Khó khăn, vướng mắc trong quá trình giải quyết các vụ án xâm hại trẻ em thông qua môi trường mạng xã hội và giải pháp nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống loại tội phạm này trên địa bàn TP Hà Nội

11/08/2020 14:07 | 640 | 0

        Theo khái niệm “Xâm hại trẻ em” của Liên Hiệp Quốc thì xâm hại trẻ em hay ngược đãi trẻ em là tất cả các hình thức đối xử tồi tệ về mặt tình cảm hay thể chất, xâm hại tình dục hay các mục đích khác gây ra tổn hại thực tế hay tiềm ẩn đối với sự phát triển, sự sống còn, sức khoẻ hay nhân phẩm của trẻ khi xét về trách nhiệm lòng tin hay quyền hành.

        Ở Việt Nam, mặc dù xác định trẻ em là đối tượng cần được bảo vệ, chăm sóc ưu tiên, đảm bảo quyền trẻ em được thực thi, tuy nhiên công tác lập pháp về ngành Luật Hình sự không quy định trẻ em là một khách thể loại, khách thể của tội phạm, ngoại trừ một số điều luật độc lập cụ thể có quy định riêng đối với đối tượng xâm hại là trẻ em thì hình phạt nặng hơn như: Hiếp dâm, dâm ô, mua bán, chiếm đoạt người dưới 16 tuổi; cưỡng dâm từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi;  giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi; sử dụng người dưới 16 tuổi vào mục đích khiêu dâm; đánh tráo người dưới 1 tuổi…

        Xã hội ngày càng phát triển nên song hành với sự phát triển đó cũng có hệ luỵ đi kèm, nhất là sự phát triển về kinh tế, văn hoá, xã hội của Thủ đô Hà Nội trong những năm qua đã đạt được những thành tựu to lớn và đang tiến tới cùng với cả nước hội nhập với các nước trên thế giới đã phát sinh ra những hệ quả của nó đó là sự du nhập của dân cư từ mọi miền về thủ đô, dân cư đông đúc, cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ… Một trong những hệ luỵ đó là những ảnh hưởng của mạng xã hội đến đời sống của từng người dân. Sự học hỏi trên mạng có cả điều tốt và xấu, quan trọng là người sử dụng biết lựa chọn. Do chưa kiểm soát được sự hoạt động của các hệ thống mạng xâm nhập vào nước ta, đây chính là kẽ hở và cũng là môi trường để cho các loại tội phạm phát triển, trong đó có các loại tội phạm về xâm hại tình dục trẻ em trên môi trường mạng.

        Chỉ tính trong khoảng thời gian từ ngày 01/01/2015 đến ngày 30/06/2019 đã xảy ra 29 vụ xâm hại tình dục trẻ em trên môi trường mạng. Trong đó, hành vi xảy ra nhiều nhất là giao cấu với trẻ em. Tất cả các hành vi xâm hại trẻ em trên môi trường mạng đều liên quan đến xâm hại tình dục trẻ em và xảy ra hầu hết ở các địa bàn quận, huyện, từ thành thị đến nông thôn. Nhìn chung, tình hình xâm hại trẻ em nói chung và xâm hại trẻ em trên môi trường mạng nói riêng luôn tiềm ẩn, diễn biến phức tạp và có xu hướng gia tăng. Mặc dù các hành vi xâm hại tình dục trẻ em qua mạng xảy ra ít, chiếm tỷ lệ nhỏ trong tổng số các vụ án xâm hại trẻ em nhưng để lại hậu quả rất nghiêm trọng về tâm lý, sức khoẻ cho trẻ em.

        Qua thực tế điều tra, giải quyết các vụ án xâm hại trẻ em (xâm hại trẻ em trên môi trường mạng), nhận thấy có một số khó khăn, vướng mắc như sau:

        1. Thủ đô Hà Nội là nơi có rất đông trẻ em từ nhiều địa phương theo cha mẹ đến cư trú hoặc lang thang kiếm sống, đây là đối tượng rất dễ bị tác động bởi các mặt trái của xã hội, dễ bị xâm hại và vi phạm pháp luật. Giải quyết tình trạng này là vấn đề rất khó khăn và không thể giải quyết triệt để nếu không có sự tham gia phối hợp của các Bộ, ngành TW và các địa phương liên quan.

