Một số giải pháp nâng cao năng lực THQCT, kiểm sát giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố liên quan tới tội phạm tham nhũng, chức vụ

29/11/2018 17:05 | 774 | 0

       Công tác tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố (TGTBVTP&KNKT) đóng vai trò quan trọng trong đấu tranh, phòng chống tội phạm. Đây là hoạt động mở đầu của quá trình giải quyết vụ án hình sự nhằm phát hiện hành vi phạm tội, trên cơ sở đó cơ quan Điều tra có thẩm quyền xác định có dấu hiệu tội phạm hay không để quyết định việc khởi tố hoặc không khởi tố vụ án hình sự. Từ chủ trương của Đảng, Nhà nước, Quốc hội trong những năm qua, ngành Kiểm sát nhân dân nói chung và Viện KSND thành phố Hà Nội nói riêng đã rất chú trọng quan tâm đến lĩnh vực công tác này, coi đây là một khâu công tác mang tính đột phá của ngành và đã đề ra nhiều giải pháp để nâng cao chất lượng công tác kiểm sát giải quyết TGTBVTP&KNKT, đặc biệt là đối với tội phạm tham nhũng, chức vụ.

          Thực tế công tác thụ lý TGTBVTP&KNKT những năm qua cho thấy tỷ lệ các vụ việc đã thụ lý liên quan đến tội phạm tham nhũng, chức vụ còn chưa cao. Trong khi đó, tình hình tội phạm tham nhũng hiện nay vẫn diễn biến phức tạp trên hầu hết các lĩnh vực của đời sống xã hội với tính chất, mức độ nghiêm trọng, liên quan đến nhiều địa phương, nhiều ngành, nhiều cấp, nhiều lĩnh vực kinh tế trọng điểm. Chính vì vậy, việc nâng cao năng lực thực hành quyền công tố, kiểm sát việc giải quyết TGTBVTP&KNKT về tội phạm tham nhũng, chức vụ của Kiểm sát viên là nhiệm vụ quan trọng, được đặt ra trong tình hình hiện nay.

       1. Về các tiêu chí đánh giá về năng lực kiểm sát giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố liên quan tới tội phạm tham nhũng, chức vụ.

       Tội phạm tham nhũng, chức vụ là loại tội phạm đặc thù với đặc điểm, tính chất phức tạp, chủ thể của tội phạm là những có chức vụ quyền hạn nhất định và là người được đào tạo có trình độ, hiểu biết. Vì vậy, các tố giác tin báo tội phạm (TGTBTP) liên quan tới loại tội phạm này hầu hết là những vụ việc phức tạp đòi hỏi chất lượng thực hành quyền công tố và kiểm sát việc giải quyết các vụ việc này của Viện kiểm sát cũng phải được tăng cường, nâng cao hơn. Chất lượng trong công tác này được phản ánh thông qua kết quả của từng hoạt động trong công tác giải quyết TGTBTP với những yêu cầu cụ thể như sau:

- Thứ nhất, chất lượng kiểm sát việc tiếp nhận, thụ lý giải quyết TGTBTP về tham nhũng, chức vụ của CQĐT có được thực hiện đầy đủ, kịp thời đảm bảo đúng quy định hay không? Ngoài ra, Kiểm sát viên phải kiểm tra đầy đủ việc xác định, phân loại nguồn thụ lý của các tin báo về tham nhũng, chức vụ (từ đơn tố giác của công dân, nguồn trinh sát hay từ kiến nghị khởi tố của cơ quan hữu quan).

- Thứ hai, mức độ nắm bắt, nghiên cứu hồ sơ vụ việc về tham nhũng, chức vụ được phân công của Kiểm sát viên. Từ đó vận dụng các quy định của pháp luật, trình độ hiểu biết trong lĩnh vực đó và kinh nghiệm thực tiễn để đề ra các yêu cầu xác minh có chất lượng, bám sát nội dung vụ việc và định hướng quá trình kiểm tra, xác minh nhằm sớm làm rõ các nội dung liên quan. Kiểm sát viên phải nắm được các quy định cơ bản trong lĩnh vực xảy ra hành vi vi phạm như lĩnh vực xây dựng cơ bản, đất đai, ngân hàng, sử dụng vốn Ngân sách.v.v… Từ đó đề ra các yêu cầu xác minh và phải theo dõi chặt chẽ việc thực hiện các yêu cầu đã đề ra đối với Cơ quan điều tra.

