Kỹ năng kiểm sát việc trả lại đơn khởi kiện vụ án hành chính của Toà án

14/08/2020 14:53 | 203 | 0

        Như chúng ta đã biết, quan hệ tranh chấp theo quy định của Luật Tố tụng hành chính (Luật TTHC) là quan hệ đặc biệt. Đó là mối quan hệ tranh chấp phát sinh giữa cá nhân, tổ chức đối với các Quyết định hành chính, hành vi hành chính do cơ quan hành chính hoặc người đứng đầu trong cơ quan đó ban hành mà cá nhân hoặc tổ chức đó cho rằng quyết định, hành vi này làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của họ nên họ khởi kiện vụ án hành chính đến Toà án yêu cầu bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho họ.

        Để giải quyết vụ án hành chính một cách hiệu quả, hạn chế khiếu kiện vượt cấp thì mỗi cán bộ, Kiểm sát viên cần nâng cao hơn nữa chất lượng khâu công tác này. Cụ thể phải có phương pháp nghiên cứu hồ sơ chuyên sâu ở từng giai đoạn tố tụng, áp dụng căn cứ pháp luật chính xác, đặc biệt giai đoạn tiền tố tụng của vụ án hành chính đó là kiểm sát việc trả lại đơn khởi kiện của Toà án. Đây là một trong những hoạt động thể hiện chức năng kiểm sát hoạt động tư pháp của Viện KSND.

        Để kiểm sát việc trả lại đơn khởi kiện vụ án hành chính của Tòa án, Kiểm sát viên cần kiểm tra tính có căn cứ của văn bản trả lại đơn, nắm vững các trường hợp trả lại đơn theo quy định tại Điều 123 Luật TTHC. Theo đó:

        + Thứ nhất: Khi nhận được thông báo trả lại đơn kiện phải vào sổ thụ lý việc trả lại đơn khởi kiện vụ án; việc này đảm sẽ bảo cho việc theo dõi và phát hiện vi phạm pháp luật để làm căn cứ kiến nghị Toà án khắc phục theo quy định tại khoản 1 Điều 124 LTTHC: “Trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận được văn bản trả lại đơn khởi kiện, người khởi kiện có quyền khiếu nại, Viện kiểm sát có quyền kiến nghị với Tòa án đã trả lại đơn khởi kiện ”.

        + Thứ hai:  Kiểm tra tính hợp pháp của văn bản trả lại đơn khởi kiện. Cụ thể:

        - Kiểm tra hình thức thông báo trả lại đơn khởi kiện xem có đúng mẫu 03/HC theo NQ 02/2017 của HĐTP - TANDTC.

        - Kiểm tra thời hạn gửi thông báo trả lại đơn khởi kiện theo khoản 2 Điều 123 Luật TTHC.

        + Kiểm tra thẩm quyền xét đơn khởi kiện: Xác định đối tượng khởi kiện để có cơ sở xác định thẩm quyền của Tòa cấp tỉnh hay cấp huyện giải quyết;

        + Kiểm tra nội dung thông báo trả lại đơn khởi kiện đây là khâu công tác đòi hỏi Kiểm sát viên phải nghiên cứu, đối chiếu các quy định của pháp luật nhằm phát hiện vi phạm của Tòa án (nếu có). Kiểm tra lý do trả lại đơn xem việc trả lại có đúng các trường hợp theo quy định tại khoản 1 Điều 123 Luật TTHC không. Làm tốt nội dung này có ý nghĩa quan trọng bởi đây là giai đoạn đầu tiên cho quá trình thụ lý hay không thụ lý vụ án hành chính của Toà án. Nếu việc trả lại đơn đúng qui định của pháp luật sẽ tạo điều kiện cho các cơ quan tiến hành tố tụng không phải mất thời gian để thụ lý giải quyết vụ án, các đương sự hiểu được thẩm quyền cũng như đối tượng của vụ án hành chính để từ đó gửi đơn đúng cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Hạn chế khiếu kiện kéo dài hoặc khiếu kiện vượt cấp làm mất an ninh trật tự trên địa bàn và phục vụ tốt nhiệm vụ chính trị địa phương.

        + Thứ ba: Lập phiếu kiểm sát theo mẫu 02/HC theo QĐ 204/01.7.2017 và lập hồ sơ kiểm sát thông báo trả lại đơn khởi kiện theo hướng dẫn số 28/HD - VKSTC ngày 19/10/2018 của Viện KSND tối cao nhằm theo dõi các vi phạm của Tòa án (nếu có) trong việc trả lại đơn khởi kiện cũng như đề xuất hướng giải quyết vụ việc của Kiểm sát viên nghiên cứu đối với những vi phạm đã phát hiện.

