Một số nội dung mới cần lưu ý về Quy trình tiếp công dân trong ngành Kiểm sát nhân dân

24/11/2020 11:22 | 536 | 0

        Ngày 09/7/2020, Viện trưởng Kiểm sát nhân dân tối cao ký Quyết định số 249/QĐ-VKSTC, ban hành Quy định về quy trình tiếp công dân trong ngành Kiểm sát nhân dân (sau đây gọi là Quy trình 249). Đây là quy trình nhằm cụ thể hoá một số quy định đã ban hành trong Quy chế tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp, ban hành kèm theo Quyết định số 51/QĐ-VKSTC-V12 ngày 02/2/2016 (sau đây gọi là Quy chế 51). Với việc ban hành Quy trình 249 và Quy trình số 546/QĐ-VKSTC ngày 3/12/2018 quy định về Quy trình giải quyết khiếu nại, tố cáo; kiểm tra quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật và kiểm sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp, Ngành kiểm sát đã có hệ thống văn bản quy phạm khá hoàn chỉnh trong lĩnh vực kiểm sát và giải quyết khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp, tạo điều kiện để cán bộ, Kiểm sát viên làm công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo nghiên cứu vận dụng thực hiện nhằm nâng cao chất lượng công tác này.

        Thông qua việc nghiên cứu Quy trình 249, trong phạm vi bài viết này chúng tôi nêu một số nội dung mới, cần chú ý khi thực hiện công tác tiếp công dân, giải quyết đơn khiếu nại, tố cáo trong Ngành kiểm sát.

        Quy trình tiếp công dân có 31 điều, được chia thành 5 chương bao gồm:

        Chương I: “Quy định chung";

        Chương II: “Tiếp người khiếu nại";

        Chương III: “Tiếp người tố cáo";

        Chương IV: “Tiếp người kiến nghị, phản ánh";

        Chương V: “Tổ chức thực hiện".

        Quy trình có hiệu lực thi hành kể từ ngày 09/7/2020 và thay thế cho các quy định trước đây có nội dung trái với Quy định này. So với quy chế 51 và các quy định trước đó của Ngành Kiểm sát nhân dân trong công tác tiếp công dân, Quy trình 249 có một số nội dung mới, cần chú ý như sau:

        1. Về phạm vi điều chỉnh, áp dụng quy trình

        Tại Điều 1 của Quy trình 249 quy định về phạm vi điều chỉnh bao gồm trình tự, thủ tục tiếp công dân của công chức được giao nhiệm vụ tiếp công dân để tiếp nhận, xử lý khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh tại trụ sở Viện kiểm sát nhân dân các cấp và không bao gồm hoạt động tiếp công dân của Viện kiểm sát quân sự các cấp. Một trong những điểm lưu ý quy định tại Khoản 2 của điều này, theo đó quy định "Việc tiếp công dân sau khi đã tiếp nhận, xử lý, giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh chỉ áp dụng Quy định này nếu phù hợp". Như vậy khi áp dụng các đơn vị cần hết sức linh hoạt, đảm bảo việc áp dụng Quy định phải phù hợp với các nguyên tắc và quy định của pháp luật cũng như phù hợp với thực tiễn.

        2. Quy định căn cứ, trình tự thực hiện việc từ chối tiếp công dân

        Mặc dù tại Điều 9 Luật tiếp công dân năm 2013 đã quy định 4 căn cứ để từ chối tiếp công dân, bao gồm: 

        - Người trong tình trạng say do dùng chất kích thích, người mắc bệnh tâm thần hoặc một bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình;

        - Người có hành vi đe dọa, xúc phạm cơ quan, tổ chức, đơn vị, người tiếp công dân, người thi hành công vụ hoặc có hành vi khác vi phạm nội quy nơi tiếp công dân;

        - Người khiếu nại, tố cáo về vụ việc đã giải quyết đúng chính sách, pháp luật, được cơ quan nhà nước có thẩm quyền kiểm tra, rà soát, thông báo bằng văn bản và đã được tiếp, giải thích, hướng dẫn nhưng vẫn cố tình khiếu nại, tố cáo kéo dài;

        - Những trường hợp khác theo quy định của pháp luật.