- Thứ ba, chất lượng thực hành quyền công tố, kiểm sát việc giải quyết TGTBTP còn thể hiện qua sự phối hợp giữa Kiểm sát viên và Điều tra viên thông qua mức độ trao đổi công việc, thống nhất đánh giá chứng cứ, đề ra những yêu cầu cần thực hiện trong quá trình xác minh để làm rõ toàn bộ nội dung sự việc.

- Thứ tư, năng lực của Kiểm sát viên trong công tác phân loại tố giác, tin báo để thực hiện khởi tố vụ án, khởi tố bị can, đảm bảo việc khởi tố đủ căn cứ chưa. Quá trình kiểm sát việc giải quyết TGTBTP nếu được thực hiện tốt sẽ giảm thiểu những vướng mắc phát sinh trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử do những thiếu sót trong việc thu thập, đánh giá chứng cứ ngay từ khâu xác minh.

- Thứ năm, năng lực thực hành quyền công tố, kiểm sát các vụ việc về tham nhũng, chức vụ của Kiểm sát viên còn được thể hiện qua bản lĩnh nghề nghiệp, kỹ năng đấu tranh đối với loại tội phạm này; khả năng phân tích, nắm bắt những thủ đoạn phạm tội, tâm lý của những người thực hiện hành vi phạm tội để từ đó đánh giá mức độ, tính chất để phân loại xử lý đúng quy định, không làm bỏ lọt tội phạm cũng như làm oan người vô tội.

       2. Về thực trạng năng lực kiểm sát giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố liên quan tới tội phạm tham nhũng, chức vụ.

* Về ưu điểm:

- Về trình độ, chuyên môn nghiệp vụ của các Kiểm sát viên trong công tác này những năm gần đây cơ bản đã được nâng cao. Ngay từ khi thụ lý kiểm sát, Lãnh đạo Viện, Lãnh đạo Phòng đều cân nhắc, lựa chọn phân công cho các Kiểm sát viên có kinh nghiệm trong công tác giải quyết án tham nhũng, chức vụ. Nhiều đơn vị Viện kiểm sát cấp quận, huyện đã giao trực tiếp cho đồng chí Lãnh đạo phụ trách việc kiểm sát đối với những vụ việc này. Qua đó cho thấy sự quan tâm, đề cao tầm quan trọng trong công tác kiểm sát giải quyết TGTBTP liên quan tới tội phạm tham nhũng, chức vụ của các đơn vị thuộc Viện kiểm sát hai cấp thành phố.

- Quá trình kiểm sát việc giải quyết các vụ việc liên quan đến tội phạm tham nhũng, chức vụ, Kiểm sát viên đã cùng Lãnh đạo Viện theo dõi sát sao tiến độ xác minh, thu thập chứng cứ, hồ sơ, đồng thời đề ra những yêu cầu xác minh chất lượng, sát với nội dung yêu cầu của vụ việc. Nhờ đó đã tạo điều kiện thuận lợi cho công tác xác minh, giải quyết TGTBTP liên quan tới tội phạm tham nhũng, chức vụ do Cơ quan điều tra thụ lý.

- Các vụ việc liên quan tới tội phạm tham nhũng, chức vụ đã thụ lý hầu hết là những vụ việc phức tạp, đòi hỏi năng lực tư duy, kỹ năng vận dụng các quy định trong nhiều lĩnh vực so sánh đối chiếu. Kiểm sát viên thuộc Viện kiểm sát hai cấp thành phố đã không ngừng trau dồi kiến thức, rèn luyện nâng cao năng lực áp dụng pháp luật, đặc biệt là các lĩnh vực phát sinh phổ biến hành vi tham nhũng như đất đai, quản lý vốn ngân sách, ngân hàng – tài chính.

* Những hạn chế và nguyên nhân:

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong công tác kiểm sát giải quyết TGTBTP liên quan đến tội phạm tham nhũng, chức vụ, tuy nhiên, chất lượng và năng lực của Kiểm sát viên trong công tác này tại một số VKS còn hạn chế. Thể hiện trên kết quả kiểm sát việc thụ lý, giải quyết trong công tác này còn chưa hiệu quả, chất lượng các yêu cầu xác minh có lúc còn chưa sát với nội dung vụ việc, nhiều vụ việc còn chưa thống nhất được quan điểm đánh giá chứng cứ.v.v… Chất lượng kiểm sát trực tiếp việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo tội phạm còn hạn chế như chưa phát hiện được các vi phạm để kiến nghị, yêu cầu khắc phục; việc phối kết hợp phân loại xử lý tố giác, tin báo về tội phạm mới chỉ tập trung ở Cơ quan điều tra, còn các ngành khác còn đơn thuần là cung cấp số liệu định kỳ; sự phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức với Viện kiểm sát trong việc cung cấp thông tin về tố giác, tin báo tội phạm chưa hiệu quả, còn mang tính hình thức.