        + Thứ tư: Báo cáo Lãnh đạo và đề xuất phương hướng giải quyết theo đúng biểu mẫu được qui định tại Quyết định số 204/QĐ-VKSTC ngày 01/6/2017 của Viện KSND tối cao.

        + Thứ năm: Trường hợp Toà án trả lại đơn khởi kiện không đúng quy định của pháp luật thì lúc này Viện kiểm sát thực hiện quyền kiến nghị theo quy định tại khoản 1 Điều 124 Luật TTHC.

        Khoản 1 Điều 124 quy định: “Trong thời hạn 7 ngày kể từ ngày nhận được văn bản trả lại đơn khởi kiện, người khởi kiện có quyền khiếu nại, Viện kiểm sát có quyền kiến nghị với Tòa án đã trả lại đơn khởi kiện ”.

        Sau khi nhận được khiếu nại hoặc kiến nghị về việc trả lại đơn khởi kiện thì Toà án sẽ mở phiên họp để xem xét, giải quyết khiếu nại, kiến nghị và đại diện Viện kiểm sát phải tham gia phiên họp theo quy định tại khoản 3 Điều 124 Luật TTHC. Cụ thể như sau:

        + Tại phiên họp xem xét, giải quyết khiếu nại của người khởi kiện, Kiểm sát viên phát biểu về các vấn đề sau đây: Tính có căn cứ và hợp pháp của khiếu nại; Việc tuân theo pháp luật của người tiến hành tố tụng trong việc trả lại đơn khởi kiện; Tính có căn cứ và hợp pháp của việc trả lại đơn khởi kiện; quan điểm của Viện kiểm sát về việc giữ nguyên việc trả lại đơn khởi kiện hoặc nhận lại đơn khởi kiện vụ án hành chính.

        + Tại phiên họp xem xét, giải quyết kiến nghị của Viện kiểm sát, Kiểm sát viên trình bày, phát biểu về các vấn đề sau đây: Nội dung kiến nghị và căn cứ của việc kiến nghị; có quyền xuất trình bổ sung tài liệu, chứng cứ (nếu có); phân tích để làm rõ quan điểm kiến nghị của Viện kiểm sát về việc trả lại đơn khởi kiện; Việc tuân theo pháp luật của người tiến hành tố tụng trong việc trả lại đơn khởi kiện; Quan điểm của Viện kiểm sát về việc giữ nguyên việc trả lại đơn khởi kiện hoặc nhận lại đơn khởi kiện vụ án hành chính.

        Sau phiên họp xem xét giải quyết khiếu nại, kiến nghị về việc trả lại đơn khởi kiện và khi nhận được quyết định giải quyết khiếu nại, kiến nghị của Tòa án Kiểm sát viên cần phải thực hiện tiếp nhiệm vụ đó là tiến hành kiểm sát đối với quyết định. Trường hợp quyết định trả lời khiếu nại, kiến nghị không đúng thì Kiểm sát viên báo cáo Lãnh đạo viện để Viện kiểm sát thực hiện quyền kiến nghị với Chánh án Toà án cấp trên trực tiếp để xem xét, giải quyết theo qui định tại khoản 5, khoản 6 Điều 124 Luật TTHC. Quyết định giải quyết khiếu nại, kiến nghị của Chánh án Tòa án trên một cấp trực tiếp là quyết định cuối cùng. Quyết định này phải được gửi ngay cho người khởi kiện, Viện kiểm sát cùng cấp, Viện kiểm sát đã kiến nghị và Tòa án đã ra quyết định trả lại đơn khởi kiện.

        Để thực hiện tốt vai trò, chức năng của Viện KSND nói chung và kiểm sát việc trả lại đơn khởi kiện nói riêng đúng qui định của pháp luật, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân khởi kiện, tác giả xin đưa ra một số giải pháp và kiến nghị sau:

        * Giải pháp:

        + Kiểm sát 100% các văn bản trả lại đơn của Toà án. Muốn như vậy các cán bộ theo dõi việc trả lại đơn phải đôn đốc, nhắc nhở Toà án thực hiện theo đúng quy định tại khoản 2 Điều 123 Luật TTHC: “Văn bản trả lại đơn khởi kiện phải được gửi ngay cho Viện kiểm sát cùng cấp”.

        + Nâng cao ý thức trách nhiệm, kỹ năng nghiệp vụ của cán bộ, Kiểm sát viên: mỗi cán bộ, Kiểm sát viên cần nghiên cứu kỹ, áp dụng đúng các quy định của Luật và các văn bản hướng dẫn thi hành để tham mưu cho Lãnh đạo đơn vị đường lối giải quyết đúng đắn. Khi người khởi kiện, người yêu cầu gửi đơn khiếu nại đến Viện kiểm sát, thì Kiểm sát viên bộ phận tiếp công dân cần hướng dẫn cho họ gửi đến Tòa án, nếu họ không chuyển mà vẫn gửi cho Viện kiểm sát thì tham mưu cho Lãnh đạo Viện chuyển đơn đến Tòa án có thẩm quyền và yêu cầu Tòa án thông báo kết quả giải quyết khiếu nại cho Viện kiểm sát.