        Tại Quy chế 51 mới chỉ nêu quy định chung từ chối tiếp công dân trong các trường hợp quy định tại Điều 9 Luật tiếp công dân (Khoản 6, điều 3). Tuy nhiên, do chưa có một trình tự, thủ tục cụ thể dẫn đến thực tiễn áp dụng luật của các đơn vị chưa thống nhất. Vấn đề này đã được quy định cụ thể tại điều 3 Quy trình 249, theo đó:

        "Người tiếp công dân được từ chối tiếp công dân khi thuộc một trong các trường hợp được quy định tại Điều 9 Luật Tiếp công dân nhưng phải giải thích cho công dân biết lý do từ chối và báo cáo cho Lãnh đạo đơn vị biết”.

        Đối với những trường hợp được quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 9 Luật Tiếp công dân, người tiếp công dân phối hợp với bảo vệ cơ quan hoặc một công chức khác trong đơn vị lập biên bản ghi nhận sự việc để làm cơ sở từ chối tiếp công dân. Trường hợp công dân có hành vi gây rối trật tự tại nơi tiếp công dân, người tiếp công dân phối hợp với bảo vệ tại nơi tiếp công dân, Cảnh sát bảo vệ hoặc Công an xã, phường, thị trấn tại nơi tiếp công dân lập biên bản ghi nhận sự việc; báo cáo Viện trưởng Viện kiểm sát cấp mình để đề nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý.

        Đối với trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 9 Luật Tiếp công dân thì người tiếp công dân dự thảo văn bản Thông báo từ chối tiếp công dân, trình người có thẩm quyền ký ban hành (thực hiện theo Mẫu số 01-TCD)."

        Như vậy Quy trình 249 đã nêu rõ các bước cần thực hiện khi từ chối tiếp công dân, cán bộ tiếp dân phải xác định căn cứ để từ chối, từ đó thực hiện trình tự, thủ tục theo đúng quy định.

        3. Về trình tự thủ tục khi tiếp người khiếu nại, tố cáo và kiến nghị, phản ánh

        Đây là nội dung mới trong Quy trình số 249. Quy chế 51 quy định nội dung tiếp công dân nói chung tại Chương II các điều từ điều 3 đến điều 8. Tuy nhiên, Quy trình 249 quy định cụ thể, phân biệt giữa 3 đối tượng là người khiếu nại, người tố cáo và người kiến nghị, phản ánh. Đồng thời quy định trình tự thủ tục xử lý nội dung đơn của từng đối tượng khi tiếp.

        Một điểm cần lưu ý là vấn đề xác định chủ thể thực hiện quyền, trong đó người khiếu nại và người kiến nghị, phản ánh có thể uỷ quyền cho người khác thực hiện quyền khiếu nại, kiến nghị phản ánh. Người đại diện theo pháp luật của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thể đại diện để thực hiện quyền khiếu nại. Riêng đối với người tố cáo không quy định về việc uỷ quyền và đại diện nên người tố cáo phải tự mình thực hiện quyền tố cáo. Điều này cũng phù hợp với quy định tại Khoản 4 điều 2 Luật tố cáo: " Người tố cáo là cá nhân thực hiện việc tố cáo"

        4. Quy định trường hợp "người khiếu nại không bổ sung hoặc viết lại đơn" thì có thể là căn cứ cho việc không thụ lý đơn

        Theo điểm b Khoản 1 Điều 10 Quy trình 249 quy định: "Trường hợp người tiếp công dân đã đề nghị người khiếu nại viết lại đơn hoặc viết bổ sung vào đơn những nội dung chưa rõ, còn thiếu nhưng người khiếu nại không thực hiện thì người tiếp công dân giải thích cho người khiếu nại biết và việc sẽ không thụ lý, giải quyết đơn."

