Thực trạng và giải pháp khắc phục những tồn tại trong công tác tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố của Cơ quan điều tra

26/11/2019 08:50 | 287 | 0

       Tăng cường trách nhiệm công tố trong hoạt động điều tra, gắn công tố với hoạt động điều tra là quan điểm chỉ đạo và chủ trương lớn của Đảng ta trong lộ trình cải cách tư pháp được thể hiện như tinh thần của Nghị quyết 49/NQ-BCT của Bộ Chính trị nhằm nâng cao tầm của Cơ quan công tố, chống oan, sai, bỏ lọt tội phạm và bảo đảm quyền con người. Để cụ thể hóa nội dung của Nghị quyết 49/NQ-BCT, VKSND Tối Cao đã ban hành Chỉ thị số 06/CT – VKSNDTC ngày 06/12/2013 về tăng cường trách nhiệm công tố trong hoạt động điều tra, gắn công tố với hoạt động điều tra nhằm đáp ứng yêu cầu đấu tranh, phòng ngừa tội phạm trong giai đoạn hiện nay, trọng tâm là nâng cao chất lượng trong công tác kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố (giai đoạn tiền khởi tố) của Cơ quan điều tra nhằm tránh oan sai và bỏ lọt tội phạm ngay từ giai đoạn đầu.

       Công tác kiểm sát giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố được xem là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của ngành Kiểm sát nhân dân. Viện kiểm sát đóng vai trò quan trọng trong công tác Thực hành quyền công tố, kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố, có ý nghĩa trong việc đấu tranh phòng chống tội phạm. Kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố là hoạt động mở đầu của quá trình giải quyết vụ án hình sự nhằm phát hiện hành vi phạm tội. Do đó, để nâng cao hiệu quả kiểm sát đối với công tác này, Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 2014 và Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 đã quy định rõ về chức năng Thực hành quyền công tố, kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố. Qua đó, thấy được vai trò của Viện kiểm sát đối với công tác kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố của Cơ quan điều tra. Điều đó thể hiện việc kiểm sát tin báo được thực hiện ngay từ giai đoạn ban đầu nhằm đảm bảo việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố của Cơ quan điều tra kịp thời, đầy đủ và đúng pháp luật. Thông qua công tác kiểm sát trực tiếp, VKS hành Bản kết luận kiểm sát trực tiếp và kiến nghị khắc phục các vi phạm, đồng thời nêu lên được những nguyên nhân, tồn tại mà Cơ quan điều tra thực hiện chưa tốt trong quá trình giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố.

       Qua công tác kiểm sát trực tiếp tại các đơn vị của Cơ quan Cảnh sát điều tra 2 cấp thuộc Công an thành phố Hà Nội và các đơn vị Viện kiểm sát cấp quận, huyện, thị xã thuộc thành phố Hà Nội. Viện KSND thành phố Hà Nội thấy công tác tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm còn vi phạm các quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (BLTTHS) được thể hiện dưới các dạng vi phạm như sau:

       *Vi phạm về trách nhiệm tiếp nhận và thẩm quyền giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố (Điều 145 BLTTHS); Thủ tục tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố (Điều 146 BLTTHS); Thời hạn, thủ tục giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố (Điều 147 BLTTHS)

       - Cơ quan điều tra đã tiếp nhận, phân công Phó thủ trưởng và Điều tra viên thụ lý, giải quyết đơn tố giác tội phạm, nhưng hết thời hạn xác minh nhưng Cơ quan điều tra đã không ra Quyết định giải quyết cuối cùng. Khi Viện KSND thành phố Hà Nội đã ban hành thông báo đôn đốc Cơ quan điều tra về việc giải quyết tố giác thì Cơ quan điều tra mới ra Quyết định không khởi tố đối vụ án hình sự và chuyển đến Viện KSND thành phố Hà Nội.

          - Cơ quan điều tra thụ lý đơn tố cáo tội phạm nhưng không ra ngay quyết định phân công Phó Thủ trưởng, Điều tra viên giải quyết đơn và chậm thông báo việc tiếp nhận tin báo cho Viện kiểm sát. Hết thời hạn xác minh đơn nhưng Cơ quan điều tra không có công văn đề nghị Viện kiểm sát gia hạn thời hạn xác minh đơn. Ngoài ra khi tiếp nhận đơn tố giác, Cơ quan điều tra không lập biên bản về việc tiếp nhận đơn.

         - Có trường hợp hết thời hạn xác minh tin báo nhiều tháng sau Cơ quan điều tra mới ra quyết định tạm đình chỉ là vi phạm thời hạn giải quyết tin báo.

          *Vi phạm quy định về tạm đình chỉ việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố (Điều 148 BLTTHS)

          - Cơ quan điều tra đã ra quyết định tạm đình chỉ một số số vụ việc trước khi hết thời hạn xác minh.

          *Vi phạm quy định về nhận dạng (Điều 190 BLTTHS)

          Trong quá trình xác minh đơn tố giác tội phạm, Cơ quan điều tra thực hiện cho các bị hại nhận dạng qua ảnh nhưng không có sự chứng kiến của đại diện Viện kiểm sát. Sau khi ra quyết định tạm đình chỉ xác minh tin báo, Cơ quan điều tra không thông báo cho các bị hại biết.