        2. Công tác phòng, chống đấu tranh với tội phạm xâm hại trẻ em không chỉ là công tác, nhiệm vụ riêng của Lực lượng Công an mà đòi hỏi phải có sự tham gia phối hợp của các cấp, các ban ngành, đoàn thể, tổ chức xã hội… tuy nhiên sự phối hợp giữa các lực lượng vẫn còn hạn chế, chưa được nhịp nhàng, đồng bộ. Do vậy, chưa đạt được kết quả cao.

        3. Tính phòng ngừa trong công tác xâm hại trẻ em tại một số đơn vị chưa cao; trong khi đó, thời gian gần đây, các đối tượng thường xuyên thay đổi phương thức, thủ đoạn phạm tội, xuất hiện số đối tượng gây án là người nước ngoài, người thân trong gia đình, giáo viên dạy học… rất khó khăn cho công tác phòng ngừa nên hầu hết các đơn vị mới chỉ điều tra, xử lý các vụ việc khi có đơn tố giác của công dân.

        4. Một số trường hợp do nhận thức và hiểu biết pháp luật còn hạn chế hoặc do lo ngại đến cuộc sống, tương lai của trẻ em mà người dân thiếu ý thức tố giác tội phạm, không trình báo với Cơ quan Công an để điều tra, xử lý đối tượng theo pháp luật mà tự thoả thuận, giải quyết; đến khi không thoả thuận, giải quyết được mới tố cáo nên để thời gian quá lâu, gây nhiều khó khăn cho công tác điều tra, thu thập tài liệu, chứng cứ.

        5. Tội phạm xâm hại trẻ em nói chung và xâm hại trẻ em trên môi trường mạng là loại tội phạm ẩn rất khó bị phát hiện, đối tượng gây án gần như không có biểu hiện gì trước khi gây án, chỉ được phát hiện sau khi đã xảy ra. Các vụ việc thường diễn ra ở những nơi vắng vẻ hoặc đối tượng lợi dụng lúc vắng người để thực hiện hành vi phạm tội nên thường không có nhân chứng, sự việc xảy ra chỉ có đối tượng gây án và bị hại biết nên thiếu những lời khai khách quan. Người bị hại là người dưới 16 tuổi nên chưa hoàn thiện về tâm lý và nhận thức, việc khai báo và cung cấp thông tin cho Cơ quan điều tra rất hạn chế. Nhiều bị hại còn quá nhỏ không biết diễn đạt hành vi của đối tượng, không nhớ được chi tiết nội dung sự việc. Các bị hại thường có tâm lý rụt rè, sợ hãi khi làm việc với Cơ quan điều tra, dẫn đến quá trình giao tiếp, ghi lời khai gặp nhiều khó khăn.

        6. Quan điểm của Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát nhân dân và Toà án nhân dân có nhiều quan điểm đánh giá về chứng cứ và xác định tội danh nên dẫn đến việc chậm phê chuẩn các Quyết định của Cơ quan điều tra, vụ án bị trả điều tra bổ sung nhiều lần giữa các Cơ quan tố tụng.

        7. Các vụ án xâm hại trẻ em thường có tính chất nhạy cảm, bị tác động rất lớn từ dư luận xã hội gây sức ép phải khởi tố vụ án hình sự ngay, nhưng theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự việc tiến hành điều tra phải tuân thủ theo những quy định cụ thể, do đó dẫn đến quá trình điều tra, thu thập tài liệu, chứng cứ để chứng minh hành vi phạm tội của đối tượng đòi hỏi rất nhiều thời gian, vì vậy dẫn đến đơn thư khiếu nại và gây dư luận không tốt.

        8. Điều tra viên, cán bộ điều tra chưa được đào tạo chuyên sâu về tâm lý học, tâm lý khoa học giáo dục đối với trẻ em, nên khi tiến hành lấy lời khai trẻ em thường dùng những từ ngữ mang tính chuyên môn hoặc các câu hỏi áp dụng đối với người trưởng thành khiến trẻ em không biết trả lời như thế nào hoặc trả lời không chính xác, có thể ảnh hưởng đến tâm lý của trẻ em.