       Những vấn đề nêu trên xuất phát từ một số nguyên nhân chủ yếu sau:

        * Về mặt khách quan:

 - Do số lượng TGTBTP liên quan đến các loại tội phạm nói chung và tội phạm tham nhũng nói riêng ngày càng nhiều. Trong khi số lượng biên chế cán bộ, Kiểm sát viên tăng lên không đáng kể, nhiều Kiểm sát viên phải thường xuyên kiêm nhiệm các nhiệm vụ chuyên môn khác như: Kiểm sát việc giải quyết án dân sự, hôn nhân gia đình, làm báo cáo tổng hợp chuyên đề… nên thời gian tập trung cho công tác kiểm sát việc giải quyết tin báo, tố giác tội phạm về tham nhũng, chức vụ còn chưa được nhiều dẫn đến chất lượng kiểm sát trong công tác này có lúc còn chưa được đảm bảo.

- Các vụ việc có dấu hiệu tội phạm tham nhũng, chức vụ thường xảy ra đã lâu, có nhiều người tham gia với vai trò khác nhau, kéo dài nhiều năm, việc phúc đáp của các cơ quan có thẩm hoặc cơ quan giám định (như giám định tài chính, giám định thiệt hại, tâm thần..vv) thường bị kéo dài, số tiền tham nhũng lớn, phức tạp nhưng do thời hạn giải quyết tố giác, tin báo tương đối ngắn như đã nêu ở phần trên. Điều này gây ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng kiểm sát của các Kiểm sát viên như thiếu cơ sở để đánh giá chứng cứ, thiếu các tài liệu quan trọng xác định mức độ, hành vi vi phạm của các đối tượng có liên quan.

       * Về mặt chủ quan:

- Nguyên nhân quan trọng vẫn là việc chấp hành pháp luật về trách nhiệm của một số Kiểm sát viên trong công tác kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm chưa thực sự được đề cao; một số đơn vị thiếu kiểm tra, hướng dẫn thực hiện; công tác phối hợp giữa Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát có lúc, có nơi chưa tốt làm giảm hiệu quả công tác kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo tội phạm.

- Đội ngũ cán bộ, Kiểm sát viên còn chưa đồng đều về trình độ chuyên môn, lý luận, do chuyển từ cơ chế cũ, được hình thành từ nhiều nguồn nên cơ cấu chưa đồng bộ, chưa đáp ứng được yêu cầu trong công tác giải quyết các vụ việc về tham nhũng, chức vụ.

- Một số Kiểm sát viên còn chưa thực sự nhận thức đúng đắn tầm quan trọng của công tác kiểm sát giải quyết TGTBTP, đặc biệt là liên quan đến tội phạm tham nhũng, chức vụ; chưa đề cao tinh thần trách nhiệm, ý thức trong việc nghiên cứu, đánh giá các tài liệu, chứng cứ do Cơ quan điều tra xác minh; còn tình trạng thụ động, phụ thuộc vào kết quả giải quyết của Cơ quan điều tra.

       3. Một số giải pháp nâng cao năng lực thực hành quyền công tố, kiểm sát giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố liên quan đến tội phạm tham nhũng, chức vụ.

       Trong thời gian tới, dự báo tình hình tội phạm tham nhũng tiếp tục diễn biến phức tạp; việc thụ lý, giải quyết các TGTBTP về tham nhũng, chức vụ sẽ tăng cao. Vì vậy, việc nâng cao năng lực của Kiểm sát viên trong công tác Kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố cần được chú trọng, quan tâm hơn nữa và cần phải triển khai những giải pháp trước mắt và lâu dài như sau:

- Thứ nhất, cần chú trọng công tác đào tạo, bồi dưỡng cho các Kiểm sát viên theo hướng cập nhật những kiến thức mới về chính trị, pháp luật, kinh tế xã hội; có kỹ năng nghề nghiệp và kiến thức thực tiễn, có phẩm chất đạo đức trong sạch, có bản lĩnh nghề nghiệp. Các đơn vị trực thuộc phải quán triệt cho các cán bộ, Kiểm sát viên nhận thức rõ tầm quan trọng việc nắm chắc thông tin tố giác, tin báo về tội phạm là khâu đầu tiên trong toàn bộ tiến trình thực hiện nhiệm vụ kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo tội phạm nói chung và tội phạm tham nhũng, chức vụ nói riêng. Xác định đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra nhằm chống oan sai và bỏ lọt tội phạm.

