch công tác kiểm sát của Viện KSND thành phố Hà Nội, các Nghị quyết của Đảng, Quốc hội, Hội đồng thẩm phán TAND tối cao. Mỗi cán bộ, Kiểm sát viên phải tự nghiên cứu, học hỏi để cập nhật kịp thời các đạo luật mới, tự rèn luyện mình phong cách ứng xử, tạo thói quen đối đáp đúng mực, đúng pháp luật. Nâng cao vai trò, trách nhiệm quản lý, chỉ đạo hoạt động nghiệp vụ của Lãnh đạo VKS 02 cấp trong hoạt động thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra, kiểm sát xét xử các vụ án hình sự là yếu tố quan trọng nhằm hạn chế các sai lầm trong hoạt động nghiệp vụ dẫn đến Tòa án tuyên hủy án để điều tra, xét xử lại. Phối hợp chặt chẽ giữa cấp trên với cấp dưới, giữa các phòng nghiệp vụ, giữa các phòng và các đơn vị cấp huyện trong việc nâng cao chất lượng tổ chức các phiên toà rút kinh nghiệm, thông qua đó nâng cao kỹ năng của Kiểm sát viên, nhất là cách xử lý của Kiểm sát viên khi có tình tiết phát sinh tại phiên toà. Tăng cường công tác phối hợp với Toà án để thống nhất quan điểm giải quyết, đảm bảo đúng quy định pháp luật, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức, phục vụ có hiệu quả nhiệm vụ chính trị tại địa phương. Các đơn vị nên thường xuyên tổng hợp các khó khăn, vướng mắc trong việc áp dụng pháp luật để báo cáo cấp trên, kịp thời hướng dẫn.

        Trên đây là một số trong đó có các kỹ năng xử lý của Kiểm sát viên tại phiên tòa xét xử các vụ án hình sự khi người tham gia tố tụng cung cấp tài liệu, chứng cứ tại phiên tòa, chia sẻ và mong sự đóng góp ý kiến của các đồng chí./.

Phòng 7 - Viện KSND thành phố Hà Nội

HÌNH ẢNH

ĐĂNG NHẬP

Website liên kết

Thống kê truy cập

Đang truy cập Đang truy cập : 64

Tổng lượt truy cập Tổng lượt truy cập : 880598