Một số nội dung mới của Luật Thi hành án hình sự năm 2019

26/11/2019 08:47 | 183 | 0

        Ngày 14/6/2019, Quốc hội đã thông qua Luật Thi hành án hình sự (THAHS) với nhiều thay đổi lớn trong công tác thi hành án. Luật THAHS năm 2019 bao gồm 16 chương, 207 điều, sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan đến thực hiện các chế độ của phạm nhân theo hướng cụ thể, thể hiện tính nhân đạo, khoan hồng của Nhà nước đối với những người đã từng mắc lỗi lầm; đồng thời, bảo đảm tốt nhất quyền con người trong quá trình chấp hành án. Theo đó, Luật THAHS 2019 (có hiệu lực thi hành từ 01/01/2020) có một số điểm mới đáng chú ý như sau:

        1. Về phạm vi điều chỉnh:

        Để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật, Luật mở rộng thêm phạm vi điều chỉnh đối với việc xác định nội dung, trình tự, thủ tục thực hiện tha tù trước thời hạn có điều kiện; thi hành các hình phạt và biện pháp tư pháp đối với pháp nhân thương mại chấp hành án.

        2. Bổ sung thêm quyền và nghĩa vụ của phạm nhân:

        Điều 27 của Luật THAHS năm 2019 bổ sung các nhóm quyền của phạm nhân, như: Được đề nghị xét đặc xá, bồi thường thiệt hại, hưởng chế độ, chính sách về bảo hiểm xã hội theo quy định của pháp luật; được tự mình hoặc thông qua người đại diện để thực hiện giao dịch dân sự theo quy định của pháp luật…
        Bên cạnh đó, phạm nhân có nghĩa vụ:
        - Chấp hành quyết định, yêu cầu, hướng dẫn của cơ quan, người có thẩm quyền quản lý thi hành án hình sự, thi hành án hình sự;
        - Chấp hành nội quy của trại giam, trại tạm giam, nhà tạm giữ…

        3. Về việc tiếp nhận người chấp hành án phạt tù:

        Điều 28 quy định như sau: Khi có đầy đủ hồ sơ theo quy định, trại giam, trại tạm giam, … phải tiếp nhận người chấp hành án phạt tù. Khi tiếp nhận, các cơ quan này phải có trách nhiệm kiểm tra thông tin, khám sức khỏe cho người chấp hành hình phạt tù, phải kiểm tra cơ thể của người chấp hành hình phạt tù để xử lý đồ vật mang theo trước khi đưa vào buồng giam.

        Trong đó, những đồ vật không được mang vào buồng giam gồm: Vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ; Chất gây mê, chất độc, chất cháy, chất gây cháy, chất phóng xạ, hóa chất, độc dược; Các chất ma túy và thuốc tân dược có thành phần gây nghiện; Rượu, bia và các chất kích thích khác; …Các loại thiết bị kỹ thuật, điện tử như máy ghi âm, ghi hình, máy nghe nhìn, điện thoại, bộ đàm; Tranh, ảnh, phim, băng đĩa có nội dung mê tín dị đoan, phản động, đồi trụy; các loại bài lá …

        Đặc biệt: Việc kiểm tra thân thể nam giới do cán bộ nam thực hiện, thân thể nữ giới do cán bộ nữ thực hiện và phải kiểm tra tại nơi kín đáo.

        4. Người đồng tính được bố trí buồng giam riêng:

        Trước đây, Luật THAHS năm 2010 quy định có 06 đối tượng được giam giữ riêng. Nay từ 01/01/2020, Luật mới đã bổ sung thêm 02 đối tượng nữa. Như vậy, hiện tại theo quy định có tổng cộng 08 đối tượng có thể được giam giữ riêng:

        - Phạm nhân nữ;

        - Phạm nhân là người dưới 18 tuổi;

        - Phạm nhân là người nước ngoài;

        - Phạm nhân là người mắc bệnh truyền nhiễm nhóm A;

        - Phạm nhân có dấu hiệu bị bệnh tâm thần hoặc một bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình trong thời gian chờ quyết định của Tòa án;

        - Phạm nhân thường xuyên vi phạm nội quy cơ sở giam giữ phạm nhân;

        - Phạm nhân là người đồng tính, người chuyển đổi giới tính, người chưa xác định rõ giới tính.