        Từ những thực trạng trên, để nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống tội phạm xâm hại trẻ em nói chung trong đó có các vụ án xâm hại trẻ em thông qua mạng internet, có một số giải pháp như sau:

        - Thứ nhất, Thường xuyên tuyên truyền sâu rộng để nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của nhân dân, xử lý nghiêm minh, kịp thời, đúng pháp luật các đối tượng phạm tội, kiên quyết đấu tranh không bỏ lọt tội phạm. Hỗ trợ vật chất cho những gia đình có trẻ em bị xâm hại thuộc diện hộ nghèo, cận nghèo.

        - Thứ hai, Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về hình sự, hôn nhân gia đình, pháp luật về chăm sóc, giáo dục, bảo vệ trẻ em và pháp luật về phòng, chống xâm hại trẻ em. Vận động nhân dân tham gia tố giác kịp thời các hành vi xâm hại trẻ em, trong đó khuyến khích trẻ em là nạn nhân và gia đình tố giác tội phạm.

        - Thứ ba, Tăng cường công tác quản lý Nhà nước về trật tự xã hội, thường xuyên kiểm tra các cơ sở hoạt động dịch vụ văn hoá để kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm đối với mọi hành vi tuyên truyền văn hoá phẩm đồi truỵ; đồng thời, kiên quyết xử lý những tụ điểm phức tạp gây mất trật tự trị an, đặc biệt là nhà hàng, quán karaoke, điểm massage, quán internet có tổ chức hoặc cho người sử dụng truy cập vào những trang Web xấu có nội dung khiêu dâm, kích động tình dục, kích động bạo lực. Rà soát, đánh giá một cách toàn diện hệ thống pháp luật hiện hành có liên quan đến việc chăm sóc, bảo vệ trẻ em để từ đó có sự bổ sung, điều chỉnh phù hợp.

        - Thứ tư, Chủ động nắm tình hình, diễn biến hoạt động của tội phạm xâm hại trẻ em, có kế hoạch phòng ngừa, ngăn chặn và quản lý chặt chẽ số thanh thiếu niên chậm tiến, có tiền án, tiền sự, các băng nhóm trên địa bàn là những đối tượng có nguy cơ phạm tội xâm hại trẻ em. Đối tượng người nước ngoài có quá khứ xâm hại tình dục trẻ em nhập cảnh vào Việt Nam.

        - Thứ năm, Tăng cường công tác điều tra, xử lý tội phạm xâm hại trẻ em, nhất là xâm hại tình dục trẻ em kết hợp với công tác đấu tranh phòng ngừa tội phạm nói chung. Lãnh đạo, chỉ huy Cơ quan điều tra cần quan tâm, chỉ đạo sát sao đối với các vụ án xâm hại trẻ em, kịp thời phát hiện những khó khăn, vướng mắc trong quá trình điều tra để chỉ đạo khắc phục, tháo gỡ.

        - Thứ sáu, Phối hợp chặt chẽ với Viện kiểm sát, Toà án nhân các cấp đẩy nhanh tiến độ điều tra, thống nhất quan điểm xử lý các vụ án xâm hại trẻ em, không để vụ việc tồn đọng, kéo dài dẫn đến khiếu kiện, gây bức xúc trong dư luận xã hội. Viện kiểm sát cần tham gia trong tất cả các hoạt động thu thập tài liệu, chứng cứ từ giai đoạn ban đầu để nắm rõ nội dung vụ việc, có yêu cầu điều tra cụ thể, thường xuyên trao đổi đảm bảo sự thống nhất trong đánh giá tài liệu chứng cứ, xác định tội danh.

        Trên đây là một số ý kiến về hạn chế, khó khăn, vướng mắc và những giải pháp để nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống tội phạm xâm hại trẻ em nói chung và xâm hại trẻ trên môi trường mạng nói riêng. Rất mong nhận được sự trao đổi, bổ sung của các đồng nghiệp.

                                                        Võ Thị Bích Hà - Phòng 2

HÌNH ẢNH

ĐĂNG NHẬP

Website liên kết

Thống kê truy cập

Đang truy cập Đang truy cập : 61

Tổng lượt truy cập Tổng lượt truy cập : 857012