        Đây là quy định mới chưa được quy định trong quy chế 51 và các văn bản hướng dẫn trong ngành. Với quy định này tạo điều kiện thuận lợi cho cán bộ xử lý đơn trong trường hợp đơn khiếu nại tố cáo không rõ nội dung, không rõ đối tượng.

        Tuy nhiên trong Chương III về tiếp người tố cáo lại không đề cập đến việc xử lý trường hợp đơn tố cáo không rõ ràng, chưa đầy đủ mà người tiếp công dân đã đề nghị người tố cáo viết lại đơn hoặc viết bổ sung vào đơn những nội dung chưa rõ, còn thiếu nhưng người tố cáo không thực hiện. Trong công tác tiếp công dân đây cũng là một tình huống thực tiễn đặt ra, cần hết sức thân trọng trong việc nghiên cứu áp dụng tương tự pháp luật để giải quyết trường hợp này.

        5. Việc công dân đề nghị Lãnh đạo Viện tiếp dân

        Theo điều 18 Luật tiếp công dân quy định: " Khi tiếp công dân, người đứng đầu cơ quan phải có ý kiến trả lời về việc giải quyết vụ việc cho công dân. Trường hợp chưa trả lời ngay được thì chỉ đạo cơ quan, tổ chức, đơn vị, công chức, viên chức thuộc quyền quản lý của mình kịp thời xem xét, giải quyết và thông báo thời gian trả lời cho công dân." Trước khi có Quy trình 249 Ngành kiểm sát không có quy định về việc ghi nhận đề nghị gặp lãnh đạo Viện kiểm sát trước khi tiếp. Do vậy trên thực tiễn gặp nhiều khó khăn trong công tác chuẩn bị hồ sơ, tài liệu, báo cáo phục vụ cho việc tham mưu ngay tại buổi tiếp công dân của Lãnh đạo Viện. Một số công dân còn yêu cầu Lãnh đạo Viện kiểm sát phải thường trực tại phòng tiếp công dân để tiếp tất cả các trường hợp công dân đến khiếu nại, tố cáo, kiến nghị phản ánh ngày hôm đó khiến cán bộ tiếp phải mất nhiều công sức để giải thích.

        Để khắc phục vấn đề này khoản 4 điều 13 của Quy trình 249 quy định trường hợp người khiếu nại đề nghị gặp lãnh đạo Viện kiểm sát hoặc thủ trưởng đơn vị có trách nhiệm tham mưu giải quyết khiếu nại để trình bày những nội dung liên quan đến khiếu nại thuộc thẩm quyền của Viện kiểm sát cấp mình thì người tiếp công dân ghi nhận, sau đó báo cáo lãnh đạo Viện kiểm sát hoặc thủ trưởng đơn vị được đề nghị tiếp xem xét, quy định. Trên cơ sở ý kiến, quyết định của lãnh đạo Viện kiểm sát hoặc thủ trưởng đơn vị, người tiếp công dân thông báo lại cho người khiếu nại biết.

        Trên cơ sở quy định của Quy trình 249 và Khoản 2 Điều 6 Quy chế 51, đơn vị Kiểm sát và giải quyết đơn khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp và các đơn vị có liên quan trong việc tiếp công dân của Viện trưởng VKS tiến hành phân công, phối hợp thực hiện các nhiệm vụ cụ thể: Lập danh sách công dân được tiếp để trình Viện trưởng chỉ đạo; chuẩn bị nội dung, nghiên cứu hồ sơ, tài liệu liên quan đến vụ việc Viện trưởng VKS tiếp công dân theo danh sách đã được phê duyệt; Tham gia ghi biên bản, thông báo kết luận hoặc ý kiến chỉ đạo của Viện trưởng trong buổi tiếp công dân; Thực hiện yêu cầu của Viện trưởng;…