        5. Phạm nhân được hưởng một phần công lao động:

        Phạm nhân lao động là nghĩa vụ bắt buộc, nhằm mục tiêu chính là giáo dục cải tạo, đồng thời, tạo điều kiện cải thiện chế độ ăn, tạo thêm khoản thu nhập, chuẩn bị cho phạm nhân tái hòa nhập cộng đồng. Thực tế, năng suất, hiệu quả lao động và giá trị thu được qua tổ chức lao động tại các trại giam rất hạn chế, Nhà nước vẫn phải đầu tư khoản ngân sách lớn cho các trại giam. Vì vậy, để phù hợp với điều kiện thực tế, Luật quy định phạm nhân được hưởng một phần công lao động và giao Chính phủ quy định chi tiết về sử dụng kết quả lao động của phạm nhân theo hướng, kết quả lao động của phạm nhân sau khi trừ chi phí thì sẽ chi trả một phần công lao động cho phạm nhân trực tiếp tham gia lao động, sản xuất.

        “Theo Điều 34 Luật THAHS (sửa đổi), kết quả lao động của phạm nhân sau khi trừ chi phí vật tư, nguyên liệu, tiền công thuê lao động bên ngoài; chi phí điện, nước; … được sử dụng như sau: Bổ sung mức ăn cho phạm nhân; lập quỹ hòa nhập cộng đồng để chi hỗ trợ cho phạm nhân khi chấp hành xong án phạt tù; bổ sung vào quỹ phúc lợi, khen thưởng của trại giam; chi thưởng cho phạm nhân có thành tích trong lao động; … chi trả một phần công lao động cho phạm nhân trực tiếp tham gia lao động, sản xuất.”

        6. Tái hòa nhập cộng đồng:

        Luật bổ sung Điều 45 quy định về tái hòa nhập cộng đồng. Trại giam, Công an cấp huyện có trách nhiệm tổ chức chuẩn bị tái hòa nhập cộng đồng trước khi phạm nhân chấp hành xong án phạt tù, được đặc xá, tha tù có thời hạn có điều kiện.

        Nội dung tái hòa nhập gồm: Tư vấn tâm lý; định hướng nghề nghiệp; hỗ trợ kinh phí.
Kinh phí do ngân sách nhà nước cấp đồng thời nhà nước cũng khuyến khích các cơ quan tổ chức, đơn vị, cá nhân tạo điều kiện giúp đỡ những đối tượng này.

        7. Người được tạm đình chỉ vì lý do bị bệnh nặng hoặc có dấu hiệu bị bệnh tâm thần phải trưng cầu giám định y khoa:

        Đây là một điểm mới trong Luật THAHS năm 2019. Trước đây, đối với người được tạm đình chỉ do bị bệnh nặng và khó xác định tình trạng sức khỏe sẽ được trưng cầu giám định y khoa cấp tỉnh, cấp quân khu.

        Hiện nay, sau khi bổ sung, sửa đổi, người được tạm đình chỉ có dấu hiệu nghi mắc bệnh tâm thần hoặc bệnh khác làm mất khả năng nhận thức sẽ được đề nghị trưng cầu giám định pháp y tâm thần:

        - Nếu đã phục hồi sức khỏe thì đưa người đó đến nơi chấp hành án và thông báo cho Chánh án Tòa án đã ra quyết định tạm đình chỉ;

        - Nếu chưa phục hồi thì người đó tiếp tục được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù;

        - Nếu bị xác định là mắc bệnh tâm thần hoặc bệnh khác là mất khả năng nhận thức thì được đưa vào cơ sở khám bệnh, chữa bệnh bắt buộc;

        8. Về thi hành án treo, cải tạo không giam giữ:

        Luật THAHS năm 2019 cũng đã sửa đổi, bổ sung một số quy định liên quan đến thi hành án treo, cải tạo không giam giữ như: Bổ sung nhiệm vụ của UBND cấp xã, đơn vị quân đội được giao giám sát, giáo dục người được hưởng án treo, cải tạo không giam giữ; quy định cụ thể các nghĩa vụ của người chấp hành án, cụ thể: Bổ sung nhiệm vụ của UBND cấp xã, đơn vị quân đội được giao giám sát, giáo dục người được hưởng án treo. Quy định cụ thể các nghĩa vụ của người chấp hành án treo trong thời gian thử thách; quy định về trình tự, thủ tục, biện pháp lao động phục vụ tại cộng đồng đối với người bị phạt cải tạo không giam giữ không có việc làm hoặc mất việc làm trong thời gian chấp hành án. So với Luật THAHS năm 2010, Luật đã bổ sung một số nội dung liên quan đến giải quyết trường hợp người chấp hành án phạt cải tạo không giam giữ vắng mặt tại nơi cư trú.