        Tăng cường công tác phối hợp giữa Viện kiểm sát - Tòa án các cấp: định kỳ hàng tháng, Viện kiểm sát cần phối hợp với Tòa án để nắm số liệu về trả lại đơn khởi kiện, đối chiếu số liệu, sổ sách để phát hiện được các thông báo trả lại đơn khởi kiện mà Tòa án chưa gửi cho Viện kiểm sát để yêu cầu khắc phục. Việc nắm chắc số liệu trả lại đơn khởi kiện tạo điều kiện cho Viện kiểm sát chủ động trong việc yêu cầu Toà án gửi thông báo trả lại đơn khởi kiện đến Viện kiểm sát, tránh trường hợp bỏ sót hoặc kiểm sát không đầy đủ.

        * Kiến nghị:

        + Thứ nhất: Liên ngành Trung ương cần sớm tổ chức tổng kết, đánh giá khách quan, toàn diện thực tiễn thi hành các quy định pháp luật về trả lại đơn khởi kiện để hướng dẫn, sửa đổi, bổ sung cho phù hợp.

        + Thứ hai: tăng cường thông báo rút kinh nghiệm, tổ chức tập huấn, hướng dẫn nghiệp vụ cho cán bộ, Kiểm sát viên:

        - Viện KSND tối cao cần thường xuyên thông báo rút kinh nghiệm, hướng dẫn nghiệp vụ về giải quyết các vụ án hành chính, tập hợp những vướng mắc trong thực hiện Luật TTHC nói chung và trong kiểm sát việc trả lại đơn khởi kiện nói riêng để các Viện kiểm sát địa phương nghiên cứu, rút kinh nghiệm.

        - Tăng cường tổ chức hội nghị tập huấn trong đó mở rộng đối tượng tập huấn; tổ chức hội thảo, tọa đàm chuyên sâu, qua đó rút kinh nghiệm thực tiễn để tổng kết lý luận đưa ra những kiến nghị sửa đổi, bổ sung, điều chỉnh hoặc hướng dẫn áp dụng pháp luật.

        + Thứ ba: Viện KSND tối cao cần nghiên cứu xây dựng hệ thống biểu mẫu, sổ sách sử dụng trong công tác kiểm sát việc trả lại đơn khởi kiện của Tòa án, hướng dẫn cách thiết lập hồ sơ kiểm sát để Viện kiểm sát địa phương thống nhất thực hiện, đảm bảo tính hệ thống và khoa học.

        + Thứ tư: Án hành chính là một loại án có quan hệ phức tạp do đó cần có chính sách ưu tiên trong việc thi tuyển, cơ cấu về số lượng chức danh tư pháp, các chế độ tiền lương, thưởng chức danh tư pháp đối với cán bộ, công chức được phân công kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính để tạo động lực, hứng khởi trong công việc cũng như phát huy được năng lực, sở trường công tác của các cán bộ, Kiểm sát viên. Hằng năm có các đợt khen thưởng đột xuất riêng đối với các cán bộ, Kiểm sát viên làm tốt khâu công tác này nhằm khuyến khích, động viên để các cán bộ say mê trách nhiệm hơn nữa trong công việc.

        Qua những phân tích trên nhận thấy, công tác kiểm sát việc trả lại đơn khởi kiện cũng như tham gia phiên họp xem xét khiếu nại, kiến nghị trả lại đơn khởi kiện vụ án hành chính của Toà án có vai trò quan trọng trong giai đoạn tiền tố tụng của vụ án hành chính. Kiểm sát tốt hoạt động này của Toà án nhằm mục đích đảm bảo quyền khởi kiện của công dân nói riêng và các quyền và lợi ích hợp pháp khác nói chung đồng thời nâng cao vai trò, vị thế trong việc thực hiện chức năng kiểm sát hoạt động tư pháp của Viện kiểm sát trong giai đoạn hiện nay.

Nguyễn Văn Điền - Viện KSND thị xã Sơn Tây

(Bài viết đã được thẩm định và chỉnh sửa bởi Phòng 10 - Viện KSND thành phố Hà Nội)

HÌNH ẢNH

ĐĂNG NHẬP

Website liên kết

Thống kê truy cập

Đang truy cập Đang truy cập : 43

Tổng lượt truy cập Tổng lượt truy cập : 842276