        6. Xử lý trường hợp công dan gửi đơn khiếu nại không thuộc thẩm quyền

        Đối với đơn khiếu nại không thuộc thẩm quyền, bao gồm đơn khiếu nại thuộc thẩm quyền của các cơ quan khác và đơn khiếu nại thuộc thẩm quyền của Viện KSND cấp dưới thuộc trách nhiệm quản lý, điều 14 Quy trình 249 đề cập đến hướng giải quyết trong trường hợp cán bộ tiếp công dân đã giải thích hướng dẫn nhưng công dân không đồng ý vẫn muốn gửi đơn: "Trường hợp người tiếp công dân đã hướng dẫn, giải thích nội dung khiếu nại không thuộc thẩm quyền giải quyết và không thuộc thẩm quyền kiểm sát của Viện kiểm sát nhưng công dân không đồng ý, vẫn đề nghị Viện kiểm sát nhận đơn thì người tiếp công dân lập biên bản tiếp nhận, xác định rõ vụ, việc không thuộc thẩm quyền và chuyển đơn đến cơ quan có thẩm quyền để xem xét, giải quyết, đồng thời thông báo cho công dân biết để liên hệ với cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết đơn".

        Như vậy, công tác tiếp công dân phải áp dụng không chỉ đơn thuần thực hiện chuyên môn nghiệp vụ mà còn cả kỹ năng ứng xử, giao tiếp. Bởi vậy khi áp dụng Khoản 3 điều 14 người tiếp công dân cần phải đảm bảo đã áp dụng các biện pháp giải thích, hướng dẫn pháp luật một cách đầy đủ. Trên hết, mục đích của công tác tiếp công dân là đảm bảo tiếp nhận kịp thời khiếu nại, tố cáo và kiến nghị phản ánh của người dân và đảm bảo dân chủ, đảm bảo quyền lợi hợp pháp của công dân.

        7. Xử lý đối với khiếu nại không thành chuyển sang tố cáo

        Việc công dân khiếu nại không thành chuyển sang tố cáo là một vấn đề thực tiễn rất hay xảy ra. Trước đây, Viện KSND tối cao tại các hội nghị tập huấn và các văn bản hướng dẫn cũng đã trả lời về vấn đề này. Nay vấn đề này được quy định cụ thể tại Điều 25 của Quy trình 249 như sau:

        Trường hợp khiếu nại đã được giải quyết đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật nhưng người khiếu nại không đồng ý mà chuyển sang tố cáo người đã giải quyết khiếu nại thì xử lý như sau:

        - Trường hợp người tố cáo cung cấp được thông tin, tài liệu, chứng cứ xác định người giải quyết khiếu nại có hành vi vi phạm pháp luật thì người tiếp công dân tiếp nhận đơn, xử lý theo quy định tại khoản 1 Điều 22 Quy định này.

        - Trường hợp người tố cáo không cung cấp được thông tin, tài liệu, chứng cứ xác định người giải quyết khiếu nại có hành vi vi phạm pháp luật thì người tiếp công dân giải thích, hướng dẫn công dân thực hiện việc khiếu nại, tố cáo theo quy định của pháp luật. Nếu công dân không chấp hành thì từ chối tiếp công dân.

        Trong trường hợp này, cán bộ làm công tác tiếp công dân phải giải thích lý do và xem xét có thể đề xuất lãnh đạo đơn vị ban hành thông báo từ chối tiếp công dân. Việc từ chối tiếp công dân được thực hiện theo Điều 3 của Quy trình này.

        Như vậy, quy trình tiếp công dân trong ngành Kiểm sát nhân dân đã góp phần hoàn thiện hệ thống văn bản, pháp luật về tiếp công dân giải quyết khiếu nại, tố cáo trong Ngành kiểm sát nhân dân. Bài viết nêu một số nội dung mới, cần chú ý để cán bộ, Kiểm sát viên làm công tác này cùng nghiên cứu, tham khảo vận dụng khi thực hiện nhiệm vụ, góp phần nâng cao chất lượng hiệu quả công tác kiểm sát và giải quyết khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp./.

Nguyễn Mạnh Hà, Trần Bích Ngọc - Phòng 12

HÌNH ẢNH

ĐĂNG NHẬP

Website liên kết

Thống kê truy cập

Đang truy cập Đang truy cập : 22

Tổng lượt truy cập Tổng lượt truy cập : 926605