        9. Người bị án treo có thể được rút ngắn hết thời hạn thử thách:

        Đây là một điểm mới nữa được quy định trong Luật THAHS năm 2019.

        Về điều kiện được rút ngắn thời hạn thử thách được hướng dẫn tại Thông tư liên tịch 08/2012/TTLT-BCA-BQP-TANDTC-VKSNDTC ngày 14/8/2012. Tuy nhiên, tại Thông tư liên tịch này cũng chỉ nêu các điều kiện sau:

        - Đã chấp hành được một phần hai thời gian thử thách của án treo;

        - Có nhiều tiến bộ trong thời gian chịu thử thách;

        - Được cơ quan giám sát, giáo dục đề nghị rút ngắn thời gian thử thách bằng văn bản;

        Trong đó, người hưởng án treo chỉ được xét rút ngắn thời gian thử thách mỗi năm 01 lần, mỗi lần từ 01 tháng - 01 năm; Có thể được rút ngắn thời gian thử thách nhiều lần nhưng thời gian thực tế chấp hành thử thách phải đã được 3/4 thời gian.

        Luật THAHS năm 2019 đã bổ sung thêm quy định về việc nếu thời gian thử thách còn lại không quá 01 tháng thì có thể được rút ngắn hết thời gian thử thách còn lại.

        10. Về việc thi hành án tử hình:

        Luật đã sửa đổi, bổ sung một số quy định liên quan đến quyết định thành lập Hội đồng thi hành án tử hình theo hướng quy định cụ thể hơn về thời gian, mối quan hệ, phối hợp giữa các cơ quan trong việc thành lập Hội đồng thi hành án tử hình; bổ sung về hồ sơ thi hành án tử hình; ngoài việc nhận tử thi và hài cốt, Luật bổ sung quy định về việc nhận tro cốt của người bị kết án tử hình.

        11. Về bổ sung quy định tha tù trước thời hạn có điều kiện:

        Trên cơ sở các quy định của BLHS năm 2015, BLTTHS năm 2015, Luật đã bổ sung quy định tha tù trước thời hạn có điều kiện, với 16 điều: Quy định về thời điểm, hồ sơ quản lý, cơ quan quản lý, nhiệm vụ của UBND cấp xã, đơn vị quân đội được giao quản lý người được tha tù trước thời hạn có điều kiện; quy định nghĩa vụ, việc lao động, học tập, rút ngắn thời gian thử thách, thủ tục rút ngắn thời gian thử thách, thực hiện việc kiểm điểm, việc vắng mặt tại nơi cư trú. Xử lý người được tha thù trước thời hạn có điều kiện vi phạm nghĩa vụ hoặc vi phạm pháp luật bị xử phạt vi phạm hành chính. Giải quyết trường hợp phạm nhân đã được đề nghị tha tù trước thời hạn có điều kiện vi phạm nội quy trại giam, cơ sở giam giữ hoặc có hành vi vi phạm pháp luật. Hủy bỏ quyết định tha tù trước thời hạn có điều kiện. Trách nhiệm của gia đình người được tha tù, trước thời hạn có điều kiện.

        12. Về bổ sung quy định THAHS đối với pháp nhân thương mại:

        Luật dành toàn bộ Chương XI gồm 12 điều luật để quy định thi hành án đối với pháp nhân thương mại. Quy định mới này nhằm thống nhất với BLHS năm 2015.
Theo đó, khi nhận được quyết định thi hành án, pháp nhân thương mại phải công bố trên trang thông tin điện tử, ấn phẩm của mình và niêm yết công khai tại trụ sở chính, địa điểm kinh doanh.

Nguyễn Ngọc Dương - Phòng 8

HÌNH ẢNH

ĐĂNG NHẬP

Website liên kết

Thống kê truy cập

Đang truy cập Đang truy cập : 85

Tổng lượt truy cập Tổng lượt truy cập : 768938