       *Vi phạm quy định về căn cứ ra quyết định không khởi tố việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố (Điều 157 BLTTHS)

          - Có vụ việc có dấu hiệu của tội phạm hình sự, nhưng Cơ quan điều tra ra Quyết định không khởi tố vụ án hình sự là chưa chính xác.

          *Vi phạm quy định về phân loại tố giác theo quy định tại khoản 1 Điều 8 TTLT số 01/2017/TTLT-BCA-BQP-BTC-BNN&PTNT- VKSNDTC ngày 29/12/2017 của Liên ngành Trung ương về phân loại tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố.

          - Có trường hợp, tài liệu tố cáo thể hiện vụ việc xảy ra đã lâu, giao dịch vay mượn được Bộ luật Dân sự điều chỉnh không thuộc thẩm quyền xác minh giải quyết nhưng Cơ quan điều tra nhưng vẫn tiến hành thụ lý giải quyết hoặc tranh chấp trong quan hệ kinh doanh thương mại nhưng Cơ quan điều tra vẫn tiến hành tiếp nhận, giải quyết là không đúng thẩm quyền.

       Ngoài ra, Cơ quan điều tra còn tồn tại một số dạng vi phạm quy định về trình tự, thủ tục trong việc thiết lập hồ sơ giải quyết vụ việc.

       Nguyên nhân của những hạn chế và tồn tại

     a. Nguyên nhân chủ quan:

        - Lãnh đạo tại một số đơn vị chưa thực sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo đối với công tác kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố. Công tác chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra nghiệp vụ trong hoạt động kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm chưa kịp thời, đầy đủ, thường xuyên và liên tục.

      - Một số cán bộ, Kiểm sát viên chưa thật sự đề cao ý thức trách nhiệm, còn xem nhẹ trách nhiệm trong công tác giải quyết tố giác. Trong hoạt động thực thi chức trách nhiệm vụ, thường hay chỉ quan tâm củng cố đến chứng cứ buộc tội, hầu như không quan tâm đến việc tìm kiếm chứng cứ gỡ tội. Do vậy, đã không đưa ra được những quan điểm phản biện có tính thuyết phục để bảo vệ quan điểm, tham mưu cho lãnh đạo Viện có biện pháp chấn chỉnh những thiếu sót, vi phạm của Cơ quan điều tra.

      - Năng lực của một số cán bộ, Kiểm sát viên chưa ngang tầm nhiệm vụ và thiếu kinh nghiệm, kỹ năng trong kiểm sát giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố.

     - Có sự phối hợp chưa tốt giữa Cơ quan điều tra với Viện kiểm sát và các cơ quan hữu quan trong việc thực hiện các quy định của pháp luật về giải quyết tố giác.

         b. Nguyên nhân khách quan:

      - Thời hạn giải quyết tin báo còn ngắn chưa phù hợp để xử lý các vụ việc phức tạp gây khó khăn cho công tác xác minh, đặc biệt là đối với những tin báo, tố giác về tội phạm có nhiều tình tiết phức tạp, liên quan đến nhiều người, nhiều địa bàn, nhiều cơ quan tổ chức khác nhau.

     - Hầu hết tính chất mức độ của các vụ việc là phức tạp, về phương thức thủ đoạn hoạt động của tội phạm ngày càng tinh vi, xảo quyệt, lợi dụng sự tiến bộ của công nghệ thông tin để hoạt động tội phạm, tham gia hoạt động tội phạm với nhiều đối tượng, thực hiện tội phạm trên nhiều địa phương với địa bàn rộng thậm trí trên phạm vi cả nước nên ảnh hưởng không nhỏ đến tiến độ về thời hạn và hiệu quả của việc xác minh.

     - Nhiều trường hợp người bị tố giác và người tố giác đã không chịu hợp tác với Cơ quan điều tra gây khó khăn, kéo dài quá trình xác minh…

            Môt số giải pháp khắc phục:

         Để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm; đảm bảo thực hiện đúng quy định của pháp luật, cần thực hiện một số nội dung sau:

        - Lãnh đạo đơn vị cần nâng cao nhận thức của Kiểm sát viên về vai trò, tầm quan trọng của mối quan hệ giữa Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát trong hoạt động tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố. Nâng cao ý thức trách nhiệm của Kiểm sát viên trong công tác tiếp nhận, phân loại, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố.

      - Quan tâm, chỉ đạo Kiểm sát viên thực hiện tốt chức trách, nhiệm vụ trong công tác kiểm sát việc tiếp nhận và xử lý tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố phải tuân thủ đúng, đầy đủ các quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự; Thông tư liên tịch số 01/2017/TTLT-BCA-BQP-BTC-BNN&PTNT- VKSNDTC ngày 29/12/2017 của Liên ngành Trung ương quy định việc phối hợp giữa các cơ quan có thẩm quyền trong việc thực hiện một số quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 về tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/3/2018.

      - Cần tăng cường công tác quản lý, thường xuyên thực hiện chế độ kiểm tra về công tác tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm tại đơn vị; thường xuyên tiến hành các hoạt động rà soát và chấn chỉnh việc thực hiện quy trình công tác, khắc phục ngay những sơ hở, thiếu sót trong hoạt động nghiệp vụ về công tác tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm.

Phòng 2- Viện KSND thành phố Hà Nội

 

 

 

 

 

 

HÌNH ẢNH

ĐĂNG NHẬP

Website liên kết

Thống kê truy cập

Đang truy cập Đang truy cập : 85

Tổng lượt truy cập Tổng lượt truy cập : 768938