- Thứ hai, Kiểm sát viên phải thường xuyên tự học, tự nghiên cứu để nâng cao trình độ nghiệp vụ và kiến thức về mọi mặt, tích lũy kinh nghiệm thực tiễn, phương pháp, kỹ năng kiểm sát giải quyết TGTBTP. Đối với tội phạm tham nhũng, chức vụ là loại tội phạm đặc thù với thủ đoạn phạm tội tinh vi, chủ thể là người có chức vụ, quyền hạn. Vì vậy, các Kiểm sát viên cần phải nắm vững những hiểu biết cơ bản trong các lĩnh vực thường phát sinh loại tội phạm này; kết hợp nhuần nhuyễn kiến thức pháp luật, kiến thức chuyên môn nghiệp vụ với sự hiểu biết tổng hợp về xã hội, khoa học tâm lý, vốn sống, kinh nghiệm nghề nghiệp... để từ đó nắm rõ hành vi phạm tội, đấu tranh có hiệu quả đối với tội phạm tham nhũng, chức vụ.

- Thứ ba, Kiểm sát viên phải tự mình đánh giá lại kết quả hoạt động kiểm sát giải quyết TGTBTP; rút kinh nghiệm một cách nghiêm túc những thiếu sót, chú ý lắng nghe các ý kiến góp ý của đồng nghiệp, với thái độ cầu thị để không ngừng hoàn thiện hơn kỹ năng nghiệp vụ của mình trong công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát TGTBTP nói chung cũng như các TGTBTP tham nhũng, chức vụ nói riêng. Chủ động đề xuất với Lãnh đạo đơn vị xây dựng văn bản kiến nghị với các cơ quan Nhà nước, tổ chức chính trị-xã hội để phòng ngừa vi phạm, tội phạm về tham nhũng, chức vụ.

- Thứ tư, trong quá trình kiểm sát giải quyết TGTBTP về tham nhũng, chức vụ, Kiểm sát viên được phân công cần phải mở sổ ghi chép tổng hợp lại các vi phạm của Cơ quan điều tra trong quá trình kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm để tổng hợp cùng với những vi phạm trong thời gian kiểm sát trực tiếp phát hiện, để xây dựng kiến nghị chung. Chủ động phối hợp cùng Điều tra viên và Cơ quan điều tra họp bàn phân loại xử lý TGTBTP liên quan đến tội phạm tham nhũng, chức vụ. Kiểm sát viên cần nghiên cứu kỹ tài liệu, hồ sơ Cơ quan điều tra đã xác minh, thu thập được; đặc biệt đối với các vụ án tham nhũng trong lĩnh vực đất đai thì cần phải nghiên cứu kỹ về nguồn gốc đất, các hợp đồng giao đất, cho thuê đất, các biên bản họp, nghị quyết có liên quan.

- Thứ năm, các đơn vị thuộc Viện KSND thành phố Hà Nội cần chủ động bố trí nhân sự phù hợp để thực hiện công tác kiểm sát giải quyết TGTBTP liên quan đến tội phạm tham nhũng, chức vụ. Xác định yếu tố con người đóng vai trò quyết định để đảm bảo chất lượng hiệu quả của công tác. Qua đó, cần chú trọng đến công tác đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao năng lực chuyên môn liên quan đến công tác giải quyết vụ án, vụ việc tham nhũng; quan tâm bố trí nhân sự phù hợp và có phân công mang tính chuyên trách đối với các cán bộ, Kiểm sát viên để thực hiện nhiệm vụ này, tránh phân công kiêm nhiệm quá nhiều khâu công tác làm ảnh hưởng đến chất lượng kiểm sát giải quyết các vụ việc tham nhũng, chức vụ.

 Lã Thị Anh Hoa – Phòng 5

Viện KSND thành phố Hà Nội

HÌNH ẢNH

ĐĂNG NHẬP

Website liên kết

Thống kê truy cập

Đang truy cập Đang truy cập : 92

Tổng lượt truy cập Tổng lượt truy cập : 717432