Trao đổi về việc áp dụng tình tiết tăng nặng TNHS “Phạm tội 02 lần trở lên” trong trường hợp trị giá tài sản của các lần phạm tội đã được cộng lại làm tình tiết tăng nặng định khung hình phạt

07/06/2019 16:08 | 234 | 0

     Thông tư liên tịch số 02/2001/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BCA-BTP ngày 25/12/2001 của TAND tối cao, Viện KSND tối cao, Bộ Công an, Bộ Tư pháp hướng dẫn áp dụng một số quy định tại chương XIV “Các tội xâm phạm sở hữu” của BLHS năm 1999 đã quy định các hành vi xâm phạm sở hữu được thực hiện một cách liên tục, kế tiếp nhau về mặt thời gian thì trị giá tài sản của các lần phạm tội được cộng lại để làm căn cứ truy cứu trách nhiệm hình sự.

       Theo quy định tại khoản 2 Điều 52 BLHS năm 2015 quy định về các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự: “Các tình tiết đã được Bộ luật này quy định là dấu hiệu định tội hoặc định khung hình phạt thì không được coi là tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự”.

       Về nhận thức và thực tiễn áp dụng pháp luật của các Kiểm sát viên và Thẩm phán từ cấp sơ thẩm đến cấp phúc thẩm trước đây đều có sự thống nhất cao những quy định trên.

       Ví dụ: Nguyễn Văn A 02 lần phạm tội trộm cắp liên tục, mỗi lần số tiền trộm cắp là 30.000.000 đồng. Tổng số tiền chiếm đoạt của 02 lần trộm cắp là 60.000.000 đồng, nên Nguyễn Văn A bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo điểm a khoản 2 điều 173 BLHS năm 2015. Do trị giá tài sản 02 lần trộm cắp đã được cộng lại để làm căn cứ truy cứu trách nhiệm hình sự, nên hành vi 02 lần phạm tội của A không được coi tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự theo điểm g khoản 1 Điều 52 BLHS năm 2015.

       Tuy nhiên, ngày 03/4/2019, TAND tối cao ban hành Công văn số 64/TANDTC-PC về việc thông báo kết quả giải đáp trực tuyến một số vướng mắc về hình sự, dân sự và tố tụng hành chính, tại điểm 4 phần I - Hình sự giải thích: Trường hợp một người thực hiện nhiều lần cùng loại hành vi phạm tội sở hữu, mà trị giá tài sản của các lần phạm tội đã được cộng lại để làm căn cứ xử lý trách nhiệm hình sự theo tình tiết tăng nặng định khung, thì còn bị áp dụng thêm tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự “Phạm tội 02 lần trở lên”.

       Như ví dụ nêu trên thì Nguyễn Văn A ngoài việc bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo điểm a khoản 2 Điều 173 BLHS năm 2015 thì A còn bị áp dụng tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự là “Phạm tội 02 lần trở lên” theo quy định tại điểm g khoản 1 Điều 52 BLHS năm 2015.

       Tại nội dung hướng dẫn lập luận tại điểm 4 phần I: Nếu chỉ xem xét trị giá tài sản để áp dụng tình tiết định khung “Chiếm đoạt tài sản có trị giá từ 50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng”, mà không căn cứ vào nhân thân và thái độ chấp hành pháp luật của người phạm tội để áp dụng tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự “Phạm tội 02 lần trở lên” thì người phạm tội có thể được hưởng án treo, như vậy sẽ không nghiêm và không công bằng so với trường hợp một người phạm tội 02 lần, mỗi lần phạm tội trị giá tài sản là 2.000.000 đồng, bởi trong trường hợp này người phạm tội bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo khoản 1 Điều 173 BLHS năm 2015 và bị áp dụng tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự “Phạm tội 02 lần trở lên” theo quy định tại điểm g khoản 1 Điều 52 BLHS năm 2015. Đồng thời trong trường hợp này người phạm tội không được hưởng án treo theo quy định tại Nghị Quyết số 02/2018/NQ-HĐTP ngày 15 tháng 3 năm 2018 của TAND tối cao hướng dẫn áp dụng điều 65 của BLHS về án treo (điểm 5 Điều 3). Đây là nội dung hoàn toàn mới với nhận thức của các người tiến hành tố tụng.

       Theo quan điểm của tác giả, việc hướng dẫn như trên không đúng với quy định tại khoản 2 Điều 52 BLHS năm 2015, bởi sẽ gây bất lợi cho người phạm tội, cụ thể bị cáo đã bị áp dụng tình tiết tăng nặng định khung hình phạt, khi áp dụng thêm tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự “Phạm tội 02 lần trở lên”, về nguyên tắc bị cáo phải chịu thêm mức hình phạt khi lượng hình. Để tránh trường hợp vận dụng pháp luật tùy tiện và không trái với quy định của Nghị Quyết số 02/2018/NQ-HĐTP ngày 15 tháng 3 năm 2018 của TAND tối cao hướng dẫn áp dụng Điều 65 của BLHS năm 2015 về án treo, chỉ cần hướng dẫn: Trường hợp một người thực hiện nhiều lần cùng loại hành vi phạm tội sở hữu, mà trị giá tài sản của các lần phạm tội đã được cộng lại để làm căn cứ xử lý trách nhiệm hình sự theo tình tiết tăng nặng định khung, thì không áp dụng tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự “ Phạm tội 02 lần trở lên” theo quy định tại điểm g khoản 1 Điều 52 BLHS năm 2015. Nhưng khi xem xét đánh giá các tình tiết của vụ án thì phải xác định người phạm tội có tình tiết “ Phạm tội 02 lần trở lên” (Lưu ý đây là tình tiết chứ không phải là tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự). Như vậy vừa đảm bảo thực hiện đúng quy định tại khoản 2 Điều 52 BLHS năm 2015 và vẫn bảo đảm về đường lối xử lý là không cho người phạm tội được hưởng án treo.

       Trên đây là quan điểm của tác giả, rất mong nhận được ý kiến trao đổi của đồng nghiệp và bạn đọc.

                                         Phan Văn Đức – Viện KSND huyện Quốc Oai

 

 

HÌNH ẢNH

ĐĂNG NHẬP

Website liên kết

Thống kê truy cập

Đang truy cập Đang truy cập : 10

Tổng lượt truy cập Tổng lượt truy cập : 732303